آشنایی با جرایم حوزه هوش مصنوعی؛ از ماجرای کلاهبرداری ۳۰۰ هزار تتری تا خالی کردن حساب‌های افراد بعد از دریافت وام

امروزه هوش مصنوعی به یکی از مهم‌ترین فناوری‌های تحول‌آفرین در نظام‌های حکمرانی و ارائه خدمات عمومی تبدیل شده و دستگاه‌های قضایی در بسیاری از کشور‌ها نیز از ظرفیت‌های آن برای افزایش سرعت، دقت و شفافیت در فرآیند‌های قضایی بهره می‌گیرند.

قوه قضاییه نیز در مسیر تحقق دادرسی هوشمند، کاهش اطاله دادرسی، مدیریت بهینه پرونده‌ها، ارتقای کیفیت خدمات قضایی و تسهیل دسترسی مردم به عدالت، ناگزیر از بهره‌گیری هدفمند و مسئولانه از فناوری‌های نوین به‌ویژه هوش مصنوعی است.

با این حال، استفاده از هوش مصنوعی در دستگاه قضایی تنها یک ضرورت فناورانه نیست، بلکه مستلزم تدوین سیاست‌های دقیق، رعایت ملاحظات حقوقی و اخلاقی، حفظ امنیت و محرمانگی اطلاعات و تعریف جایگاه این فناوری در کنار نقش تصمیم‌گیرنده قاضی است.

از این رو، بررسی فرصت‌ها، چالش‌ها و الزامات به‌کارگیری هوش مصنوعی در قوه قضاییه، می‌تواند زمینه‌ساز بهره‌برداری مؤثر از این فناوری در راستای ارتقای کارآمدی نظام قضایی و تحقق عدالت باشد. 

برای بررسی جایگاه استفاده از هوش مصنوعی در دستگاه قضایی و خصوصا رسیدگی به پرونده‌هایی قضایی در این حوزه گفت‌وگویی با علی زینالی، رئیس شعبه ارز‌های دیجیتال محاکم تهران انجام دادیم که مشروح ان در ادامه آمده است. 

میزان: قوه قضاییه در بهره گیری از هوش مصنوعی برای ارائه خدمات قضایی به مردم چه اقداماتی داشته است؟

زینالی: قوه قضاییه در حوزه هوش مصنوعی ابتکارات جالبی داشته است که از جمله آنها سامانه سمپ هوشمند است که در راستای سند تحول وتعالی قوه قضاییه در برخی از استان‌ها اجرایی شده است که از کارکرد آن بحث ارجاع هوشمند است که در برخی از مجتمع‌های قضایی استان تهران نسبت به برخی از خواسته‌های حقوقی اجرایی شده است. که به نظر کافی نیست و یکی از نهاد‌هایی که باید ورود جدی به این حوزه داشته باشد، دانشگاه علوم قضایی است که می‌تواند نسبت به آموزش وتربیت قضاتی تراز، متخصص و متناسب با نیاز‌های جامعه اقدام کند.

قوانین در حوزه هوش مصنوعی

میزان: آیا قوانینی در حوزه هوش مصنوعی در کشور داریم؟

زینالی: اولین قانون سند ملی هوش مصنوعی است که در سال۱۴۰۳ تصویب شده است و دیگری راهنمای استفاده از ابزار‌های هوش مصنوعی در پژوهش است که توسط وزارت علوم اعلام شده است ولی قوانین تخصصی در این حوزه در کشور به تصویب نرسیده است که با توجه به جرایم نوینی که در این حوزه مطرح می‌شود و همچنین نقش ربات‌های هوش مصنوعی در حوزه استارتاپ‌ها از جمله خرید و فروش، باید قوانین متناسب با این جرایم و دعاوی مرتبط با آن به تصویب برسند.

امیدواریم نمایندگان مجلس شورای اسلامی در این رابطه به فکر باشند و قوانین تخصصی این حوزه به تصویب برسد و این موضوع مهم، همانند مقوله رمز ارز‌ها که از سال ۹۷ با وجود پرونده‌های متعدد مطروحه در دستگاه قضایی، قوانینی برایش تصویب نشدهف باقی نماند. 

متاسفانه هیچ محدودیت و ممنوعیت قانونی جهت استفاده  از هوش مصنوعی وجود ندارد

میزان: آیا نرم افزار‌های مربوط به هوش مصنوعی شناخته شده در جهان، در کشورمان ایران نیز قابل استفاده است؟

زینالی: هیچ محدودیت و ممنوعیت قانونی جهت استفاده وجود ندارد که این امر اشتباه است و لازم است نرم افزار‌های هوش مصنوعی بومی متناسب با وضعیت اجتماعی و فرهنگی کشورمان تولید شود و حداقل قبل از استفاده آموزش‌های لازم داده شده و محدودیت‌هایی برای اشخاص زیر ۱۸ سال قائل شوند.

چرا هوش مصنوعی قادر به انشای رای نیست 

میزان: آیا هوش مصنوعی به جای مقام قضایی می‌تواند، اقدام به انشای رای کند؟

زینالی: قطعا خیر، هوش مصنوعی یک ابزار کمکی و مشورتی است که از استعداد و احساسات انسانی برخوردار نیست و صرفا براساس داده‌هایی که در آن ذخیره شده اقدام می‌کند؛ طبیعتا هر پرونده‌ای هم شرایط خاص خود را دارد و نمی‌توان بر اساس نسخه‌ای واحد، اقدام به انشای رای کرد. تشخیص احساسات، شرایط وقوع بزه وتعیین مجازات متناسب، توسط هوش مصنوعی عملا غیر ممکن است.

بایدها و نبایدهای استفاده از هوش مصنوعی

میزان: در استفاده از هوش مصنوعی باید چه نکات و مواردی را رعایت کرد؟ 

زینالی: نباید در استفاده از هوش مصنوعی شماره کارت بانکی و رمز آن، شماره ملی و شناسنامه، آدرس محل سکونت و کار، عکس کارت ملی، پاسپورت، سند ازدواج، اطلاعات شغلی محرمانه، مکاتبات حقوقی، اسرار خانوادگی یا اسرار مربوط به کار، پروژه‌های مرتبط به ثبت اختراعات را در میان گذاشت؛ زیرا این داده‌ها در هوش مصنوعی ذخیره می‌شود و هر آن احتمال دارد با یک سرچ ساده، کلیه اطلاعات کاربر، مورد استفاده اشخاص مختلف، هکر‌ها ویا نهاد‌های مختلف قرار گیرد.

جرایم در حوزه هوش مصنوعی

میزان: چه جرایمی در حوزه هوش مصنوعی قابل تحقق است و آیا پرونده‌ای در این حوزه داشته‌اید؟

زینالی: جرایم مختلفی در این حوزه اتفاق می‌افتد و تا به حال دو پرونده مرتبط با این حوزه ارجاع شده است.

جرایم این حوزه عبارتند از:

دانلود نرم افزار‌ها از طریق لینک‌های پیشنهادی هوش مصنوعی

در این شیوه هکر‌ها با ساخت نسخه‌های جعلی نرم افزار‌های پرطرفدار کاربران را ترغیب به دانلود بدافزار‌ها می‌کنند و لذا این بدافزار‌ها در نتایج جست‌و‌جو یا پیشنهاد‌های چت بات‌های هوش مصنوعی ظاهر شده و کاربران را فریب می‌دهند پس از نصب این نرم افزار‌های آلوده، هکر‌ها به سیستم اشخاص دسترسی حاصل کرده و به خالی کردن ولت‌های رمز ارز یا حساب‌های بانکی اقدام می‌کنند.

خالی شدن حساب‌های اشخاص بعد از اخذ وام از بانک

یکی از مواردی که بار‌ها در پرونده‌های قضایی حوزه هوش مصنوعی مطرح بوده خالی شدن حساب‌های اشخاص بعد از اخذ وام از بانک است که اشخاص به اشتباه و با پیشنهاد‌های چت بات‌های هوش مصنوعی به سمت بدافزار‌ها جهت دانلود نرم افزار‌های بانک هدایت شده و حسابشان خالی شده است. جهت جلوگیری از وقوع چنین جرایمی بهترین راه، دانلود نرم افزار‌های مربوط به بانک‌ها یا صرافی‌های ارز‌های دیجیتال از وب سایت‌های اصلی نهاد‌های مربوطه است و نباید به هر پیشنهادی در فضای مجازی و به خصوص در حوزه چت بات‌های هوش مصنوعی اعتماد کرد.

بازسازی اثر انگشت از طریق هوش مصنوعی و دسترسی غیرمجاز به صفحات اجتماعی

میزان: روش‌های دیگری برای کلاهبرداری از مردم به واسطه هوش مصنوعی وجود داشته است؟

زینالی: بله، بازسازی اثر انگشت از طریق هوش مصنوعی و دسترسی غیرمجاز به صفحات اجتماعی و گوشی اشخاص؛ در این روش هکر‌ها از یک عکس کاملا معمولی که انگشت فرد در آن مشخص است اثر انگشت شخص را بازسازی و سپس نسخه قابل استفاده از آن را ساخته و با آن قفل گوشی، شبکه‌های اجتماعی یا سایر پلتفرم‌هایی که دارای قفل‌های هوشمند هستند و از اثر انگشت به عنوان قفل استفاده شده است استفاده کرده و دسترسی به محتویات کاربران را حاصل می‌کنند در این شیوه، جرایم موضوع ماده ۶ و ۱ قانون جرایم رایانه‌ای محقق و قابل تعقیب است البته اگر دارایی کاربران را نیز خارج کرده باشند تحت عنوان کلاهبرداری رایانه‌ای نیز قابل تعقیب هستند. برای اینکه گرفتار چنین مواردی نشویم باید از انتشار تصاویری که نوک انگشت‌ها کاملا مشخص است خودداری شود و به جای اثر انگشت از رمز عبور قوی با کاراکتر‌های مختلف استفاده شود.

خلق قربانیان جعلی با هوش مصنوعی

میزان: آیا امکان سوء استفاده از فناوری هوش مصنوعی از سوی یک کشور برعلیه کشور‌های دیگر نیز وجود دارد؟

بله، با جرم خلق قربانیان جعلی با هوش مصنوعی چنین اقداماتی امکانپذیر است که برای تشویش اذهان عمومی، ترور یا جنگ‌های خیابانی ازاین فناوری استفاده می‌شود. چنانچه در جنگ اخیر ایران، دشمنان با ساخت فیلم‌های جعلی از زنان ایرانی که با کمک هوش مصنوعی پردازش شده بود؛ اقدام به تشویش اذهان عمومی و تحریک به شورش‌های خیابانی می‌کردند؛ این موارد تحت عنوان جعل رایانه‌ای استفاده از داده مجعول رایانه‌ای موضوع مواد۶ و ۷ قانون جرایم رایانه‌ای یا تحریک مردم به جنگ و کشتار به قصد برهم زدن امنیت کشور موضوع ماده ۵۱۲ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات قابل تعقیب است.

ماجرای کلاهبرداری ۳۰۰ هزار تتری 

میزان: اخیرا پرونده‌ای داشته‌اید که بواسطه استفاده از هوش مصنوعی اقدام به فریب و کلاهبرداری از افراد شده باشد؟

زینالی: بله، با روش استفاده از تصویر کاریکاتور‌های ساخته شده با هوش مصنوعی برای ساخت اصل تصویر. هکر‌ها در این شیوه با استفاده از تصاویر کاریکاتوری اشخاص، اقدام به ساخت اصل تصویر شخص با سامانه‌های هوش مصنوعی و سپس ساخت صفحه‌های جعلی در پیام رسان‌های مختلف و سپس برقراری ارتباط با مخاطبین کاربر و کلاهبرداری از مخاطبین صاحب تصویر می‌کنند.

در پرونده‌ای که اخیرا به شعبه ارسال شده است متهمین با استفاده از ابزار‌های هوش مصنوعی و ساخت هویت غیرواقعی در فضای مجازی اقدام به ایجاد صفحه با تصویر دایی شاکی کرده و پیامی دال بر مطالبه تتر به ایشان ارسال می‌کنند و شاکی با این تصویر که ارسال کننده پیام دایی ایشان است و این پیام از صفحه ایشان ارسال شده است نزدیک به سیصد هزار تتر را به ولت اعلامی واریز می‌کند که بعدا متوجه می‌شود که از ایشان کلاهبرداری شده است.

انتهای پیام/