استقبال گسترده رهبران ادیان هند از رئیس قوه قضائیه/ ظرفیت جدیدی برای دیپلماسی قضایی

کریم نجفی برزگر، رایزن فرهنگی اسبق جمهوری اسلامی ایران در هند، در گفت‌وگو با میزان درباره اهمیت سفر حجت‌الاسلام‌والمسلمین غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضائیه، به هند و تأثیر آن بر روابط تهران و دهلی‌نو اظهار کرد: اگر بخواهم به‌طور کوتاه درباره روابط ایران و هند توضیح دهم، باید بگویم روابط دو کشور از سابقه‌ای دیرینه و عمق قابل توجهی برخوردار است. 
وی افزود: در طول تاریخ، ایران یکی از کشورهایی بوده که بیشترین تأثیر را بر هند گذاشته است و این موضوع را می‌توان در آثار و منابع تاریخی و فرهنگی هند نیز مشاهده کرد. این ارتباط تاریخی و فرهنگی، در دوره‌های مختلف استمرار داشته و بخشی از هویت فکری و میراثی ما با سرزمین هند در طول این قرن‌ها شکل گرفته است. 
زبان فارسی؛ بخشی از میراث مشترک ایران و هند
نجفی برزگر ادامه داد: اگر به آثار تاریخی هند نگاه کنیم، با میلیون‌ها نسخه خطی و کتیبه مواجه می‌شویم که نشان‌دهنده گستردگی حضور و نفوذ زبان و فرهنگ فارسی در این سرزمین است. زبان فارسی حدود هزار سال در هند جایگاه ویژه‌ای داشته و در حوزه‌های مختلف، از فرهنگ و ادبیات گرفته تا روابط اجتماعی و سیاسی، مورد استفاده قرار گرفته است. 
وی گفت: امروز نیز زبان فارسی در بسیاری از دانشگاه‌های هند تدریس می‌شود و این موضوع نشان‌دهنده تداوم این میراث فرهنگی است. در حوزه‌های علمیه هند نیز آثار بزرگان ادبیات فارسی، از جمله اشعار حافظ شیرازی، مورد توجه و تدریس قرار می‌گیرد. 
رایزن فرهنگی اسبق ایران در هند خاطرنشان کرد: مقامات و شخصیت‌های فرهنگی هند نیز همواره نسبت به این میراث مشترک توجه داشته‌اند و آن را بخشی از پیوند تاریخی میان دو کشور می‌دانند. 
سفر رئیس قوه قضائیه به هند در شرایط حساس بین‌المللی
نجفی برزگر در ادامه درباره اهمیت سفر رئیس قوه قضائیه به هند با توجه به سابقه روابط دو کشور اظهار کرد: هند کشوری با جمعیت بسیار زیاد مسلمانان است و شیعیان نیز در شهرهای مختلف این کشور حضور دارند. در مجموع، جایگاه ایران در میان مسلمانان هند بسیار گسترده است و حضور مسلمانان در ساختارهای مختلف جامعه و دولت هند نیز به حفظ و تقویت این روابط کمک می‌کند. 
وی افزود: سفر حجت‌الاسلام‌والمسلمین محسنی اژه‌ای در شرایط حساسی انجام شده است؛ امروز جمهوری اسلامی ایران در یک شرایط خاص بین‌المللی قرار دارد و درگیر جنگ تحمیلی سوم و حمله ظالمانه آمریکا و رژیم صهیونیستی شده است. در چنین شرایطی، سفر رئیس قوه قضائیه به کشوری مانند هند از منظر بین‌المللی اهمیت ویژه‌ای دارد. 
این رایزن فرهنگی اسبق ایران در هند ادامه داد: در روابط بین‌الملل، کشورها معمولاً همزمان با کشورهای مختلف روابط متفاوتی دارند. ممکن است کشوری روابط خوبی با جمهوری اسلامی ایران داشته باشد و در عین حال با کشورهای غربی نیز روابط خود را حفظ کند. برای نمونه، عمان روابط خوبی با ایران دارد و همزمان روابط آن با کشورهای غربی نیز برقرار است. بنابراین روابط کشورها با جمهوری اسلامی ایران از نظر میزان، سطح و تأثیرگذاری متفاوت است. 
بازتاب گسترده شهادت رهبر انقلاب در هند
نجفی برزگر با اشاره به واکنش مردم هند به شهادت رهبر انقلاب گفت: اهمیت سفر رئیس قوه قضائیه را باید در چنین فضایی مورد توجه قرار داد. زمانی که شهادت رهبر معظم انقلاب اتفاق افتاد، همان‌طور که اخبار آن را در هند نیز مشاهده کردید، میلیون‌ها نفر از مردم این کشور عزاداری کردند. 
وی گفت: مسلمانان هند، اعم از شیعه و سنی و همچنین پیروان مذاهب و ادیان مختلف، نسبت به این اتفاق واکنش نشان دادند. جمعیت فراوانی از مردم، علما، دانشگاهیان و اقشار مختلف جامعه به خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران مراجعه می‌کردند و نزد نماینده مقام معظم رهبری در هند حضور می‌یافتند و با ابراز همدردی می‌گفتند که کشور شما تحت ظلم و ستم قرار گرفته و ما می‌خواهیم در این شرایط در کنار شما باشیم. 
وی افزود: این واکنش گسترده مردم هند نسبت به شهادت رهبر انقلاب و حوادثی که بر جمهوری اسلامی ایران گذشت، نشان‌دهنده عمق پیوندهای موجود است و از سوی دیگر، عظمت و جایگاه جمهوری اسلامی ایران، قدرت اسلام و جایگاه تشیع را در میان مردم این کشور نشان می‌دهد. 
عضویت ایران در بریکس؛ فرصتی برای تقویت همکاری‌های مستقل
نجفی برزگر در ادامه با اشاره به دعوت رئیس قوه قضائیه هند از رئیس قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران اظهار کرد: دولت هند و بالاترین مقام قضایی این کشور از رئیس قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران برای حضور در نشست حقوقی و قضایی بریکس دعوت کردند که این موضوع از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. 
وی افزود: بریکس در ابتدا با حضور برزیل، روسیه، هند و چین شکل گرفت و آفریقای جنوبی نیز به این مجموعه اضافه شد و در ادامه کشورهای دیگری از جمله جمهوری اسلامی ایران و امارات متحده عربی نیز به آن پیوستند. این مجموعه به‌تدریج ظرفیت بیشتری پیدا کرده و حضور کشورهای مختلف در کنار یکدیگر، ظرفیت قابل توجهی برای همکاری‌های مشترک و استفاده مستقل کشورها از توانمندی‌های یکدیگر ایجاد می‌کند. 
وی گفت: به نظر می‌رسد قدرت و اقتدار آمریکا به‌تدریج در حال کاهش است و تحولات اخیر نیز این مسئله را نشان داده است. تصور آمریکا و متحدانش این بود که جمهوری اسلامی ایران در مدت کوتاهی از بین خواهد رفت، اما مقاومت و پایداری مردم ایران ادامه پیدا کرد و حمایت از جمهوری اسلامی نیز افزایش یافت. 
استقبال رهبران دینی و مردم هند از رئیس قوه قضائیه
رایزن فرهنگی اسبق ایران در هند با اشاره به دیدارهای رئیس قوه قضائیه در جریان این سفر گفت: این سفر از این جهت نیز اهمیت داشت که آقای محسنی اژه‌ای با علمای شیعه، علمای اهل سنت و رهبران ادیان و مذاهب مختلف دیدار کرد. این دیدارها تنها به رهبران دینی محدود نبود و ایشان با بازرگانان هندی نیز ملاقات داشت. 
وی افزود: دیدار با امام جماعت مسجد جامع دهلی نیز از دیگر برنامه‌های ایشان بود. این مسجد از اماکن تاریخی هند محسوب می‌شود و جمعیت قابل توجهی برای دیدار و ابراز محبت و تسلیت به رئیس قوه قضائیه حضور پیدا کردند. چنین استقبال‌هایی نشان می‌دهد که پیوندهای عمیقی میان مردم هند و جمهوری اسلامی ایران وجود دارد. 
نجفی برزگر ادامه داد: رئیس قوه قضائیه همچنین با مسئولان کشورهای مختلف از جمله چین و روسیه که در هند حضور داشتند، دیدارهایی داشت که این دیدارها نیز از اهمیت برخوردار بود و بخشی از آن‌ها در رسانه‌ها و تلویزیون بازتاب پیدا کرد. 
بازتاب شهادت رهبر انقلاب در میان مردم جهان
وی با اشاره به بازتاب شهادت رهبر انقلاب در کشورهای مختلف اظهار کرد: عظمت این اتفاق به اندازه‌ای بود که به اعتقاد من، یک تحول بزرگ در میان مردم جهان ایجاد کرد. اگر تشییع پیکر مطهر ایشان در عراق با جمعیت عظیمی همراه شد، معتقدم اگر چنین مراسمی در هند، پاکستان و برخی کشورهای دیگر برگزار می‌شد، شاهد حضور جمعیت بسیار بیشتری بودیم. 
وی افزود: این موضوع نشان می‌دهد که شهادت رهبر انقلاب تنها یک اتفاق داخلی نبود، بلکه می‌تواند یک تحول بزرگ و نوعی بیداری و بعثت در میان مردم کشورهای دیگر نیز ایجاد کند. علمای بزرگ نیز نسبت به جایگاه و عظمت ایشان واکنش نشان دادند و این مسئله، به اعتقاد من، نشان‌دهنده قدرت و جایگاه جمهوری اسلامی ایران در عرصه بین‌المللی است. 
نجفی برزگر خاطرنشان کرد: امروز دنیا مشاهده کرده است که جمهوری اسلامی ایران چگونه در برابر قدرت‌های بزرگ و ارتشی که از حمایت آمریکا و استکبار جهانی برخوردار است، مقاومت کرده است. این مقاومت و ایستادگی، تصویری متفاوت از توان و جایگاه جمهوری اسلامی ایران در عرصه جهانی ارائه کرده است. 
ظرفیت کشورهای اسلامی برای توسعه همکاری‌های اقتصادی
وی در ادامه به ظرفیت همکاری میان کشورهای اسلامی اشاره کرد و گفت: در چهلمین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی نیز کشورهای مختلفی در ایران حضور داشتند. اگر سازمان همکاری اسلامی را در نظر بگیریم که ۵۷ کشور اسلامی عضو آن هستند، ظرفیت بسیار بزرگی برای توسعه روابط اقتصادی میان کشورهای اسلامی وجود دارد. 
وی افزود: استفاده از این ظرفیت و تقویت روابط اقتصادی میان کشورهای اسلامی می‌تواند زمینه‌ساز توسعه همکاری‌ها و تعاملات میان این کشورها باشد. 
تأکید رئیس قوه قضائیه بر پیگیری حقوقی تجاوز به ایران
نجفی برزگر در ادامه با اشاره به رویکرد اقتصادی در روابط میان کشورهای اسلامی اظهار کرد: در چهلمین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی نیز کشورهای مختلفی در ایران حضور داشتند و با توجه به عضویت ۵۷ کشور در سازمان همکاری اسلامی، ظرفیت بسیار مهمی برای توسعه روابط اقتصادی میان کشورهای اسلامی وجود دارد. 
وی افزود: یکی از مهم‌ترین رویکردهای سفر رئیس قوه قضائیه به هند نیز توجه به ظرفیت‌های حقوقی و قضایی بریکس بود. آقای محسنی اژه‌ای در این سفر از اعضای بریکس درخواست کردند که حاکمیت و تمامیت ارضی جمهوری اسلامی ایران را مطابق موازین بین‌المللی و منشور ملل متحد محکوم کنند و تدابیر لازم را برای مقابله با اقدامات غیرقانونی متجاوزان در نظر بگیرند. 
وی ادامه داد: همچنین از اعضای بریکس درخواست شد با اعمال اصل صلاحیت جهانی، مرتکبان جنایات علیه بشریت و جنایات ارتکابی علیه جمهوری اسلامی ایران در دو جنگ تحمیلی را تحت تعقیب قرار دهند. 
تقویت «دیپلماسی قضایی» در روابط ایران و هند
رایزن فرهنگی اسبق ایران در هند گفت: وقتی بالاترین مقام قضایی یک کشور از رئیس قوه قضائیه ایران دعوت می‌کند، طبیعی است که باید از این فرصت برای طرح مسائل مهم استفاده شود. آقای محسنی اژه‌ای نیز از این فرصت استفاده کردند و مطالبات جمهوری اسلامی ایران را در این زمینه مطرح کردند. 
وی افزود: از سوی دیگر، شخصیت‌ها، علما و رهبران دینی هند نیز در این دیدارها مواضعی در حمایت از ایران و محکومیت اقدامات آمریکا مطرح کردند. به اعتقاد من، اگر درخواست‌هایی که رئیس قوه قضائیه مطرح کرده است با پاسخ مناسبی از سوی کشورهای عضو بریکس همراه نشود، حضور و ظرفیت مسلمانان هند نیز می‌تواند در ایجاد مطالبه و فشار افکار عمومی مؤثر باشد. 
نجفی برزگر با اشاره به مفهوم قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران اظهار کرد: حضور گسترده و مورد توجه ایران در میان مردم هند، یکی از جلوه‌های قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران است. این ظرفیت را باید جدی گرفت و از آن در روابط دو کشور استفاده کرد. 
وی گفت: یکی از نکات مهم این سفر، فعال‌تر شدن دیپلماسی قضایی میان ایران و هند بود. ما در گذشته بیشتر در حوزه‌های سیاسی، فرهنگی و اقتصادی روابط و تعاملات داشتیم، اما دیپلماسی قضایی کمتر مورد توجه قرار گرفته بود. حضور رئیس قوه قضائیه در هند این بخش از روابط را نیز فعال‌تر کرد. 
سفر رئیس قوه قضائیه؛ گامی برای تعمیق روابط تهران و دهلی‌نو
نجفی برزگر خاطرنشان کرد: این موضوع از آن جهت اهمیت بیشتری دارد که در هند اقلیت‌ها و گروه‌های مختلف اسلامی از جمله شیعیان و اهل سنت حضور دارند و ارتباط با علما و شخصیت‌های دینی این کشور می‌تواند به توسعه تعاملات میان دو کشور کمک کند. 
وی افزود: در مجموع، من این سفر را سفر بسیار خوبی ارزیابی می‌کنم و معتقدم حضور رئیس قوه قضائیه در هند می‌تواند در روابط فرهنگی و سیاسی ایران با این کشور تأثیرگذار باشد. 
رایزن فرهنگی اسبق ایران در هند گفت: هند سرزمینی است که ایران قرن‌ها با آن ارتباط داشته و این سابقه تاریخی و فرهنگی ظرفیت مهمی برای آینده روابط دو کشور ایجاد کرده است. به اعتقاد من، این سفر قطعاً تأثیر خود را بر آینده ارتباطات ایران و هند خواهد گذاشت. 
تأثیر سفر بر توسعه روابط قضایی ایران و هند
نجفی برزگر در پاسخ به این پرسش که آیا دیدار رئیس قوه قضائیه می‌تواند بر روابط قضایی ایران و هند تأثیرگذار باشد، اظهار کرد: یکی از موضوعات مهم در این زمینه، توجه به وضعیت حقوقی اقلیت‌های مسلمان و به‌ویژه شیعیان در هند است. شیعیان هند از نظر اعتقادی و فرهنگی از ما جدا نیستند و همه ما نسبت به اهل‌بیت (ع) اعتقاد داریم. بنابراین اگر یک شیعه در هر کشوری مورد آزار و اذیت قرار گیرد، برای ما نیز اهمیت دارد و طبیعی است که رسیدگی به مسائل و حقوق آنان مورد توجه جمهوری اسلامی ایران باشد. 
وی افزود: شیعیان در هند در اقلیت هستند، اما جمعیت قابل توجهی دارند و در مناطق مختلف این کشور، از جمله کشمیر، حضور دارند. همان‌طور که مسلمانان و شیعیان هند برای جمهوری اسلامی ایران اهمیت دارند، این سفر نیز نشان داد که مسائل آنان مورد توجه قرار دارد. 
واکنش مسلمانان و هندوهای هند به تحولات ایران

رایزن فرهنگی اسبق ایران در هند ادامه داد: نمونه این موضوع را در واکنش مسلمانان و شیعیان هند به شهادت رهبر معظم انقلاب نیز شاهد بودیم. آن‌ها جلسات مختلفی برگزار کردند و اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی را محکوم کردند و حتی خودشان از نخست‌وزیر هند درخواست کردند که در برابر این جنایت بزرگ موضع‌گیری کند. 
وی گفت: نکته قابل توجه این است که این حمایت تنها به مسلمانان محدود نشد. در چهلمین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی که در ایران برگزار شد، تعدادی از رهبران هندو نیز حضور داشتند و سخنرانی کردند. آن‌ها تأکید کردند که در مقابل آمریکا و رژیم صهیونیستی ایستاده‌اند. این مسئله نشان می‌دهد که موضوع حمایت از حقوق ملت ایران و مقابله با ظلم، تنها محدود به یک مذهب یا جامعه خاص نیست و می‌تواند ابعاد انسانی و جهانی داشته باشد. 
نجفی برزگر افزود: از سوی دیگر، تعداد قابل توجهی از اتباع هند نیز در ایران زندگی می‌کنند؛ برخی تاجر هستند، برخی مشغول تحصیل‌اند و گروهی نیز به‌عنوان استاد دانشگاه یا دانشجو در ایران حضور دارند. بنابراین روابط میان دو کشور در حوزه حقوقی، یک رابطه متقابل است و باید مسائل حقوقی اتباع دو کشور نیز مورد توجه قرار گیرد. 
دیپلماسی قضایی؛ ظرفیتی که می‌تواند روابط دو کشور را تقویت کند
وی با اشاره به اهمیت حضور رئیس قوه قضائیه در نشست حقوقی و قضایی بریکس اظهار کرد: در سال‌های گذشته کمتر شاهد این بودیم که رئیس قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران برای موضوعات حقوقی و قضایی به چنین سطحی از تعامل دعوت شود. معمولاً مسئولان کشورها برای مذاکرات اقتصادی یا سیاسی در کنار یکدیگر قرار می‌گرفتند، اما این سفر ظرفیت جدیدی را در حوزه روابط قضایی ایجاد کرد. 
وی افزود: حضور ایران، هند، روسیه، چین و آفریقای جنوبی و دیگر کشورهای عضو بریکس در این نشست، فرصت مناسبی برای توسعه همکاری‌های قضایی میان کشورها ایجاد می‌کند و می‌تواند در آینده آثار خود را نشان دهد. 
شهادت حاج قاسم و شکل‌گیری همکاری‌های حقوقی
نجفی برزگر با اشاره به پیگیری‌های حقوقی مربوط به شهادت سردار شهید حاج قاسم سلیمانی گفت: موضوع شهادت حاج قاسم سلیمانی و پیگیری حقوقی و قضایی این جنایت نیز از جمله موضوعاتی است که می‌تواند در روابط ایران با کشورهای مختلف، از جمله هند، تأثیرگذار باشد. 

وی ادامه داد: امسال شعار بریکس بر محور «پایداری» و «همکاری» قرار داشت. در شرایطی که جمهوری اسلامی ایران نیز در برابر حملات و فشارهای خارجی بر پایداری و تاب‌آوری خود تأکید کرده است، طرح چنین موضوعاتی در بریکس می‌تواند زمینه‌ای برای همکاری مشترک کشورها در برابر زیاده‌خواهی و ظلم ایجاد کند. 

وی گفت: پس از حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی، نشست‌ها و واکنش‌های مختلفی در هند شکل گرفت. موضوع فقط مسلمانان نبود، بلکه از منظر انسانی و حقوق بشری، ظلمی بود که جامعه بشری را تحت تأثیر قرار می‌داد و به همین دلیل واکنش‌هایی در میان اقشار مختلف جامعه هند شکل گرفت. 

سفر رئیس قوه قضائیه و چشم‌انداز همکاری‌های حقوقی

رایزن فرهنگی اسبق ایران در هند در پایان خاطرنشان کرد: من معتقدم این سفر، سفر بسیار موفقی بود و آثار آن فقط در میان اقشار سیاسی و فرهنگی ایران و هند باقی نخواهد ماند، بلکه می‌تواند در میان شخصیت‌های حقوقی و قضایی و حتی در ساختار قضایی و دادگاه‌های هند نیز تأثیرگذار باشد. 

وی افزود: توسعه این نوع ارتباطات می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری همکاری‌های بیشتر میان دستگاه‌های قضایی دو کشور شود و در آینده، آثار خود را در روابط ایران و هند نشان دهد.