ابعاد و پیامدهای حقوقی حمله به مراکز علمی و دانشگاهی ایران
گزارش مجموعه مستند «۴۰ روز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران» که از سوی وزارت امور خارجه منتشر شده، و همچنین گزارش نهادها و رسانههای بینالمللی نشان میدهند که در جریان تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه ۲۰۲۶) آغاز شد، دانشگاههای ایران بهطور گستردهای جزو اهداف حملههای آمریکایی-صهیونیستی قرار گرفتند.
کارشناسان میگویند که این اقدامهای تخریبی نشاندهنده یک الگوی هدفمند در مواجهه با مراکز علمی، پژوهشی و زیرساختهای آموزشی ایران بوده است.
جزئیات آمار و ابعاد خسارات واردشده به دانشگاهها
براساس گزارش رسمی کمیسیون ملی یونسکو ایران، تا تاریخ ۸ آوریل ۲۰۲۶ (۱۹ فروردین ۱۴۰۵)، در مجموع ۱۴۹ مورد خسارت به تاسیسات و مراکز دانشگاهی در ۳۲ دانشگاه ایران ثبت شده است. این حملههای جنایتکارانه به شهادت دستکم ۵ استاد و ۶۰ دانشجوی دانشگاه منجر شده است.
حملههای مستقیم و اهداف عمده
دانشگاههای شاخصی مانند دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه علم و صنعت ایران، دانشگاه هنر اصفهان و مراکز آزمایشگاهی متعدد در تهران از جمله مراکزی بودهاند که خسارتهای قابل توجهی را متحمل شدهاند.
دانشگاه علم و صنعت تهران
دانشگاه علم و صنعت در تهران در ۲۸ مارس (۸ فروردین) مورد حمله مستقیم قرار گرفت که طی آن ۴ ساختمان از جمله ساختمان دانشکده فیزیک ویران شد.
جمعآوری کتب و یادداشتهای دانشجویان از میان آوار، شدت خسارت و تخریب ابزارهای علمی را به تصویر کشید.
در ۳۰ مارس (۱۰ فروردین)، دانشکدههای معارف اسلامی، علوم پایه، فیزیک و ریاضی این دانشگاه بار دیگر بهطور مستقیم هدف حمله قرار گرفتند.
دانشگاه صنعتی اصفهان
این دانشگاه ۲ بار مورد حمله مستقیم قرار گرفت. در آخرین مورد در ۲۹ مارس (۹ فروردین)، حملههای هوایی یکی از موسسههای تحقیقاتی و چند ساختمان دیگر دانشگاه را هدف قرار داد که به جراحت ۴ نفر از کارکنان منجر شد.
دانشگاه شهید بهشتی تهران
علاوه بر حملههای متوالى قبلی، در ۳ آوریل (۱۴ فروردین) یکی از مراکز آموزشی و پژوهشی این دانشگاه واقع در منطقه ولنجک بهطور مستقیم هدف حمله قرار گرفت و بخش قابل توجهی از آن تخریب شد.
دانشگاه صنعتی شریف تهران
در ۶ آوریل (۱۷ فروردین)، ساختمان دانشکده فناوری اطلاعات و فلسفه علم دانشگاه صنعتی شریف بهطور کامل تخریب شد.
طی این حمله، دیوارهای مسجد دانشگاه آسیب دید و تمامی تجهیزات مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات دانشگاه بهطور کامل از دست رفت.
این مرکز با ارائه خدمات محاسباتی با کارایی بالا به بیش از ۸ هزار کاربر، دانشگاه و شرکت دانشبنیان، از مراکز پیشرو کشور بود که فعالیت آن به کلی متوقف شد.
خسارات به خوابگاههای دانشجویی و دانشگاههای استانی
تجاوزهای نظامی محدود به فضاهای آموزشی نبوده و خوابگاهها و دانشگاههای سراسر ایران را نیز در بر گرفته است.
خوابگاههای دانشجویی: در ۱۵ مارس (۲۴ اسفند) خوابگاه ۶۰۰ نفره دانشگاه خلیج فارس در بوشهر تخریب شد. همچنین در بوشهر ساختمانی با مساحت ۷ هزار و ۲۰۰ متر مربع دچار شکستگی درها، پنجرهها و آسیب به سقفهای کاذب شد. خوابگاههای دانشگاه شهید چمران اهواز و خوابگاههای مجاور دانشگاه تهران نیز دچار آسیب شدند.
آذربایجان غربی و شرقی: ۱۳ ساختمان دانشگاه ارومیه ازجمله پژوهشکده میکروالکترونیک، بیوتکنولوژی، آزمایشگاه مرکزی و کلینیک دامپزشکی) و ساختمانهایی از دانشگاه ملی مهارت آسیب دیدند.
- بیشتر بخوانید:
- نقض کنوانسیونهای ژنو؛ نگاهی به هدف قرار دادن کارکنان بخش درمان ایران در جنگ ۴۰ روزه
- پیگرد عاملان جنایتهای جنگی در ترازوی حقوق بشردوستانه
خوزستان: دیوار جنوبی دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر بهطور کامل تخریب شد و ۱۶ ساختمان دانشگاه صنعتی جندیشاپور بر اثر امواج انفجار آسیب دیدند.
سیستان و بلوچستان: ۶ ساختمان دانشگاه دریانوردی چابهار (دانشکده مهندسی، مسجد، مهمانسرا و هتل ساحلی) دچار خسارت شدند.
سایر استانها: مراکزی از دانشگاه هنر اصفهان، شهرک علمی و تحقیقاتی، ۹ ساختمان دانشگاه ملی مهارت در استان مرکزی، ۹ ساختمان دانشگاه ملایر در همدان، پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیستفناوری و کانالهای قنات مجاور دانشگاه تهران نیز تحت آسیبهای مستقیم و غیرمستقیم قرار گرفتند.
بررسی موضوع از منظر قوانین و حقوق بینالملل
حمله به مراکز دانشگاهی، خوابگاهها و زیرساختهای پژوهشی علاوه بر ابعاد انسانی و مادی، ناقض صریح مقررات اساسی حقوق بینالملل بشردوستانه است.
اصل تفکیک
براساس ماده ۴۸ و ۵۲ پروتکل اول الحاقی به کنوانسیونهای چهارگانه ژنو (۱۹۷۷)، طرفین درگیری موظف هستند که در همه حال میان اهداف نظامی و اموال و اماکن غیرنظامی تفکیک قائل شوند.
دانشگاهها، دانشکدهها و خوابگاههای دانشجویی ذاتا اموال غیرنظامی محسوب میشوند و هدف قرار دادن آنها مصداق بارز نقض اصل تفکیک است.
منع حمله به اموال فرهنگی و علمی
براساس کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه در مورد حمایت از اموال فرهنگی در صورت مخاصمه مسلحانه، موسسههای آموزشی و علمی دارای حفاظت ویژه هستند و هرگونه هجوم یا تعرض به آنها غیرقانونی است.
اصل تناسب
طبق ماده ۵۱ (۵) (ب) پروتکل اول ژنو، انجام حملههایی که باعث تلفات غیرنظامیان یا آسیب به اموال غیرنظامی شود و این آسیب نسبت به مزیت نظامی مستقیم مورد انتظار بیتناسب باشد، ممنوع است. حمله به خوابگاههای دانشجویی و دانشکدههای علوم پایه هیچگونه توجیه نظامی ندارد.
مصداق جنایت جنگی
براساس ماده ۸ اساسنامه رم دیوان کیفری بینالمللی، هدایت عمدی حملهها علیه ساختمانهای مربوط به آموزش، هنر، علم یا خدمات انساندوستانه به صراحت بهعنوان جنایت جنگی طبقهبندی میشود.
انتهای پیام/
