وزیر بهداشت: نظام سلامت در جنگ، میدان را خالی نکرد/ ۶۶ هزار مجروح رایگان درمان شدند
محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در گفتوگو با مردم با تشریح مهمترین اقدامات و تجربههای این وزارتخانه در دو سال نخست دولت چهاردهم، اظهار کرد: وزارت بهداشت در این دوره دو مأموریت بزرگ داشته است؛ نخست اینکه اهداف قانون برنامه و اهداف و برنامههای رئیسجمهور پیش برود و مأموریت دوم نیز موضوع جنگ بود که بهصورت یک کار فوقالعاده و فورسماژور به مجموعه نظام سلامت تحمیل شد.
وی با اشاره به ترور اسماعیل هنیه، حوادث لبنان، انفجار پیجرها و بیسیمها، جنگ ۱۲ روزه، حوادث دیماه و جنگ ۴۰ روزه، ادامه داد: همه این اتفاقات، نیازمند سازماندهی، مدیریت، تمرین و آمادگی مجموعه بهداشت و درمان بود و دانشگاههای علوم پزشکی باید با برگزاری مانورهای مختلف، آمادگی خود را حفظ میکردند و تجهیزات مورد نیاز نیز از قبل تأمین میشد.
مدیریت بحران نظام سلامت باید از قبل طراحی شده باشد
وزیر بهداشت با تشریح الزامات مدیریت مصدومان در شرایط جنگی، گفت: در زمان جنگ میزان نیاز به سرم، خون و تجهیزات مختلف افزایش پیدا میکند و پراکندگی جمعیت نیز تغییر مییابد؛ بهعنوان مثال در جریان جنگ، هشت تا ۱۰ میلیون نفر از تهران به شهرهای دیگر رفتند و طبیعی بود که در این شهرها نیازهای جدیدی از جمله شیر خشک، دیالیز و امکانات درمانی ایجاد شود.
به گفته ظفرقندی، این نیازها در اغلب موارد ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت سازماندهی و تأمین میشد تا مردمی که به دلیل جنگ مهاجرت کرده بودند نیز با مشکل مواجه نشوند.
وی با اشاره به مفهوم «مدیریت انبوه مصدومان» یا Mass Casualty Management، توضیح داد: اگر ناگهان در نقطهای انفجار رخ دهد و تعداد زیادی مجروح ایجاد شود، نحوه انتقال آنها به بیمارستان، نقش اورژانس و نیروهای امدادی و سپس نحوه توزیع بیماران میان بیمارستانها باید از قبل مشخص شده باشد.
ظفرقندی افزود: اگر ظرفیت یک بیمارستان برای درمان همه مجروحان کافی نباشد، باید بیمارستان معین، شهرستان معین و استان معین از قبل مشخص شده باشند و برای بیماران نیز تریاژ انجام شود.
وی با اشاره به تجربه جنگ اخیر، گفت: زمانی که بیمارستان اندیمشک مورد تهاجم قرار گرفت، از قبل مشخص بود که مجروحان باید به بیمارستان دزفول منتقل شوند و اگر ظرفیت دزفول کافی نبود، به اهواز انتقال پیدا کنند و تمام این اتفاقات باید بهصورت لحظهای رصد میشد.
تیم ملی سلامت در صحنه بحران ایستاد
وزیر بهداشت با اشاره به نقش مرکز نظارت و مانیتورینگ اورژانس در مدیریت این شرایط، بیان کرد: در این مدت، علاوه بر سفرهای استانی و بازدید از مراکز درمانی، از طریق مرکز عملیات اورژانس، وضعیت مراکز و مجروحان با تماس، هماهنگی و پیگیری مستمر دنبال میشد.
وی همچنین بر ضرورت پیشبینی تجهیزات پیش از وقوع بحران تأکید کرد و گفت: در جنگ ۱۲ روزه، احتمال بحران پیشبینی شده بود و ۱۰ میلیون لیتر سرم از ترکیه از قبل وارد کشور شده بود.
ظفرقندی با اشاره به اهمیت ذخیره خون در شرایط جنگی، توضیح داد: بهطور معمول ذخیره خون کشور باید چهار روز باشد، اما در اوج جنگ ۴۰ روزه، در حدود ۲۸ یا ۲۹ اسفند، ذخیره خون به ۱۲ روز رسیده بود که حاصل همیاری مردم و مدیریت سازمان انتقال خون بود و اکنون نیز ذخیره خون حدود ۱۰ روز است.
درمان رایگان ۶۶ هزار مجروح در بحرانهای اخیر
وزیر بهداشت با اشاره به عملکرد نظام سلامت در بحرانهای اخیر، اعلام کرد: از ابتدای جنگ ۱۲ روزه تا امروز، در مجموع این دورههای بحرانی، ۶۶ هزار مجروح در نظام سلامت درمان شدهاند و تمام این درمانها رایگان بوده است.
وی این عملکرد را نشانه تابآوری نظام سلامت دانست و گفت: «تیم ملی سلامت» آمادگی و رفتار حرفهای خود را در این شرایط نشان داد و هرجا کمبودی وجود داشت، پزشکان و پرستاران از جان، وقت و انرژی خود مایه گذاشتند.
ظفرقندی با اشاره به بازدیدهای خود از بیمارستانها ادامه داد: در برخی موارد همکاران سه روز پشت سر هم کشیک داده و با مجروحان کار کرده بودند و این کار، بسیار طاقتفرساست.
وی تأکید کرد: از پایینترین سطح کارکنان بیمارستان، از جمله نگهبان، تا بهترین متخصصان، همه در صحنه حضور داشتند و درمان و مدیریت بحران توسط مجموعه نظام سلامت انجام شد.
پساجنگ و ضرورت توجه به آسیبهای روانی
ظفرقندی با اشاره به مرحله پساجنگ، یکی از مسائل مهم را آسیبهای روانی ناشی از بحران دانست و گفت: در شهرهایی مانند میناب، سوگ گسترده، خشم، افسردگی و اضطراب در جامعه ایجاد شده و نباید نسبت به این آسیبها بیتوجه بود.
وی افزود: سازماندهی لازم برای رسیدگی به این مسائل در حال انجام است و تیمهای بهداشت روان برای رسیدگی به این آسیبها فعالیت میکنند.
کمبود دارو کمتر از پیش از جنگ است
وزیر بهداشت درباره وضعیت دارو و تجهیزات پزشکی پس از بحرانهای اخیر، با تصحیح این تصور که کشور با کمبود گسترده دارو مواجه است، اظهار کرد: داروها در چند گروه شامل داروهای حیاتی، اساسی، بیمارستانی و داروهایی که ممکن است طی یک تا سه ماه با کمبود مواجه شوند، دستهبندی میشوند.
وی با تأکید بر اینکه کمبود داروهای اساسی و حیاتی امروز کمتر از پیش از جنگ است، گفت: مسئله اصلی، هزینه تهیه دارو و مواد اولیه و تأثیر افزایش هزینههای تولید و حملونقل بر قیمت تمامشده است.
تخریب کارخانههای داروسازی و افزایش هزینه مواد اولیه
ظفرقندی با اشاره به تخریب ۱۶ کارخانه داروسازی در جریان جنگ، توضیح داد: بخشی از مواد اولیه دارویی و تجهیزات جانبی از صنایع پتروشیمی تأمین میشود و با تخریب کارخانههای پتروشیمی، هزینه مواد اولیه نیز افزایش یافته است.
وی با اشاره به نمونه کیسه سرم، افزود: ماده اولیه پلیپروپیلن این کیسهها از پتروشیمی تأمین میشود و قیمت آن از حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان در سال گذشته به حدود ۴۵۰ هزار تومان رسیده است.
وزیر بهداشت همچنین افزایش هزینه حملونقل را از عوامل مؤثر بر قیمت دارو دانست و گفت: بخشی از مواد اولیه از طریق دریا و بخشی از طریق هوا وارد میشد، اما با محدود شدن مسیر دریایی و افزایش هزینه پروازها، هزینه حملونقل مواد اولیه نیز چند برابر شد؛ بهگونهای که هزینه حمل برخی مواد از حدود دو دلار به حدود ۲۰ دلار در هر کیلو رسید.
رئیسجمهور: دارو باشد، حتی اگر قیمت آن واقعی شود
ظفرقندی با اشاره به گفتوگوی خود با رئیسجمهور درباره افزایش قیمت دارو، روایت کرد: وقتی درباره افزایش قیمتها با دکتر پزشکیان صحبت شد، رئیسجمهور پرسید آیا بهتر است دارو نباشد یا گران شود؟
وی ادامه داد: پاسخ من این بود که حالت سوم بهتر است؛ دارو وجود داشته باشد، قیمت آن واقعی باشد و بیمه آن را پوشش دهد.
وزیر بهداشت تأکید کرد: اگر پوشش بیمهای بتواند افزایش قیمت دارو را تأمین کند، فشار پرداخت از جیب مردم افزایش پیدا نمیکند و تلاش وزارت بهداشت نیز این است که بیمهها نقش خود را بهتر از گذشته ایفا کنند.
پیگیری رئیسجمهور برای مسائل سلامت
ظفرقندی با اشاره به پیگیریهای خود با مجلس و رئیسجمهور برای تقویت پوشش بیمهای، گفت: در این زمینه با رئیس مجلس و رئیس کمیسیون بهداشت مجلس مکاتبه شده و موضوع بارها با رئیسجمهور نیز پیگیری شده است.
وی درباره شناخت پزشکیان از حوزه سلامت اظهار کرد: رئیسجمهور اشراف کامل دارد؛ چراکه سالها در ردههای مختلف از سپاه بهداشت پیش از انقلاب تا ریاست دانشگاه، معاونت وزیر، وزارت و نمایندگی مجلس فعالیت کرده است.
وزیر بهداشت با تأکید بر اینکه در تعامل با پزشکیان برای طرح مسائل سلامت نیاز به توضیح و قانع کردن وجود نداشته است، گفت: «طرح مسئله مساوی بود با اینکه آن مسئله پیگیری شود.»
پزشکیان حتی در میانه جنگ پیگیر وضعیت سلامت بود
ظفرقندی با اشاره به پیگیری مستمر رئیسجمهور در جریان بحرانها بیان کرد: در دوران جنگ، پزشکیان بارها تماس میگرفت و درباره وضعیت مجروحان، پزشکی خانواده و نظام ارجاع سؤال میکرد.
وی این رفتار را بخشی از ویژگی اخلاقی و معرفتی رئیسجمهور دانست و افزود: حتی وقتی قرار بود برای دیدن مجروحان به بیمارستان امام حسین برویم، رئیسجمهور زودتر از دیگران راه میافتاد و برای دیدن مجروحان به بیمارستان میرفت.
عدالت در سلامت یعنی دسترسی برابر به درمان
وزیر بهداشت عدالت در سلامت را برخورداری دورافتادهترین و نیازمندترین افراد کشور از خدمات مناسب بهداشتی و درمانی تعریف کرد و گفت: عدالت در سلامت یعنی عدالت در دسترسی و هزینه و اینکه درمان و بهداشت افراد بدون تحمیل هزینه غیرقابل تحمل تأمین شود.
ظفرقندی با اشاره به تجربه کشورهای مختلف در اجرای نظام پزشکی خانواده، اظهار کرد: بیش از ۱۰۰ کشور دنیا نظامی به نام پزشکی خانواده دارند، اما در ایران با وجود تأکید چهار یا پنج برنامه پنجساله، این طرح بهصورت کامل عملیاتی نشده بود.
پزشکی خانواده؛ تغییر ریل در نظام سلامت
وی با اشاره به اقدامات دولت چهاردهم، اجرای پزشکی خانواده را یک «تغییر ریل» و نیازمند ایجاد فرهنگ جدید دانست و گفت: برای اجرای آن فقط وزارت بهداشت کافی نیست و استاندار، فرماندار و همه دستگاهها باید برای این تغییر ریل همکاری کنند.
وزیر بهداشت اعلام کرد: این طرح اکنون در ۶۴ شهر و شهرستان کشور در حال اجراست.
وی با تشریح فرآیند پزشکی خانواده گفت: در این نظام، بیمار روستایی ابتدا به پزشک خانواده مراجعه میکند و اگر مشکل ساده باشد همانجا درمان و دارو تجویز میشود؛ چهار ویزیت نخست رایگان است و پس از آن نیز میزان فرانشیز ۱۵ درصد خواهد بود.
هزینه بستری در نظام ارجاع صفر است
ظفرقندی ادامه داد: اگر بیمار نیازمند مراجعه به متخصص باشد، پزشک خانواده او را از طریق نظام سلامت الکترونیک به سطح دوم ارجاع میدهد و در صورت نیاز به بستری، بیمار وارد سطح سوم میشود.
وی با تأکید بر یکی از مزایای مهم این نظام گفت: «هزینه بستری در نظام ارجاع صفر است» و تمام هزینه بستری را بیمه تقبل میکند.
وزیر بهداشت همچنین تأکید کرد که ورود مردم به این مسیر اجباری نیست و افراد میتوانند در صورت تمایل از مسیر عادی نیز خدمات درمانی دریافت کنند، اما در صورت استفاده از نظام ارجاع، هزینههای کمتر و تکریم بیشتر برای بیمار فراهم میشود.
دیپلماسی سلامت بدون محدودیت
ظفرقندی در بخش دیگری از این گفتوگو، دیپلماسی سلامت و علم را برای حرکت رشتههای پزشکی و پرستاری در لبه علم ضروری دانست و گفت: برای حفظ کیفیت و پیشرفت علمی، چارهای جز برقراری روابط علمی بینالمللی وجود ندارد.
وی بر ضرورت رفتوآمد علمی دستیاران، فارغالتحصیلان و استادان جوان، برگزاری دورههای آموزشی و کنگرههای بینالمللی تأکید کرد و گفت: «دیپلماسی علم محدودیت ندارد و نباید محدودیت داشته باشد.»
وزیر بهداشت هشدار داد که بسیاری از محدودیتها در دیپلماسی علمی با «انگ» متوقف میشود و این مسئله میتواند کشور را از پیشرفت علمی محروم کند.
خیرین و سمنها؛ یکی از بهترین منابع نظام سلامت
ظفرقندی با اشاره به نقش نهادهای مدنی، سمنها و خیرین در حوزه سلامت، آنان را یکی از بزرگترین و بهترین منابع برای کمک به نظام سلامت دانست.
وی با اشاره به افتتاح مرکز سرطان در مجموعه بیمارستانی امام خمینی، آن را پیشرفتهترین مرکز سرطان کشور و منطقه توصیف کرد و گفت این مرکز با کمک خیرین ساخته شده است.
وزیر بهداشت همچنین به بیمارستان اطفال یافتآباد اشاره کرد و از انجام پیوند کبد برای یک کودک روستایی از آذربایجان در این بیمارستان بهصورت رایگان خبر داد.
سمنها میتوانند همکار و حتی منتقد نظام سلامت باشند
وی با اشاره به فعالیت سمنها در استانهای مختلف، گفت: در کاشان، یزد و دیگر استانهای کشور نمونههای مختلفی از حضور سمنها در حوزه سلامت دیده میشود و خیرین به دلیل مشاهده نتیجه کار خود، علاقهمند به ادامه این مسیر هستند.
ظفرقندی همچنین با اشاره به انجمن بیماران سوختگی «ققنوس»، از حضور افرادی که خودشان قربانی سوختگی بودهاند در مدیریت این انجمن و استفاده وزارت بهداشت از دیدگاههای آنان سخن گفت و تأکید کرد: سمنها در ابعاد مختلف، از کمک و راهنمایی تا نقد، میتوانند در کنار نظام سلامت باشند.
تشکلها در جنگ به کمک آمدند
وزیر بهداشت با اشاره به نقش تشکلها در بحرانها اظهار کرد: به تعبیر رئیسجمهور، در جریان جنگ، تشکلهای مختلف بهصورت داوطلبانه برای کمک وارد میدان شدند.
وی با اشاره به رویکرد جدید نظام سلامت در جهان، توضیح داد: امروز پیش از بهداشت، باید عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت را مورد توجه قرار داد؛ یعنی تشکیلات و افرادی باید وجود داشته باشند که این عوامل را بررسی، برای آنها راهحل ارائه و برای حل آنها کمک کنند.
آلودگی هوا هم مسئله سلامت است
ظفرقندی با اشاره به نقش عوامل اجتماعی در سلامت، آلودگی آب، سگهای ولگرد و آلودگی هوا را از جمله مسائلی دانست که مستقیماً بر سلامت مردم اثر میگذارند.
وی با اشاره به برآوردهای انجامشده درباره آثار آلودگی هوا، گفت: آلودگی هوا در کشور سالانه حدود ۵۰ هزار مرگومیر ایجاد میکند و در جهان نیز سالانه حدود ۷۰۰ هزار کودک به دلیل آلودگی هوا جان خود را از دست میدهند.
وزیر بهداشت تأکید کرد: کنترل جادهها، ایمنی و سلامت خودروها و اجرای قوانین نیز بخشی از عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت هستند و حل این مسائل نیازمند حرکت اجتماعی و نگاه جمعی است.
سواد سلامت و خودمراقبتی؛ دو اولویت مهم
ظفرقندی با اشاره به نقش محلهها در ارتقای سلامت، گفت: دو موضوع بسیار مهم در این زمینه، «سواد عمومی سلامت» و «خودمراقبتی» است.
وی توضیح داد: اگر مردم علائم بیماریهایی مانند دیابت را بشناسند، تشخیص بیماری زودتر انجام میشود و از عوارض جدی آن جلوگیری خواهد شد.
وزیر بهداشت همچنین سرطان پستان در زنان و سرطان پروستات در مردان را از سرطانهای شایع دانست که در صورت تشخیص زودهنگام قابل درمان هستند و تأکید کرد که افزایش سواد سلامت و خودمراقبتی میتواند در تشخیص زودهنگام نقش مهمی داشته باشد.
پیگیری رئیسجمهور برای مطالبات پرستاران
ظفرقندی در ادامه به مطالبات جامعه پرستاری اشاره کرد و گفت: پرستاران بهحق اعتراضاتی داشتند و یکی از موضوعات اصلی، میزان اضافهکاری بود.
وی با اشاره به پیگیری رئیسجمهور اظهار کرد: دکتر پزشکیان دو بار در دولت مطرح کرد که اضافهکار ۲۵ هزار تومان در ساعت قابل قبول نیست و اضافهکاری اجباری نیز معنایی ندارد.
وزیر بهداشت افزود: با پیگیریهای انجامشده، مبلغ اضافهکاری به حدود ۹۰ هزار تومان رسیده است و این رقم نیز باید متناسب با تورم و افزایش قیمتها تأمین شود.
دغدغه ماندگاری پزشکان و کادر درمان در مناطق محروم
ظفرقندی با اشاره به وضعیت پزشکان جوان، دستیاران و پزشکان طرحی، افزایش دریافتی و حقوق آنان را از دغدغههای وزارت بهداشت عنوان کرد.
وی با اشاره به سفر اخیر خود به سیستان و بلوچستان گفت: یکی از مسائل مهم برای ماندگاری نیروهای نظام سلامت در این مناطق، تأمین مسکن است.
وزیر بهداشت تأکید کرد: نمیتوان به یک نیروی درمانی گفت با حقوقی که قابل قبول نیست، به سراوان، خاش یا ایرانشهر برود و بدون تأمین مسکن همراه خانواده در آنجا بماند.
وفاق در سلامت یعنی رفتار حرفهای
ظفرقندی درباره مفهوم وفاق در حوزه سلامت گفت: وفاق در حوزه سیاسی تعریفهای خاص خود را دارد، اما در حوزه بهداشت و درمان میتوان از آن با عنوان «رفتار حرفهای» یاد کرد.
وی توضیح داد: رفتار حرفهای پزشک و پرستار یعنی در درمان میان فقیر و غنی، زن و مرد، قومیتها و حتی افراد با نگرشهای سیاسی مختلف هیچ تفاوتی قائل نشویم.
وزیر بهداشت این موضوع را بخشی از اخلاق حرفهای پزشکی دانست و گفت: جامعه پزشکی به این اخلاق سوگند خورده و تلاش شده است در تمام اتفاقات دو سال گذشته نیز این رفتار حرفهای حفظ شود.
مجروح برای نظام سلامت، مجروح است
ظفرقندی با اشاره به تجربه دوران جنگ هشتساله ایران و عراق گفت: حتی اگر مجروح عراقی نیز به بیمارستان آورده میشد، نظام سلامت او را درمان میکرد؛ چراکه برای پزشک، مجروح، مجروح است و سایر مسائل باید در سیستمهای مسئول خودشان پیگیری شوند.
وی افزود: همین نگاه در حوزه آموزش، درمان، بهداشت و حتی انتخاب مسئولان نیز دنبال میشود و در حوزه سلامت، ملاک استفاده از افراد، توانایی، تسلط، تلاش و وقتگذاری آنهاست، نه خط و نگرش سیاسی.
پزشکیان در مسیر وعدههای انتخاباتی خود ایستاده است
وزیر بهداشت در بخش پایانی گفتوگو با اشاره به وعدهها و تعهدات پزشکیان در دوره انتخابات ریاستجمهوری، اظهار کرد: رئیسجمهور در زمینههای اجتماعی و سیاسی و از همه مهمتر در زمینه مصالح و منافع ملی، در موارد مختلف بر دیدگاههای خود پافشاری کرده است.
ظفرقندی، مواضع پزشکیان درباره اینترنت و دیگر مسائل را نیز در همین چارچوب ارزیابی کرد و گفت: یکی از ویژگیهای مهم رئیسجمهور این است که وقتی موضوعی را به کارشناسی میسپارد، به نظر کارشناسی اهمیت میدهد و اسیر جو، شعار و هیاهو نمیشود.
وی تأکید کرد: مبنای تصمیمات پزشکیان، رعایت مسائل کارشناسی و منافع ملی است و او به قولها و اهدافی که در دوره انتخابات مطرح کرده، پایبند است.
«صداقت» و «دلسوزی»؛ دو ویژگی برجسته پزشکیان
ظفرقندی درباره ویژگیهای شخصیتی رئیسجمهور گفت: پزشکیان فردی صادق و دلسوز است و نسبت به اقشار ضعیف و مردمی که دسترسی کمتری دارند، نگرانی جدی دارد.
وی با اشاره به حضور پزشکیان در جلسات دولت افزود: بهندرت جلسهای در دولت برگزار میشود که رئیسجمهور در آن، معیشت مردم و سلامت را بهعنوان اولویت مطرح نکند.
وزیر بهداشت همچنین سادگی، بیپیرایگی، رفاقت، مرام و معرفت را از دیگر ویژگیهای رئیسجمهور دانست و گفت این خصوصیات در کنار صداقت، راه دل مردم را باز میکند.
پزشکیان بیشترین لذت را از گرهگشایی از کار مردم میبرد
ظفرقندی با بیان اینکه رئیسجمهور به مصالح ملی، به دور از شعار و هیاهو اهمیت میدهد، اظهار کرد: پزشکیان میخواهد مردم در کشوری آزاد و آباد زندگی کنند و سادگی، صداقت و مردمداری او از عوامل پیشرفت کارهایش است.
وی ادامه داد: بارها در موقعیتهای مختلف دیده شده است که رئیسجمهور از باز کردن گرهای از کار مردم، بیمار یا یک بیمارستان لذت میبرد و این موضوع برای او اهمیت زیادی دارد.
وزیر بهداشت با اشاره به خاطرهای از پزشکیان گفت: رئیسجمهور بارها درباره این موضوع صحبت کرده که در زمان ریاست دانشگاه، ۶۰۰ خانه بهداشت ساخته است و اینکه خودش بیل و کلنگ به دست میگیرد و دیگران را نیز برای ورود به کار جذب میکند، از ویژگیهایی است که در زندگی و رفتار او دیده میشود.
امید به آرامش، رشد اقتصادی و رفاه مردم
ظفرقندی در پایان ابراز امیدواری کرد دوره ریاستجمهوری پزشکیان به آرامش، رشد اقتصادی، رفاه مردم، آزادیهای اجتماعی و در نهایت سربلندی پرچم و ملت ایران منجر شود.
انتهای پیام/
