محورهای مهم بیانیه پایانی نشست وزیران امور خارجه شانگهای
نشست شورای وزیران امور خارجه کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای در آستانه بیستوپنجمین سالگرد تأسیس این سازمان، روز جمعه، ۲ مرداد ۱۴۰۵ (۲۴ جولای ۲۰۲۶) در شهر چولپونآتا جمهوری قرقیزستان با حضور وزیران امور خارجه تمامی کشورهای عضو برگزار شد. این نشست به عنوان مهمترین اجلاس سیاسی پیش از نشست سران، نقش تعیینکنندهای در نهاییسازی اسناد، هماهنگی مواضع اعضا و تعیین دستورکار اجلاس سران ایفا کرد.
پیش از آغاز نشست، وزیران امور خارجه کشورهای عضو با سادیر جاپاروف، رئیسجمهور قرقیزستان دیدار و درباره دستاوردهای ۲۵ سال فعالیت سازمان، چالشهای پیشرو و چشمانداز آینده همکاریهای منطقهای و بینالمللی گفتوگو کردند.
در این اجلاس، مجموعهای متشکل از بیش از ۲۵ سند، مصوبه و ضمائم تخصصی در حوزههای مختلف سیاسی، امنیتی، اقتصادی، مالی، حملونقل، انرژی، محیط زیست، علم و فناوری، هوش مصنوعی، اقتصاد دیجیتال، همکاریهای فرهنگی و اصلاحات ساختاری سازمان مورد بررسی، توافق و برای تصویب نهایی در اجلاس سران آماده شد. این اسناد، مهمترین خروجی عملی نشست محسوب شده و چارچوب همکاریهای آتی سازمان را در حوزههای مختلف ترسیم میکنند.
از مهمترین نتایج نشست، تصویب بیانیه شورای وزیران امور خارجه سازمان همکاری شانگهای بود که در آن بر اصول بنیادین منشور سازمان، توسعه همکاریهای چندجانبه و مواضع مشترک اعضا درباره مهمترین تحولات منطقهای و بینالمللی تأکید شد.
مهمترین محورهای بیانیه پایانی
شورای وزیران امور خارجه کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای در این بیانیه بر تعهد خود به اهداف و اصول منشور سازمان، از جمله احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها، عدم مداخله در امور داخلی، حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات و تقویت نظم جهانی چندقطبی مبتنی بر حقوق بینالملل و نقش محوری سازمان ملل متحد تأکید کردند. وزیران همچنین بر ضرورت گسترش همکاریهای سیاسی، امنیتی، اقتصادی، فرهنگی و انسانی میان کشورهای عضو، تقویت مبارزه مشترک با تروریسم، افراطگرایی، جرائم سازمانیافته فراملی، قاچاق مواد مخدر و تهدیدات نوظهور امنیتی، از جمله در حوزه امنیت اطلاعات، تأکید نمودند.
در بخش مسائل منطقهای و بینالمللی، بیانیه ضمن ابراز نگرانی ویژه نسبت به تحولات خاورمیانه و پیرامون جمهوری اسلامی ایران، بار دیگر موضع اصولی مندرج در اعلامیه تیانجین شورای سران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای مورخ اول سپتامبر ۲۰۲۵، مبنی بر محکومیت حملات نظامی علیه خاک جمهوری اسلامی ایران، را مورد تاکید قرار دادند و اینگونه اقدامات تجاوزکارانه را نقض آشکار اصول و موازین حقوق بینالملل و منشور سازمان ملل دانستند. همچنین بار دیگر همبستگی و مراتب تسلیت صمیمانه خود را به ملت و دولت جمهوری اسلامی ایران به مناسبت شهادت رهبر معظم، آیتالله سید علی خامنهای و خانوادههای جانباختگان این حملات تجاوزکارانه ابراز نمودند. وزرای امور خارجه بر حلوفصل منازعات بینالمللی صرفاً از طریق ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک، با رعایت کامل حقوق بینالملل و منشور سازمان ملل متحد، تأکید کردند و از تمامی تلاشها برای کاهش تنش پیرامون ایران و در سطح منطقه استقبال کردند.
وزیران امور خارجه در بخش دیگری از بیانیه مخالفت صریح خود را با اقدامات قهری و تحریمهای یکجانبه اعلام و هرگونه تلاش برای بیاعتبار ساختن نهادهای حکومتی کشورهای عضو سازمان را غیر قابل قبول میدانند. آنها تاکید کردند که چنین اقداماتی با حقوق بینالملل مغایرت داشته و اصول برابری حاکمیتی دولتها و عدم مداخله در امور داخلی کشورها، که در منشور سازمان ملل متحد تصریح شده است، را تضعیف میکند. در ادامه بر اصلاح نظام حکمرانی اقتصاد جهانی، تقویت نظام تجارت چندجانبه، توسعه همکاریها در حوزههای محیطزیست، اقتصاد دیجیتال و امنیت اطلاعات و نیز گسترش گفتوگوی میانفرهنگی و میانتمدنی تأکید کردند.
مشارکت جمهوری اسلامی ایران
جمهوری اسلامی ایران در تمامی مراحل تدوین اسناد اجلاس، از طریق مشارکت فعال دستگاههای ذیربط، نقش مؤثری در فرآیند مذاکرات ایفا کرد و در جریان نشست نیز مواضع و دیدگاههای خود را درباره مهمترین موضوعات منطقهای و بینالمللی تشریح نمود. به عنوان نمونه در پروتکل اصلاح منشور سهش با پیشنهاد و پیگیری طرف ایرانی زبان انگلیسی به زبانهای کاری و رسمی سازمان اضافه شد، در بیانیه سران در خصوص ایمنی هستهای، موضوع محکومیت حملات به تاسیسات هستهای صلح آمیز اضافه شد، در بیانیه وزرای امور خارجه علاوه بر محکومیت تجاوزات آمریکا ورژیم صهیویستی، بندی در خصوص مخالفت با بی اعتبار سازی نهادهای حکومتی (قرار گرفتن سپاه پاسدارن انقلاب اسلامی در فهرست گروههای تروریستی برخی از کشورها) درج گردید.
سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه علاوه بر ایراد سخنرانی در نشست عمومی، دیدارهای دوجانبه متعددی با همتایان خود و سایر مقامات حاضر برگزار کرد. در این دیدارها، موضوعات مرتبط با توسعه همکاریهای دوجانبه، هماهنگی مواضع در چارچوب سازمان، گسترش همکاریهای اقتصادی، ترانزیتی، انرژی، فناوریهای نوین و همچنین آخرین تحولات منطقهای مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت.
در مجموع نشست شورای وزیران امور خارجه سازمان همکاری شانگهای در چولپونآتا را میتوان یکی از مهمترین نشستهای این سازمان در سالهای اخیر ارزیابی کرد. تصویب بیش از ۲۵ مصوبه و سند تخصصی به همراه بیانیه جامع پایانی، زمینه لازم را برای تصمیمگیری نهایی سران کشورهای عضو فراهم ساخت و بر عزم اعضا برای توسعه همکاریهای چندجانبه، تقویت امنیت منطقهای، گسترش همکاریهای اقتصادی و ایفای نقش مؤثرتر سازمان در تحولات بینالمللی تأکید کرد.
برای جمهوری اسلامی ایران نیز این اجلاس فرصت مهمی برای تبیین مواضع کشور، جلب حمایت سیاسی اعضا، انعکاس دیدگاههای ایران در اسناد اجلاس، توسعه روابط دوجانبه و چندجانبه و تقویت جایگاه کشور در روندهای تصمیمسازی سازمان همکاری شانگهای بود. همچنین تأکید مجدد بیانیه پایانی بر محکومیت حملات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران، مخالفت با اقدامات قهری یکجانبه، حمایت از حلوفصل سیاسی اختلافات، تاکید بر اصول احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها، عدم مداخله در امور داخلی و همچنین رد هرگونه تلاش برای بیاعتبار ساختن نهادهای حکومتی کشورهای عضو از مهمترین دستاوردهای سیاسی این نشست برای جمهوری اسلامی ایران محسوب میشود.
انتهای پیام/
