بعد از ۱۰۰ ثانیه چه میشود؟ دغدغه فیلمسازان جوان برای ادامه مسیر
جشنواره فیلم ۱۰۰ برای بسیاری از شرکتکنندگان تنها فرصتی برای نمایش یک فیلم کوتاه نیست؛ پرسش اصلی پس از ساخت و نمایش این آثار، ادامه مسیر است؛ اینکه فیلمساز جوان چگونه دیده شود، از چه امکاناتی برای تولید اثر بعدی برخوردار شود، چگونه با تهیهکنندگان و سینماگران باتجربه ارتباط بگیرد و آیا فیلم کوتاه میتواند به سکویی برای ورود او به سینمای حرفهای تبدیل شود؟ گفتوگو با فیلمسازان و تهیهکنندگان این دوره، مجموعهای از این دغدغهها و پیشنهادها را پیش روی جشنواره قرار میدهد.
جشنواره؛ سکوی ارتباط فیلمساز جوان با سینمای حرفهای
امیر مهر یزدان، تهیهکننده مستند «کریم موتوری»، معتقد است جشنوارههایی مانند ۱۰۰ میتوانند محل شناسایی فیلمسازان بااستعداد باشند.
او گفت: من با این رویکرد به جشنواره میآیم که فیلمسازان بااستعداد را شناسایی کنم. وقتی اثری را میبینم که در آن خلاقیت یا یک کار ویژه وجود دارد، آن فیلمساز را در ذهن و فهرست خودم نگه میدارم تا اگر در آینده پروژهای بود، بتوانم با او همکاری کنم.
مهر یزدان افزود: حضور تهیهکنندگان باسابقه و حرفهای در جشنواره نیز میتواند فرصت خوبی برای فیلمسازان باشد؛ حتی اگر این حضور به یک نکته، نقد یا پیشنهاد همکاری منجر شود.
وی تأکید کرد: جشنواره ۱۰۰ جایی است که بدون خلاقیت نمیتوان در آن کار کرد و همین مسئله باعث میشود آثار بتوانند استعداد فیلمسازان را نشان دهند.
فیلمساز جوان برای ادامه مسیر چه نیاز دارد؟
حانیه غلامی، کارگردان «قصه دلبری»، که نخستین بار در جشنواره ۱۰۰ حضور دارد، نبود امکانات را یکی از مهمترین مشکلات فیلمسازان جوان میداند.
وی گفت: آموزش، سرمایه، تجهیزات و تهیهکننده از نیازهای اصلی فیلمسازان جوان هستند. واقعاً امکانات نداریم و گاهی کسی نیست که از فردی که به این کار علاقه دارد حمایت کند.
غلامی افزود: امکانات فیلمسازی هزینه زیادی دارد و هر کسی نمیتواند به تنهایی آنها را فراهم کند. حتی اگر فردی توانایی و دانش لازم را داشته باشد، ممکن است امکان حمایت از او وجود نداشته باشد.
وی درباره همکاری با تهیهکنندگان باتجربه نیز گفت: اگر تهیهکننده تجربه بیشتری داشته باشد، راحتتر میتوان از فیلمساز حمایت کرد و شاید امکانات بیشتری در اختیار او قرار گیرد و اثر بهتر دیده شود.
تجربه جشنواره برای فیلمساز فقط جایزه نیست
مهدی لاری، کارگردان «خونه نوئی»، نگاه دیگری به نقش جشنوارهها دارد. او معتقد است حتی حضور در بخش غیررقابتی نیز میتواند برای فیلمساز جوان ارزشمند باشد.
لاری گفت: برای من مهم است که فیلمم توسط چند استاد و فیلمساز دیگر دیده شود، درباره آن صحبت کنند و نقدش کنند تا بفهمم کارم در چه سطحی قرار دارد.
وی افزود: جشنواره برای من فقط بحث جایزه نیست. صحبت با فیلمسازان دیگر، دیدن آثار آنها و گرفتن بازخورد میتواند به فیلمساز کمک کند و انرژی بدهد.
لاری درباره تجربه خود از جشنوارههای دیگر نیز گفت که سال گذشته برای ساخت یک مستند حدود ۹ ماه درگیر تولید بودند و اثرشان در نهایت به جشنواره حقیقت راه پیدا نکرد، اما امسال با ارسال سه اثر، تجربه حضور در چند جشنواره را داشتهاند.
وی در مقایسه تجربه خود، یکی از ویژگیهای جشنواره ۱۰۰ را توجه بیشتر به فیلمسازانی دانست که هنوز اسم و رسم شناختهشدهای ندارند.
فیلم اولیها و مسئله فرصت
لاری گفت: به نظر من یکی از مزیتهای جشنواره ۱۰۰ این است که کارگردانها و بچههایی که کار اولشان است، بیشتر دیده میشوند. در بعضی جشنوارههای دیگر، ورود فیلمسازی که اسم و رسمی ندارد دشوارتر است.
وی ادامه داد: چه در بحث انتخاب، چه نامزد شدن و چه جایزه، برای کسی که شناختهشده نیست، ورود به جشنوارهها میتواند سختتر باشد؛ اما به نظرم در جشنواره ۱۰۰ این موضوع کمرنگتر است و همین فرصت خوبی برای فیلمسازان جوان است.
۱۰۰؛ سکوی پرتاب یا سکوی تمرین؟
حانیه غلامی نیز جشنواره ۱۰۰ را فرصتی برای دیده شدن میداند.
وی گفت: به نظر من جشنواره میتواند سکوی پرتاب باشد، چون فیلمساز دیده میشود و مزیتهایی دارد که نمیتوان آنها را نادیده گرفت.
غلامی افزود: اینکه جشنواره بینالمللی است و فیلمساز با آثار مختلف از سراسر دنیا رقابت میکند، خودش یک فرصت است. میتوانی خودت را محک بزنی و ببینی چطور میتوانی کاری ارائه کنی که در میان آثار دیگر دیده شود.
محدودیت میتواند فیلمساز را برای ورود به سینمای حرفهای آماده کند
امیررضا مافی مدیر مرکز انیمیشن سازمان سینمایی سوره در گفتوگوی خود، تجربه فیلم ۱۰۰ ثانیهای را نوعی آزمون برای فیلمساز جوان میداند.
وی گفت: یکی از ویژگیهای این جشنواره این است که فیلمساز یاد میگیرد در یک مدت زمان مشخص، کیفیت کار خود را بالا ببرد. فیلم ۱۰۰ ثانیهای صرفاً یک تیزر نیست و باید یک فیلم باشد؛ یک اثر دراماتیک که فیلمساز بتواند از طریق آن توانایی خود را نشان دهد.
مافی افزود: این تجربه میتواند بعدها در قالبهای مختلف به فیلمساز کمک کند؛ از فیلم کوتاه و مستند گرفته تا انیمیشن و فیلم بلند.
وی همچنین درباره شرایط برگزاری جشنواره گفت: یکی از چالشهای امسال، برگزاری جشنواره با کیفیت بالا و در شأن فیلمسازان جوان، با وجود شرایط ویژه کشور بود. به گفته او، استمرار برگزاری چنین رویدادی، امکان رقابت و تجربه را برای فیلمسازان جوان حفظ میکند.
محدودیت؛ فرصتی برای پیدا کردن زبان شخصی
محمدرضا تاجیک، کارگردان «پست فیاض»، نیز محدودیت را بخشی از مسیر پیدا کردن ایده میداند.
وی گفت: من سابقه تئاتر دارم و همیشه محدودیت را به عنوان عاملی برای پیدا کردن ایده تازه دیدهام. وقتی محدودیت وجود دارد، فیلمساز مجبور میشود دنبال راه دیگری برای روایت بگردد و به یک روایت کمینه اما اثرگذار برسد.
تاجیک افزود: در فیلم کوتاه باید خیلی سریع مخاطب را وارد فضای داستان کرد. در یک فیلم بلند، فرصت بیشتری برای ساختن همدلی و شناخت شخصیت وجود دارد، اما در فیلم کوتاه باید از همان ابتدا عناصر لازم برای شکلگیری روایت و حتی غافلگیری را درست انتخاب کرد.
وی همچنین معتقد است توجه بیشتر به فیلم کوتاه میتواند به افزایش سطح زیباییشناسی مخاطب کمک کند و باعث شود مخاطب نسبت به کیفیت آثار بلند نیز توقع بیشتری داشته باشد.
مخاطب فیلم کوتاه فقط نباید در جشنواره بماند
امیر مهر یزدان یکی دیگر از دغدغههای مهم فیلمسازان را سرنوشت آثار پس از جشنواره میداند.
وی گفت: جشنواره فرصت محدودی دارد و مخاطب محدودی هم دارد. همیشه برای من این سؤال وجود داشته که چرا اگر کسی به هر دلیل نتوانست در جشنواره حاضر شود، نباید بعداً امکان دیدن آثار را داشته باشد؟
مهر یزدان افزود: آثار نباید برای مدت طولانی در جشنوارهها بمانند و بعد عملاً از دسترس مخاطب خارج شوند. جشنواره ۱۰۰ به دلیل ماهیت آثارش ظرفیت بیشتری برای انتشار عمومی دارد و میتوان این مسیر را گستردهتر کرد.
وی پیشنهاد کرد: فیلمهای کوتاه در تلویزیون، پیش از فیلمهای سینمایی یا در قالب باکسهای مشخص پخش شوند.
این تهیهکننده گفت: بعضی از آثار کوتاه آنقدر جذاب هستند که مخاطب عام را نیز با خود همراه میکنند. اگر برنامهریزی و صبوری وجود داشته باشد، میتوان این آثار را از فضای جشنواره خارج کرد و به مخاطب عمومی رساند.
فیلم ۱۰۰ ثانیهای؛ مقدمهای برای قالبهای تازه
مهر یزدان تغییر ذائقه مخاطبان را نیز فرصتی برای فیلمسازان میداند.
وی گفت: امروز مینیسریالها و قالبهای کوتاه بیشتر مورد توجه قرار گرفتهاند. میتوان از جشنواره ۱۰۰ به عنوان بستری برای تمرین این قالبها استفاده کرد؛ مثلاً فیلمسازان تمرین کنند که سریال عمودی سهدقیقهای یا فیلم ۱۰۰ ثانیهای عمودی بسازند.
وی افزود: تغییر ذائقه و سبک زندگی اتفاق افتاده است و میتوان به جای نگاه کردن به آن به عنوان یک تهدید، از ظرفیتش برای تولید آثار تازه استفاده کرد.
«صدراه»؛ ارتباط مستقیم با تجربه سینماگران
در کنار اکران آثار، کارگاههای آموزشی «صدراه» نیز بخش دیگری از مسیر آموزشی جشنواره بود.
علیرضا داوودنژاد در روز دوم جشنواره درباره ویژگیهای فیلم ۱۰۰ ثانیهای، روایت، قاببندی و درک زمان با فیلمسازان صحبت کرد.
سیروس مقدم نیز در روز سوم در کارگاه خود درباره اهمیت جزئیات در روایت تصویری، نقش استوریبورد در مرحله پیشتولید و تجربههای فیلمسازی صحبت کرد.
برگزاری این کارگاهها در کنار نمایش آثار، امکان ارتباط مستقیم فیلمسازان جوان با سینماگران باسابقه را فراهم کرد؛ همان مسئلهای که در گفتوگو با فیلمسازان این دوره، بارها به عنوان یکی از نیازهای مسیر حرفهای مطرح شد.
جمعبندی؛ مسئله فقط ساختن یک فیلم ۱۰۰ ثانیهای نیست
آنچه از گفتوگو با فیلمسازان و تهیهکنندگان این دوره به دست میآید، این است که مسئله جشنواره ۱۰۰ برای بخشی از شرکتکنندگان، تنها ساخت یک فیلم کوتاه و حضور در یک رویداد نیست؛ مسئله مهمتر، مسیر بعد از جشنواره است.
فیلمسازان جوان از نیاز به آموزش، سرمایه، تجهیزات، تهیهکننده و فرصت دیدهشدن میگویند؛ تهیهکنندگان از امکان شناسایی استعدادها و شکلگیری همکاریهای آینده سخن میگویند و در کنار آن، ضرورت ایجاد راههایی برای رساندن فیلمهای کوتاه به مخاطب عمومی مطرح میشود.
در چنین شرایطی، جشنواره ۱۰۰ میتواند نقطهای برای تجربه یک قالب فشرده باشد؛ اما ادامه این مسیر به ارتباط میان فیلمسازان، تهیهکنندگان، سینماگران باتجربه، نهادهای آموزشی و بسترهای نمایش وابسته است. آنچه پس از پایان چهار روز جشنواره باقی میماند، فقط فیلمهای نمایش دادهشده نیست؛ بخشی از اهمیت رویداد به این بازمیگردد که چه تعداد از این تجربهها بتوانند به همکاری، تولید اثر بعدی و ادامه مسیر حرفهای فیلمسازان جوان منجر شوند.
پانزدهمین جشنواره بینالمللی فیلم ۱۰۰ امروز ۲۷ شهریورماه، در حوزه هنری انقلاب اسلامی به کار خود پایان میدهد.
انتهای پیام/
