لغو امتحانات نهایی در چهار استان؛ تصمیمی برای تحقق عدالت آموزشی

امتحانات پایان سال همواره برای دانش آموزان چالش‌هایی را به همراه داشته است. چرا که ماحصل ۹ ماهه مدرسه را در ورطه آزمایش قرار می‌دهد. از این میان امتحانات نهایی که در پایان هر مقطع تحصیلی برگزار می‌شود پا را از امتحانات داخلی فراتر گذاشته و با سازوکاری متفاوت در سنجش و ارزیابی و شیوه برگزاری آزمون‌ها سطح یادگیری دانش آموز را ارزیابی می‌کند. در سال اخیر بر اساس مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی قرار است تاثیر مثبت ۶۰ درصدی امتحانات نهایی پایه یازدهم و دوازدهم نیز در آزمون سراسری لحاظ شود. پس پر واضح است که امتحانات نهایی در این دوره از همیشه مهمتر است.

در امتحانات نهایی سوالات به‌صورت هماهنگ طراحی می‌شود و ارزیابی دانش آموزان بر اساس معیار‌های مشخص انجام می‌گیرد. سنجش میزان یادگیری مفاهیم درسی، ایجاد عدالت آموزشی و ثبت نتایج تحصیلی به شکل استاندارد از مهمترین اهداف آزمون‌های نهایی ترسیم شده است و دانش‌آموزان در امتحانات نهایی مدارس باید علاوه بر حفظ مطالب درسی، توانایی تحلیل و پاسخ‌گویی دقیق به سوالات را نیز داشته باشند؛ بنابراین امتحانات نهایی میدانیست برابر برای سنجش دانسته‌ها، مهارت‌ها و تلاش دانش‌آموزان، نکته‌ای که در مسیر توسعه عدالت آموزشی ابزار ارزشیابی و سنجش محسوب می‌شود.

در علم سنجش آموزشی، یکی از مهم‌ترین اصول، «برابری شرایط اجرا» است. هر عاملی که خارج از توانایی علمی دانش‌آموز بر نتیجه آزمون اثر بگذارد، اعتبار نمره را کاهش می‌دهد. 

مطالعات متعدد در حوزه "روان‌شناسی شناختی" (علمی‌ که به مطالعهٔ فرایند‌های پردازش اطلاعات در ذهن از قبیل توجه، ادراک، حافظه، زبان، حل مسئله، خلاقیت و استدلال می‌پردازد) نشان داده‌اند که استرس شدید می‌تواند حافظه فعال، تمرکز، سرعت پردازش اطلاعات و توانایی تصمیم‌گیری را مختل کند.

آزمون نهایی درجنگ تحمیلی

با این وجود پس از طرح آتش بس با همه فراز و نشیب‌هایی که در سال گذشته کشور با آن روبه رو بود، سرانجام آزمون‌های نهایی بشکل همزمان در سراسر کشور در حال برگزاری بود که دشمن متخاصم بار دیگر در برخی از مناطق کشور دست به تجاوز و نقض آشکار آتش بس زد. 

برای برون رفت از چنین شرایطی راهکار وزارت آموزش و پرورش در ابتدا این بود که تمام حوزه‌های امتحان نهایی که در مجاورت مراکز حساس یا نظامی قرار داشتند، شناسایی و به مکان‌های امن‌تر همچون حسینیه‌ها و مراکز عمومی منتقل شدند تا محیطی کاملاً ایمن فراهم شود. خب این اقدام، ممکن بود که مشکل اضطراب داوطلب را در جلسه آزمون کاهش دهد اما راهکار کافی نبود. 

اگر نظام آموزشی می‌پذیرد که نتیجه این آزمون‌ها سرنوشت‌ساز است، ناگزیر باید بپذیرد که مسئولیت تضمین عدالت در برگزاری آنها نیز بسیار سنگین‌تر از گذشته شده است. یکی از سوءبرداشت‌های رایج آن است که عدالت آموزشی را با رفتار یکسان اشتباه می‌گیرند. در حالی که در ادبیات آموزشی، عدالت به معنای فراهم کردن فرصت برابر برای دستیابی به نتیجه عادلانه است، نه اجرای یک نسخه واحد برای همه. 

اگر گروهی از دانش‌آموزان در شرایطی استثنایی، تحت فشار‌های شدید روانی یا امنیتی آزمون داده‌اند، نادیده گرفتن این تفاوت، الزاماً به معنای رعایت عدالت نیست؛ بلکه ممکن است خود مصداق بی‌عدالتی باشد.

با آغاز جنگ تحمیلی سوم نه تنها نظام تعلیم و تربیت کشور بلکه دیگر حوزها نیز با شرایط جدیدی روبه‌رو شده بود، اما این تنها چالش علیرضا کاظمی وزیر آموزش و پروش نبود. او با چالش بزرگتری روبه‌رو بود؛ تاثیر قطعی معدل پایه‌های یازدهم و دوازدهم در آزمون سراسری ۱۴۰۵، این یعنی برگزاری امتحانات نهایی مضاف بر پایه دوازدهم در برخی دروس پایه یازدهم. 

به نظر می‌رسید که دیگر تدبیر تازه‌ای لازم بود. پس بر اساس تصمیم ستاد عالی آزمون‌های وزارت آموزش و پرورش و با توجه به شرایط خاص کشور در استان‌های هرمزگان، بوشهر، خوزستان و سیستان و بلوچستان، امتحانات نهایی تمامی رشته‌های تحصیلی پایه دوازدهم ار روز پنجشنبه؛ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۲۵ تا روز یکشنبه ۲۸ تیر تیرماه لغو و به زمان دیگری که متعاقباً اعلام خواهد شد موکول شد.

انتهای پیام/