چراغی که نباید خاموش شود/ برگزیدههای «۱۰۰» و مسیر پیش رو
پانزدهمین جشنواره بینالمللی فیلم «۱۰۰» پس از چند روز نمایش آثار برگزیده و برگزاری کارگاههای مختلف، در حوزه هنری انقلاب اسلامی به کار خود پایان داد؛ جشنوارهای که در اختتامیه آن، علاوه بر معرفی برگزیدگان بخشهای مختلف، بار دیگر مسئله مهمی را پیش روی فیلمسازان جوان قرار داد؛ بعد از دیدهشدن و دریافت جایزه، چه مسیری پیش روی این آثار و سازندگان آنها قرار میگیرد و جشنواره تا چه اندازه میتواند در ادامه این مسیر نقش داشته باشد؟
خبرگزاری میزان -
اختتامیه پانزدهمین جشنواره بینالمللی فیلم «۱۰۰» شب گذشته جمعه ۲۷ شهریورماه با ورود یک مرد جوان در حالی که پرچم سهرنگ جمهوری اسلامی ایران را در دست داشت، آغاز شد. با ورود پرچم به سالن، حاضران تا رسیدن آن به روی سن و پخش سرود جمهوری اسلامی ایران، به صورت ممتد به تشویق پرداختند. پس از آن آیاتی از قرآن کریم تلاوت شد و در ادامه کلیپی از دیدار سینماگران در دورههای مختلف با رهبر شهید و سخنان و رهنمودهای ایشان درباره سینما به نمایش درآمد.
سپس فرزاد حسنی، مجری اختتامیه جشنواره «۱۰۰»، روی سن آمد و اجرای مراسم را آغاز کرد.
در ادامه، کلیپی از علیرضا داوودنژاد برای جشنواره «۱۰۰» پخش شد و پس از آن، شعار جشنواره با این عبارت به نمایش درآمد: «تو یکی نی، هزاری؛ تو چراغ خود بیافروز.»
پس از آن داوران جشنواره روی سن حاضر شدند و معرفی برگزیدگان بخشهای مختلف آغاز شد. در روند معرفی هر بخش، اثر برگزیده نیز برای حاضران به نمایش درآمد و برگزیدگان با حضور روی سن جوایز خود را دریافت کردند.
در بخشی از مراسم، محمد معتمدی روی سن آمد و دو قطعه درباره ایران اجرا کرد و در ادامه نیز به صورت زنده قطعهای درباره ایران خواند.
سپس کلیپ دیگری از جشنواره «۱۰۰» پخش شد و نامزدهای بخش ملی توسط داوران اعلام شدند.
در میان نمایش «ضربان» با روایتی واقعی از زندگی بازیگر آن اجرا شد؛ نمایشی که داستان آن به تجربهای شخصی بازیگر باز میگشت که فرزندی که منتظر به دنیا آمدنش بودند قبل از تولد بر اثر ایست قلبی پا به دنیا نمیگزارد
اما در کنار فضای اختتامیه و معرفی برگزیدگان، گفتوگو با چهار برگزیده این دوره از جشنواره، تصویری روشنتر از دغدغهها و مسیر پیش روی فیلمسازانی ارائه میدهد که حالا با پشتوانه یک موفقیت جشنوارهای، به مرحله بعدی فعالیت حرفهای خود فکر میکنند؛ مرحلهای که در آن «تولید»، «حمایت»، «دیدهشدن»، «فرصت ادامه کار» و دسترسی به تجربه و امکانات حرفهای، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
فهیمه قائدی: جشنواره باید به ادامه مسیر حرفهای فیلمسازان کمک کند
فهیمه قائدی، تهیهکننده، کارگردان و نویسنده انیمیشن «رد آبی» و برگزیده بهترین فیلم بخش انیمیشن، جشنواره «۱۰۰» را تنها محلی برای دریافت جایزه نمیداند و معتقد است این رویداد میتواند در ادامه مسیر حرفهای فیلمسازان جوان نیز نقش داشته باشد.
وی در گفتوگو با میزان درباره اینکه پس از این موفقیت چه مسیری را دنبال خواهد کرد و جشنواره چگونه میتواند به ادامه فعالیت حرفهای او کمک کند، گفت: به جوانها و نوجوانها پیشنهاد میکنم در جشنواره «۱۰۰» حضور داشته باشند، چون این جشنواره محفلی است که تعداد زیادی از فیلمسازان در آن جمع میشوند و انرژی و امیدی که برای ساختن آثار دارند را با یکدیگر به اشتراک میگذارند. همین موضوع میتواند کمک کند که فیلمسازان با قدرت بیشتری مسیر خود را ادامه دهند.
قائدی افزود: در کنار نمایش آثار، کارگاههایی نیز با حضور استادان برگزار میشود. کسانی که در حال یادگیری سینما هستند، چه در حوزه فیلمسازی و چه فیلمنامهنویسی، میتوانند از تجربه استادان استفاده کنند و با چالشهایی که در مسیر کارشان دارند، راحتتر مواجه شوند.
وی ادامه داد: انتقال تجربه میتواند یک میانبر باشد. وقتی تجربه فرد دیگری را میشنویم و از مسیرهایی که او طی کرده استفاده میکنیم، ممکن است بتوانیم بخشی از مسیر را راحتتر طی کنیم و این مسئله برای فیلمسازان جوان بسیار مفید است.
این فیلمساز درباره اینکه اگر جشنواره بخواهد یک اتفاق مشخص در مسیر حرفهای برگزیدگان ایجاد کند، این اتفاق چه میتواند باشد، گفت: به نظرم مهمترین مسئله، کمک به ادامه مسیر و حرفهایشدن فیلمسازان است.
قائدی درباره برنامه خود پس از موفقیت در جشنواره «۱۰۰» نیز بیان کرد: امیدوارم بتوانم به سمت ساخت آثار بلندتر حرکت کنم و در جشنوارههای فیلم کوتاه نیز حضور داشته باشم.
وی در ادامه به یکی از ویژگیهای جشنواره «۱۰۰» اشاره کرد و گفت: حتی اگر در تهران نباشید، جشنواره «۱۰۰» در استانها تبدیل به یک برند، جایگاه و اعتبار شده است. مدیران استانی نیز در حد توان خود تلاش میکنند از جوانهایی که میخواهند در این جشنواره حضور داشته باشند، حمایت کنند.
قائدی افزود: این موضوع باعث میشود جوانها دیده شوند و از طرف دیگر، برای استان نیز اعتبار ایجاد میکند. به همین دلیل فکر میکنم جشنواره «۱۰۰» توانسته است جایگاه خاصی در میان فیلمسازان جوان در استانها پیدا کند.
مهدیه جعفری: جایزه باید به فرصت تولید تبدیل شود
مهدیه جعفری، نویسنده فیلمنامه «۰۰۹۸» و برگزیده بهترین فیلمنامه جشنواره «۱۰۰»، دریافت جایزه را هم یک تجربه و هم نقطه آغاز میداند؛ اما به گفته او، آنچه پس از این موفقیت اهمیت بیشتری پیدا میکند، فراهمشدن فرصت تولید است.
وی در گفتوگو با میزان درباره تأثیر حضور در جشنواره «۱۰۰» بر مسیر حرفهای خود گفت: این جایزه هم برای من تجربه است و هم شروع، اما بیشتر از هر چیز آن را یک تجربه میدانم. جشنواره شما را با جهانهایی آشنا میکند که شاید پیش از آن آنها را نمیشناختید و در موقعیتهایی قرار میدهد که خودتان را جای شخصیت اصلی میگذارید و اتفاقات را از زاویه نگاه او میبینید.
جعفری درباره مهمترین نیاز خود برای قدم بعدی اظهار کرد: فکر میکنم مهمترین چیزی که برای قدم بعدی نیاز دارم، فرصت تولید است و بعد از آن حمایت.
وی ادامه داد: ایدههای زیادی دارم، اما در حال حاضر اولویت اصلیام این است که همین فیلمنامهای که در جشنواره انتخاب شده، تبدیل به فیلم شود.
این فیلمنامهنویس با اشاره به تجربههای قبلی خود گفت: پیش از این هم کار کوتاه ساختهام، اما این اولین تجربه من در این قالب مشخص یعنی فیلم ۱۰۰ ثانیهای بود. فکر میکنم هرچه در این مسیر قویتر شوم و تجربه بیشتری به دست بیاورم، قدمهای بعدیام نیز محکمتر خواهد شد.
جعفری درباره اینکه جشنواره یا نهادهای دیگر پس از پایان جشنواره چگونه میتوانند به برگزیدگان کمک کنند، گفت: اگر قرار باشد جشنواره از برگزیدگان حمایت کند، فکر میکنم مهمترین کمک، حمایت و ایجاد فرصت برای دیدهشدن توسط دیگر سازمانها و مجموعههای سینمایی است.
وی افزود: اولین دغدغه یک هنرمند این است که احساس کند امنیت و حمایت لازم را دارد. اگر این مسئله تا حدی برطرف شود، هنرمند میتواند آزادانهتر ایدهپردازی کند و با جسارت بیشتری ایده خود را به یک اثر هنری باکیفیت تبدیل کند.
این نویسنده درباره احتمال حضور فیلمنامه «۰۰۹۸» در جشنوارههای دیگر نیز بیان کرد: اگر این فیلمنامه ساخته شود، حضور آن در جشنوارههای دیگر و حتی جشنوارههای خارجی تا حد زیادی به تهیهکننده بستگی خواهد داشت.
جعفری درباره تجربه نوشتن یک فیلمنامه ۱۰۰ ثانیهای نیز گفت: نوشتن برای ۱۰۰ ثانیه واقعاً کار سختی بود. من و خواهرم از سال ۱۳۸۸ فیلمنامهنویسی را با زندهیاد امیر ساموئلی شروع کردیم. او این فرصت را در اختیار ما قرار داد که رشد کنیم و دیده شویم و واقعاً جای او خالی است.
وی افزود: ما تجربه نوشتن فیلمنامه را داریم و با روند فیلمنامهنویسی آشنا هستیم، اما پیش از تجربه ۱۰۰ ثانیه، معمولاً فیلمنامههایی که مینوشتیم حدود ۱۰ دقیقه بودند.
جعفری ادامه داد: در یک فیلم ۱۰۰ ثانیهای باید ایدهای داشته باشید که جهان مشخص و متمایزی ایجاد کند، شخصیت نیز باید شخصیت پختهای باشد و صرفاً یک تیپ نباشد و در نهایت نیز اتفاقی رخ دهد که بتواند ضربه نهایی را به مخاطب بزند. جمعکردن همه این عناصر در ۱۰۰ ثانیه واقعاً دشوار است، بهخصوص وقتی تجربه قبلی در این قالب نداشته باشید.
وی در پایان ابراز امیدواری کرد که جشنواره «۱۰۰» یا یک مجموعه دیگر بتواند زمینه تبدیل «۰۰۹۸» به یک فیلم را فراهم کند.
زینب زمانیان: بعد از جشنواره به سرمایه و تهیهکننده نیاز دارم
زینب زمانیان، کارگردان انیمیشن «دا» و برگزیده بهترین انیمیشن در بخش ویژه «نبرد برای وطن»، نیز موفقیت در جشنواره را فرصتی برای دیدهشدن بیشتر میداند؛ فرصتی که به گفته او، اگر به ارتباط با مجموعههای تولیدی و فراهمشدن امکانات منجر شود، میتواند مسیر آینده او را تغییر دهد.
وی درباره اثر خود گفت: من زینب زمانیان هستم، کارگردان انیمیشن «دا» که در بخش «نبرد برای وطن» حضور داشت. داستان این اثر درباره مادران میناست و تلاش کردم صبر و استقامت آنها را به یک فرم تصویری تبدیل کنم.
زمانیان افزود: اتفاقی که در پایان فیلم برای ماهیها و خلیج فارس رخ میدهد، برای من یک نماد است. صبر آن مادران مثل خونی است که در رگهای ما جریان دارد و کسانی که از مرزهای آبی کشور دفاع میکنند، ادامهدهنده همان مسیر هستند.
وی درباره محدودیت زمانی جشنواره «۱۰۰» گفت: ۱۰۰ ثانیه برای من هم چالش بود و هم فرصت. فیلم من در ابتدا حدود سه تا چهار دقیقه بود و مجبور شدم آن را به یک دقیقه و ۴۰ ثانیه برسانم و بعضی از نماها را حذف کنم.
این فیلمساز ادامه داد: این مسئله هم جنبه خوب داشت و هم جنبه بد. از یک طرف مجبور میشوید پیام خودتان را در کوتاهترین زمان ممکن بیان کنید و این کار سخت است، اما از طرف دیگر همین محدودیت میتواند یک مهارت باشد. فکر میکنم اگر برای بار دوم بخواهم چنین کاری انجام دهم، خیلی راحتتر خواهد بود.
زمانیان درباره برنامه خود پس از جشنواره اظهار کرد: یکی دو ایده دارم که در مرحله استوریبرد هستند. هنوز نمیدانم قرار است آنها را برای قالب ۱۰۰ ثانیهای بسازم یا سراغ ایدههای گستردهتر و طولانیتر بروم.
وی درباره مهمترین نیاز خود برای تولید اثر بعدی گفت: مهمترین نیاز من سرمایه، تهیهکننده و حمایت برای تولید است.
این کارگردان انیمیشن با اشاره به مسیر مستقلی که تاکنون طی کرده است، بیان کرد: من یک فیلمساز انیمیشن کاملاً مستقل هستم و معمولاً به تنهایی کار میکنم. ارتباطی با سازمانها ندارم و نسبتاً ناشناخته هستم. رزومه و آثارم را برای سازمانهای مختلف فرستادهام، اما تا امروز حمایتی دریافت نکردهام.
زمانیان افزود: امیدوارم این موفقیت باعث شود افرادی مثل من که رابطه و ضابطهای ندارند، به سازمانها معرفی شوند و بتوانند مسیر بهتری برای ادامه کار پیدا کنند.
وی درباره اینکه آیا جشنواره «۱۰۰» میتواند چنین مسیری را برای او باز کند، گفت: نمیدانم؛ از فردا معلوم میشود.
امیرحسین ملکزاده: ابزار مهم نیست؛ قصه باید به بهترین شکل به مخاطب برسد
امیرحسین ملکزاده، کارگردان اثر «قول بابا» و برنده تندیس زرین بهترین فیلم بخش هوش مصنوعی در بخش بینالملل «نبرد برای کودکان جهان»، نیز آینده خود را در ادامه مسیر فیلمسازی میبیند؛ مسیری که به گفته او، قرار نیست به یک ابزار خاص محدود شود.
وی درباره برنامه خود پس از این موفقیت گفت: من یک فیلمسازم و دوست دارم این مسیر برایم آغاز شود؛ مسیری که در آن بتوانم با حمایتهای لازم، آثاری را که برآمده از ذهنیت و قصههایی است که علاقه دارم روایت کنم، بسازم.
ملکزاده درباره مسیر پیش روی فیلم «قول بابا» نیز بیان کرد: مخاطب این اثر بینالمللی است و فیلم بدون دیالوگ ساخته شده است. بنابراین هر زمینهای که بتواند باعث دیدهشدن بیشتر آن شود، برایمان مناسب خواهد بود. به نظرم شبکههای اجتماعی و فضای مجازی میتوانند بستر مناسبی برای دیدهشدن این اثر باشند.
وی درباره چالش فراگیر شدن هوش مصنوعی و تولید آثار متعدد با این ابزار گفت: هوش مصنوعی به دلیل دسترسی آسان، در اختیار افراد زیادی قرار گرفته و محدودیتی جدی برای ورود به این حوزه وجود ندارد. طبیعتاً وقتی چنین ابزاری در دسترس همه باشد، آثار ضعیف زیادی نیز تولید میشود.
این فیلمساز افزود: شانسی که من داشتم این بود که پیش از ورود هوش مصنوعی به حوزه سینما و انیمیشن، در این حوزه فعالیت میکردم. بنابراین دانستهها و دانش قبلی خودم را با هوش مصنوعی ترکیب کردم و فکر میکنم برای ساخت یک اثر خوب با هوش مصنوعی، داشتن دانش و تجربه قبلی در حوزه سینما و انیمیشن اهمیت زیادی دارد.
ملکزاده درباره نوع حمایت مورد نیاز برگزیدههای جشنواره «۱۰۰» اظهار کرد: این اثر را کاملاً مستقل و با هزینه شخصی و کمک تعدادی از دوستانم ساختم. وقتی یک اثر را به صورت مستقل تولید میکنید، از یک طرف باید هزینه آن را از جیب خودتان پرداخت کنید و از طرف دیگر، زمانی که برای ساخت اثر میگذارید، فرصت درآمدزایی را از شما میگیرد.
وی ادامه داد: به همین دلیل فکر میکنم حمایت مالی و ایجاد شرایط حمایتی میتواند برای فیلمسازان مستقل بسیار مؤثر باشد. از طرف دیگر، آموزش نیز اهمیت دارد؛ چراکه هوش مصنوعی حوزهای جدید است و در فضای جهانی نیز به شکل حرفهای در حال توسعه است. در چنین شرایطی حمایتهای مالی میتواند تأثیر زیادی در ادامه تولید آثار داشته باشد.
این فیلمساز درباره اینکه آیا پس از این موفقیت همچنان به ساخت آثار با هوش مصنوعی ادامه خواهد داد یا به سراغ قالبهای دیگر میرود، گفت: من فیلمسازم و دوست دارم فیلمساز باشم. دوست دارم قصهای را که فکر میکنم مناسب است، برای مخاطب تعریف کنم.
وی افزود: اگر به نظرم این قصه را بتوانم با هوش مصنوعی به بهترین شکل اجرا کنم، از هوش مصنوعی استفاده میکنم. اگر بتوانم با انیمیشن دستی آن را انجام دهم، از آن استفاده میکنم و اگر قصهای نیاز به فیلم کوتاه یا مستند داشته باشد، همان مسیر را انتخاب میکنم. برای من در حقیقت پلتفرم مهم نیست؛ مهم این است که ذهنیتی که دارم به بهترین شکل ممکن به مخاطب منتقل شود.
ملکزاده درباره مهمترین مانع دیدهشدن فیلمهای ۱۰۰ ثانیهای پس از جشنواره نیز گفت: به نظرم فیلمهای ۱۰۰ ثانیهای شانس خوبی برای دیدهشدن دارند، چراکه کوتاه هستند و میتوانند بهراحتی وارد فضای مجازی شوند.
وی افزود: فکر میکنم جشنواره «۱۰۰» نیز میتواند با ایجاد تمهیداتی، موانع موجود را برطرف کند و آثار را هرچه بیشتر به مخاطبان برساند. این فیلمهای ۱۰۰ ثانیهای میتوانند بستر بسیار خوبی برای شبکههایی مانند اینستاگرام باشند.
این فیلمساز درباره حضور آثار سینمایی کوتاه در شبکههای اجتماعی بیان کرد: اگر چنین آثاری در فضای مجازی دیده شوند، اتفاق مثبتی است؛ چراکه متأسفانه بسیاری از آثاری که امروز در فضای مجازی میبینیم، سطح پایینی دارند و عمق چندانی ندارند.
وی ادامه داد: فعالان و اینفلوئنسرهای فضای مجازی معمولاً شیوه پیدا کردن مخاطب را بلد هستند، اما ممکن است روایتسازی را به اندازه سینماگران نشناسند. از طرف دیگر، سینماگران قصهگویی و روایت را بلد هستند، اما شاید همیشه نتوانند مخاطب فضای مجازی را پیدا کنند.
ملکزاده گفت: اگر این دو ظرفیت در کنار هم قرار بگیرند، میتوان هم مخاطب را پیدا کرد و هم روایت درست و سینمایی داشت. به نظرم اگر این اتفاق برای آثار ۱۰۰ ثانیهای رخ دهد، اتفاق بسیار مبارکی خواهد بود.
بعد از جایزه؛ آغاز مرحلهای تازه
چهار برگزیده جشنواره «۱۰۰» اگرچه از چهار مسیر متفاوت به این رویداد رسیدهاند و در چهار حوزه متفاوت – فیلمنامه، انیمیشن، هوش مصنوعی و فیلم – مورد تقدیر قرار گرفتهاند، اما در یک نقطه به یکدیگر میرسند: جایزه پایان مسیر نیست.
فهیمه قائدی از ضرورت کمک به حرفهایشدن و ادامه مسیر فیلمسازان میگوید؛ مهدیه جعفری مهمترین نیاز خود را فرصت تولید و حمایت میداند؛ زینب زمانیان از سرمایه، تهیهکننده و امکان ارتباط با مجموعههای تولیدی سخن میگوید و امیرحسین ملکزاده بر حمایت مالی، آموزش و فراهمشدن امکان دیدهشدن آثار در فضای مجازی تأکید دارد.
در نهایت، شعار «تو یکی نی، هزاری؛ تو چراغ خود بیافروز» که در اختتامیه جشنواره «۱۰۰» نیز بازتاب پیدا کرد، برای برگزیدگان این دوره میتواند تنها یک شعار نباشد؛ بلکه آغاز پرسشی جدی درباره مرحله بعدی باشد: پس از روشنشدن این چراغ، چه کسی و چگونه باید کمک کند که این نور ادامه پیدا کند؟
جشنواره «۱۰۰» حالا علاوه بر آنکه محلی برای رقابت و کشف استعدادهاست، از نگاه این چهار برگزیده میتواند نقطه اتصال فیلمسازان جوان با فرصتهای تولید، حمایت، آموزش، شبکه حرفهای و مخاطب باشد؛ مسیری که پاسخ آن، نه در پایان مراسم اختتامیه، بلکه از روز بعد از جشنواره آغاز میشود.
انتهای پیام/
ارسال دیدگاه
دیدگاهتان را بنویسید
نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخشهای موردنیاز علامتگذاری شدهاند *