کارگردان مستند «فرمانده و دریا»: دنا قهرمانانه متولد شد و قهرمانانه نیز به پایان رسید/ روایتی از مردانی که دور دنیا را پیمودند

مسعود دهنوی، کارگردان مستند «فرمانده و دریا»، در گفت‌وگو با میزان درباره شکل‌گیری ایده ساخت این اثر و مهم‌ترین چالش‌های تولید آن گفت: این مستند حدود دو تا سه سال پیش ساخته شد؛ زمانی که ناوگروه ۸۶ نیروی دریایی ارتش، با ناوهای دنا و مکران، مأموریت تاریخی خود را برای سفر به دور دنیا آغاز کرده بود.

وی ادامه داد: وقتی شنیدم یک ناو قرار است به دور دنیا سفر کند، برایم بسیار جذاب بود. پیش از آن نه ناو دنا را می‌شناختم و نه اطلاعات زیادی درباره فعالیت‌های نیروی دریایی داشتم. برایم جالب بود بدانم افرادی که هشت ماه روی دریا حضور دارند، چه شرایطی را تجربه می‌کنند، چه فضایی دارند و با چه چالش‌هایی روبه‌رو هستند.

همراهی ۱۵ روزه با ناو دنا

دهنوی درباره همراهی خود با خدمه ناو دنا گفت: حدود ۱۵ روز، از عمان تا خلیج فارس، همراه آن‌ها بودم. پیش از این نیز با نیروی دریایی چند مستند ساخته بودم؛ از جمله مستند پرتره‌ای درباره فرمانده ناو دنا.

وی با اشاره به همکاری نیروهای مسلح در فرآیند تولید این مستند اظهار کرد: مهم‌ترین چالش ما در ساخت این اثر، همکاری با نیروی دریایی نبود. اتفاقاً همکاری آن‌ها، به‌ویژه در حوزه لجستیک، بسیار کامل بود. امکانات مالی شاید محدود بوده باشد، اما وظیفه ما این است که منابع مالی را از بخش‌های دیگر تأمین کنیم و از ظرفیت‌های لجستیکی مجموعه‌های همکار بهره ببریم.

علاقه به ادامه همراهی با نیروهای ناو

کارگردان مستند «فرمانده و دریا» درباره مهم‌ترین حسرت خود از این پروژه گفت: دوست داشتم مدت بیشتری در شرایط مختلف و سخت در کنار این نیروها باشم و پس از پایان مأموریت نیز این همراهی را ادامه دهم، اما متأسفانه این امکان فراهم نشد.

وی افزود: در جریان تولید، با بسیاری از اعضای ناو صمیمی شده بودم. تعدادی از آن‌ها بعدها به شهادت رسیدند و همین موضوع، ارتباط عاطفی من با این مستند را عمیق‌تر کرد.

هدفم نمایش رشادت‌های خدمه ناو دنا بود

دهنوی درباره هدف خود از ساخت این مستند بیان کرد: هدفم این بود که بتوانم رشادت‌های این عزیزان، به‌ویژه فرمانده ناو دنا را به تصویر بکشم. فرمانده این ناو ویژگی‌های خاصی داشت و دوست داشتم این ویژگی‌ها و زحمات او برای مخاطبان دیده شود.

وی درباره میزان تحقق این هدف گفت: فکر می‌کنم مستند به اندازه‌ای که انتظار می‌رفت دیده شد و در زمان مناسبی نیز روی آنتن رفت؛ به‌خصوص که در آن مقطع، اخبار مربوط به نیروی دریایی و ناو دنا مورد توجه مخاطبان بود.

خبر حادثه ناو دنا را وسط فیلم‌برداری شنیدم

کارگردان مستند «فرمانده و دریا» درباره واکنش خود به خبر حادثه ناو دنا گفت: اولین چیزی که برایم اهمیت داشت، این بود که بدانم فرمانده ناو زنده است یا نه. به او پیام دادم و چند ساعت بعد پاسخ داد که حالش خوب است.

دهنوی ادامه داد: آن روز در میانه فیلم‌برداری بودم. هم‌زمان با حمله به شهرک مسکونی شهید بروجردی، یکی از دوستان این خبر را به من داد. بعد از آن، وقتی دوباره به تصاویر مستند نگاه کردم، احساس کردم فیلم‌هایی که از دنا ثبت کرده‌ام، به آخرین خاطرات این ناو تبدیل شده‌اند.

وی گفت: دنا قهرمانانه متولد شد و قهرمانانه نیز به پایان رسید. بیش از ۱۰۰ نفر از نیروهای این ناو به شهادت رسیدند و این اتفاق، معنای تازه‌ای به مستند بخشید.

تصاویر منتشرنشده برای خانواده شهدا

دهنوی درباره ارتباط خود با خانواده شهدای ناو دنا اظهار کرد: از چند نفر از دوستانی که در جریان این مأموریت با آن‌ها آشنا شده بودم، پیام‌ها و فیلم‌هایی دارم. گاهی تنها می‌نشینم و این تصاویر را مرور می‌کنم، اما هنوز نتوانسته‌ام آن‌ها را برای خانواده‌هایشان بفرستم.

وی افزود: احساس می‌کنم شاید انتشار این تصاویر در مقطع فعلی باعث ناراحتی خانواده‌ها شود. منتظرم زمان بیشتری بگذرد تا بتوانم بخشی از این فیلم‌ها را در اختیار خانواده‌های شهدا قرار دهم.

احتمال ساخت سریالی درباره ناو دنا

این مستندساز درباره ادامه مسیر این پروژه گفت: با نیروی دریایی درباره ساخت یک مجموعه سریالی درباره ناو دنا صحبت کرده‌ایم. این کار قرار است با مشارکت صداوسیما و نیروی دریایی ساخته شود و در حال حاضر در مرحله طرح قرار دارد. هنوز نمی‌توان با قطعیت درباره ساخت آن صحبت کرد، اما این احتمال وجود دارد.

جشنواره های مستند، انگیزه‌ای برای ادامه مسیر

دهنوی درباره برگزاری جشنواره‌های تخصصی مستند گفت: در فضای مستندسازی که معمولاً امکانات و حمایت‌های آن با جشنواره‌های سینمایی قابل مقایسه نیست، برگزاری چنین رویدادهایی اتفاقی قابل‌تقدیر است.

وی ادامه داد: برای مستندسازان، دیده شدن اثر و امکان پخش آن اهمیت زیادی دارد. اگر انگیزه‌های مالی برای ما اولویت اصلی بود، اساساً وارد حوزه مستندسازی نمی‌شدیم. با این‌ حال، جشنواره‌ها می‌توانند انگیزه‌ای برای ادامه مسیر و ساخت آثار تازه باشند.

مستندها به زمان پخش مناسب نیاز دارند

کارگردان «فرمانده و دریا» با انتقاد از زمان پخش برخی مستندها در تلویزیون گفت: مسئله پخش مستند در تلویزیون همچنان نیازمند توجه جدی است. در ایام جنگ، مستندهای خوبی تولید و پخش شدند، اما هنوز برای مستندها باکس پخش مناسبی در نظر گرفته نمی‌شود.

وی افزود: در شبکه‌های اصلی، بهترین زمان‌های پخش معمولاً به سریال‌ها و آثار نمایشی اختصاص پیدا می‌کند، در حالی‌ که مستندها اغلب در ساعات پایانی شب یا زمان‌هایی نامناسب روی آنتن می‌روند. این وضعیت برای مستندسازان و مخاطبان مطلوب نیست.

دهنوی پیشنهاد کرد: بهتر است در شبکه‌های اصلی و در باکس‌های جدی نمایشی، هر هفته زمان مشخصی به پخش مستند اختصاص داده شود. منظورم تنها شبکه مستند نیست؛ شبکه‌های یک، دو و سه نیز باید سهم مشخصی برای نمایش آثار مستند داشته باشند.

باید برای مخاطب مستند جذابیت ایجاد کنیم

وی درباره احتمال استقبال مخاطبان از مستندها گفت: باید بخشی از مسیر را با مخاطب جلو برویم و برای او جذابیت ایجاد کنیم. نمی‌توانیم صرفاً بگوییم مخاطب مستند دوست دارد یا ندارد و بر اساس آن تصمیم بگیریم.

دهنوی ادامه داد: باید به مخاطب فرصت دهیم و نشان دهیم که یک مستند می‌تواند ارزش چند بار دیده شدن را داشته باشد. گاهی یک مستند از بسیاری از آثار داستانی که مخاطب تماشا کرده، جذاب‌تر و تأثیرگذارتر است. رسانه باید در معرفی و ارائه این آثار به مخاطب نقش فعال‌تری داشته باشد.

انتهای پیام/