همایش دادخواهی بین المللی (میدان تا محکمه) برگزار شد

همایش دادخواهی بین المللی (میدان تا محکمه) امروز چهارشنبه ۱۱ شهریور ماه با حضور امین حسین رحیمی وزیر دادگستری، حجت الاسلام والمسلمین هادی معاون حقوقی قوه قضاییه، حسن عبدلیان پور رئیس مرکز وکلای قوه قضاییه، ابوبکر نور محمد وکیل بین المللی از آفریقای جنوبی برگزار شد.

حسن عبدلیان پور در ابتدای جلسه با بیان اینکه مجموعه مرکز وکلا کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده اجازه نمی‌دهد خون شهدای پایمال شود، گفت: فرایند مستند سازی جنایات جنگی در جغرافیای وسیع کشور با اعلام آمادگی ۱۹ هزار کارشناس پایان یافت.

وی ادامه داد: اگر سابقا در جنایاتی که علیه کشورمان انجام شده بود مستند سازی می‌شد فرایند رسیدگی به سرعت و سهولت انجام می‌شد.

عبدلیان‌پور افزود: تعدادی از این کارشناسان در جریان جنگ و در همان روز‌های نخست، در مناطق آسیب‌دیده حضور پیدا کردند و با وجود شرایط دشوار، بررسی‌های تخصصی و کارشناسی را آغاز کردند.

رئیس مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه با تأکید بر اهمیت ثبت دقیق وقایع گفت: اگر در مقاطع تاریخی گذشته، مستندسازی دقیق و استانداردی از جنایات صورت می‌گرفت، امروز برای پیگیری پرونده‌های قدیمی، از جمله جنایاتی که در دوران جنگ تحمیلی علیه کشورمان رخ داد، اسناد بیشتری در اختیار داشتیم؛ بنابراین امروز باید از تجربه گذشته استفاده کنیم و اجازه ندهیم وقایع اخیر بدون مستندات باقی بماند.

وی با اشاره به پرونده شهدای زمین فوتبال چوار اظهار کرد: این پرونده از جمله موضوعاتی بود که مطالبه جدی امام شهید محسوب می‌شد و بر ضرورت پیگیری آن تأکید شده بود، اما در مقطعی نسبت به آن غفلت شد. این تجربه نشان می‌دهد که صرف ثبت یک مطالبه کافی نیست و باید فرآیند حقوقی آن تا رسیدن به نتیجه دنبال شود.

عبدلیان‌پور ادامه داد: امروز نیز باید از ظرفیت کارشناسان، وکلا و حقوقدانان برای مستندسازی دقیق وقایع و تبدیل این مستندات به پرونده‌های قابل پیگیری در مراجع قضایی و بین‌المللی استفاده کنیم.

مستندسازی جنایات در کوتاه‌ترین زمان

رئیس مرکز وکلا با اشاره به همکاری‌های بین‌المللی در این زمینه گفت: تلاش کردیم با استفاده از ظرفیت حقوقدانان و وکلای کشور‌های مختلف، مسیر پیگیری حقوقی این جنایات را فعال کنیم. در این مسیر پیشنهاد‌ها و پروپوزال‌هایی ارائه شد و مذاکراتی برای رسیدن به توافق‌های اولیه انجام گرفت.

وی افزود: با وجود برخی موضع‌گیری‌ها مبنی بر جلوگیری از این اقدامات، ما فرآیند مستندسازی را متوقف نکردیم و تلاش کردیم مستندات را در کوتاه‌ترین زمان و با بالاترین دقت تهیه کنیم.

عبدلیان‌پور گفت: وقتی این مستندات را خدمت ریاست قوه قضاییه ارائه کردیم، بر اهمیت اسناد قوی و استانداردشده تأکید شد و بر همین اساس، پیشنهاد‌های ایران در این زمینه ارائه و به توافق‌های اولیه با چند کشور نیز دست پیدا کردیم.

حضور کارشناسان در نخستین ساعات پس از حملات

وی با اشاره به حضور کارشناسان در مناطق آسیب‌دیده گفت: در استان‌هایی مانند فارس، هرمزگان و اصفهان، کارشناسان مرکز با وجود فاصله زیاد و شرایط دشوار، در نخستین ساعات پس از وقوع حوادث در محل حاضر شدند و فرآیند کارشناسی را آغاز کردند.

عبدلیان‌پور افزود: در یکی از موارد، روز بعد از حادثه به همراه ۱۱ یا ۱۲ نفر از کارشناسان مرکز در استان فارس حضور پیدا کردیم. شرایط بسیار دشوار بود و حتی با پیکر یکی از قربانیان مواجه شدیم، اما کارشناسان با وجود این شرایط، کار مستندسازی را آغاز کردند.

وی با اشاره به حمله به دادگستری لارستان اظهار کرد: در این حمله، شماری از قضات، وکلا و کارشناسان به شهادت رسیدند و ساختمان دادگستری به‌طور مستقیم هدف چندین موشک قرار گرفت. حتی در مواردی نیرو‌های امدادی برای ساعت‌ها امکان ورود به محل را نداشتند.

رئیس مرکز وکلا تأکید کرد: چنین وقایعی نشان می‌دهد که واکنش ما نباید صرفاً به محکومیت لفظی محدود شود، بلکه باید اقدام عملی و حقوقی برای ثبت، مستندسازی و پیگیری این جنایات انجام شود.

بررسی تخصصی آثار حملات و تسلیحات

عبدلیان‌پور با اشاره به اقدامات کارشناسان در بررسی آثار حملات گفت: در جریان حضور در مناطق آسیب‌دیده، بررسی‌های تخصصی درباره نوع تسلیحات، موشک‌های مورد استفاده و آثار ناشی از انفجار انجام شد و کارشناسان، آثار و قطعات به‌جامانده را مورد بررسی قرار دادند.

وی افزود: در یکی از موارد، کارشناسان پس از بررسی آثار انفجار به این نتیجه رسیدند که موشک پیش از رسیدن به سطح زمین و در فاصله نزدیک به زمین منفجر شده است. این موضوع نیز به‌صورت تخصصی بررسی و مستند شد.

عبدلیان‌پور با اشاره به تصاویر و مستندات تهیه‌شده از آثار حملات اظهار کرد: این مستندات ابعاد بسیار تلخ و تکان‌دهنده‌ای از جنایات رخ‌داده را نشان می‌دهد و می‌تواند در روند پیگیری‌های حقوقی مورد استفاده قرار گیرد.

تشکیل ظرفیت حقوقی با حضور وکلای بین‌المللی

رئیس مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه همچنین از رایزنی با حقوقدانان و وکلای کشور‌های مختلف خبر داد و گفت: در یکی از برنامه‌های بین‌المللی، وکلایی از ۲۸ کشور حضور داشتند و تلاش کردیم از ظرفیت افرادی که با حقوق بین‌الملل و صلاحیت‌های قضایی بین‌المللی آشنایی دارند، استفاده کنیم.

 رئیس مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه که در یازدهمین فروم حقوقی بریکس پلاس ۲۰۲۶ در دهلی نو حضور داشت، با اشاره به ضرورت حرکت فراتر از اقدامات تشریفاتی، تاکید کرد: محکومیت صرف پاسخگوی نیاز نیست و باید اقدام عملی در دستور کار قرار گیرد.

وی در تشریح رایزنی‌های حقوقی خود در حاشیه این اجلاس، از تعامل با هیئت‌های حقوقی کشور‌های شرکت‌کننده خبر داد و اظهار داشت که از آنها خواسته شده تا بر اساس صلاحیت جهانی خود وارد عمل شوند.

عبدلیان‌پور با بیان اینکه اعتقاد راسخ دارم که نبرد حقوقی می‌بایست همزمان با نبرد‌های رزمی و دیپلماتیک تداوم یابد، بر لزوم پاسداشت خون شهدا و جلوگیری از پایمال شدن آن تاکید کرد و گفت: با پشتوانه مردمی و با تدابیر ریاست قوه قضاییه، این موارد را به‌صورت جدی دنبال می‌کنیم.

وی در ادامه به ابعاد حقوقی بین‌المللی اشاره و خاطرنشان کرد: بر اساس ماده ۵۱ منشور ملل متحد و اصل دفاع مشروع، این جنایات قابل پذیرش نیست و در هر دو عرصه جنگ نیز مذاکرات در جریان بوده است.

رئیس مرکز وکلای قوه قضاییه همچنین بر لزوم پرهیز از استاندارد‌های دوگانه در اجرای حقوق بین‌الملل تاکید کرد و گفت که معیار مشروعیت یک قاعده باید انطباق آن با منشور ملل متحد و قواعد پذیرفته شده حقوق بین‌الملل باشد.

عبدلیان‌پور با اشاره به بحث «زنجیره مسئولیت»، از وجود مستندات و مدارک قوی در این خصوص سخن گفت و اعلام کرد که می‌توان بر اساس این مستندات، پیگیری‌های قضایی بین‌المللی را پیش برد.

قاضی دیوان بین‌المللی دادگستری:استفاده ابزاری از حقوق بین‌الملل برای تجاوز موجب شده است این حوزه از جایگاه واقعی خود فاصله بگیرد

نصرالله ابراهیمی قاضی دیوان بین‌المللی دادگستری و وکیل مرکز وکلای قوه قضاییه در ادامه گفت: کشور‌های جهان سوم و کشور‌های در حال توسعه در مواردی قربانی ناحق حقوق بین‌الملل شده‌اند؛ در حالی که حقوق بین‌الملل برای حمایت از جامعه انسانی و جامعه بین‌المللی شکل گرفته است، اما در مواردی در دست افرادی قرار گرفته که از ابزار‌های مشروع برای اهداف نامشروع استفاده کرده‌اند.

وی تصریح کرد: استفاده ابزاری از حقوق بین‌الملل برای تجاوز، ظلم و بی‌عدالتی نسبت به حقوق مردم جهان، موجب شده است این حوزه در مواردی از جایگاه واقعی خود فاصله بگیرد.

وی با اشاره به طرح دعوی وکلای آفریقای جنوبی علیه رژیم اشغالگر قدس در دیوان بین‌المللی دادگستری گفت: این کشور جرات و جسارت را برای احقاق حق دارد و‌ای کاش کشور‌های همسایه و کشور‌های مسلمان نیز چنین اقداماتی را پیگیری کنند.

وی افزود: جای تأسف دارد که دنیای اسلام مظلوم‌ترین جامعه جهانی است و بی‌عدالتی حقوقی را در جهان امروز تحمل می‌کند، اما در استفاده از ابزار حقوقی ناتوان است.

این قاضی دیوان دادگستری بین‌المللی ابراز امیدواری کرد با بعثت ایرانیان در حقوق بین‌الملل که پیش‌قراول برای احقاق حقوق دنیای مظلوم هستند، حقوق بین‌الملل در جایگاه درست خود مستقر شود.

ابراهیمی تصریح کرد: حقوق بین‌الملل بسیار زیباست و قواعد حقوق بین‌الملل همه منطق دارد، اما به شرط آنکه از این اصول اراده باطل نشود و استاندارد‌ها دوگانه نباشد.

ابراهیمی با اشاره به تجربه ایران در پرونده‌های بین‌المللی گفت: در نخستین پرونده‌های بین‌المللی مرتبط با تحریم‌های اقتصادی ایران، زمانی که در محاکم بریتانیا وارد شدیم، در مواردی استدلال‌هایی که مطرح می‌کردیم از ادبیات و استدلال‌های خودمان نبود و بیشتر از ادبیات حقوقی شکل‌گرفته در طول قرن‌ها استفاده می‌کردیم.

وی ادامه داد: باید خودمان را به ابزار‌های حقوق بین‌الملل مجهز کنیم، آموزش ببینیم، در پرونده‌های کوچک‌تر تجربه کسب کنیم و به‌تدریج وارد پرونده‌های بزرگ‌تر شویم. باید با فرهنگ حقوقی بین‌المللی آشنا شویم.

وی با بیان اینکه حضور در عرصه بین‌المللی برای حقوق‌دانان ایرانی نباید یک امر ناشدنی تلقی شود، گفت: متأسفانه بعد از بیش از ۴۰ سال از انقلاب، هنوز نتوانسته‌ایم این سد و تابو را به‌طور کامل بشکنیم؛ در حالی که باید زمینه حضور وکلای ایرانی در داوری‌ها و محاکم بین‌المللی فراهم شود.

در حال تکمیل/