ماکت یک ورزشگاه سوخته روی میز تلویزیون/ روایتی از خاطرهای که علیه فراموشی ایستاده است
پیمان قانع، طراح دکور برنامه «جام ۲۶» شبکه سه، در گفتوگو با میزان به تشریح جزئیات طراحی این دکور، مفاهیم پنهان در پس آن و دغدغههای ملی و هنری خود پرداخت.
وی در پاسخ به این پرسش که ایده اصلی و نقطه شروع طراحی این دکور چه بود و چرا سراغ ورزشگاه ۱۲ هزار نفری آزادی رفتید، گفت: برنامههای جام جهانی به دلیل ماهیت ویژه و مخاطب گستردهشان، همواره نیازمند طراحیهایی فراتر از یک دکور معمولی هستند. امسال اما شرایط با سالهای قبل تفاوت اساسی داشت؛ ما درگیر جنگی نابرابر بودیم و تیم ملی با فراز و نشیبهای فراوان راهی مسابقات شد. از این رو به این جمعبندی رسیدیم که این بار نمیتوانیم صرفاً به یک دکور چشمنواز و ساده اکتفا کنیم، بلکه ضرورت داشت که هویت ملی و خاطرات جمعیمان نیز در طراحی دیده شود.
قانع افزود: پس از چندین جلسه گفتوگو و بررسی طرحهای مختلف با شبکه، آقای فضلعلی مدیر گروه ورزش، ایده استفاده از ورزشگاه ۱۲هزار نفری را مطرح کردند. من شخصاً از این ایده استقبال کردم، چراکه این ورزشگاه نه تنها یک بنای ورزشی که نماد خاطرات افتخارآمیز بسیاری برای مردم ایران است. مسابقات ماندگار کشتی، والیبال و لحظات بزرگ ورزشی در این مجموعه رقم خورده است و متأسفانه در جنگ اخیر آسیب شدیدی دید. بر این اساس، به این نتیجه رسیدیم که این فرصت مناسبی است تا ضمن معرفی معماری این بنا به نسلی که تنها نام آن را شنیدهاند، یادآور شویم که چه میراث ارزشمندی را از دست دادهایم. به نظرم این اقدام نه یک وظیفه هنری، که یک وظیفه تاریخی و ملی محسوب میشود.
طراح دکور برنامه «جام ۲۶» در پاسخ به این پرسش که استفاده از ترکیب رنگی خاص بر چه منطقی استوار است و آیا صرفاً حس یک استادیوم را تداعی میکند یا لایههای عمیقتری از خاطره و هویت، اظهار کرد: رویکرد ما در این طراحی، ساخت یک ماکت صرفاً مهندسی نبود، بلکه هدف خلق فضایی مینیمال با حال و هوای ۱۲ هزار نفری بود که ضمن حفظ ظاهر اصلی بنا، کاربرد یک میز برنامه را نیز داشته باشد. به همین دلیل سعی کردیم تا حد امکان به عکسهای موجود از این ورزشگاه وفادار بمانیم، اما در برخی بخشها ناگزیر به تغییراتی شدیم تا امکان نشستن چهار تا پنج نفر و استفاده از قابهای متنوع تصویری فراهم شود.
وی ادامه داد: انتخاب رنگهای خنثی و بتنی، برگرفته از فضای ساختاری خود ورزشگاه است؛ رنگی که زمینه مناسبی برای چیدمان و گرافیک بکگراند فراهم میکند. همچنین سقف طراحی شده، دقیقاً از سطح مقطع سقف اصلی ورزشگاه ۱۲هزار نفری الهام گرفته شده و المانهای جام جهانی بر روی آن قرار گرفته است. این ترکیب رنگی و فرمی، نهتنها حس و حال ورزشگاه را تداعی میکند، بلکه خاطرات نسلها را در ذهن بیننده زنده میسازد و برای ما نیز تجربهای نو و متمایز بود، چراکه تا پیش از این، چنین جزئیاتی در یک میز تلویزیونی گنجانده نشده بود.
این طراح دکور درباره سختترین بخش کار و موانع اجرایی و بودجهای گفت: هر پروژه بزرگی چالشهای خاص خود را دارد، اما نکته جالب توجه در این طراحی، درک عمق مهندسی بهکار رفته در ورزشگاه ۱۲ هزار نفری بود. هنگامی که مشغول ماکتسازی بودم، متوجه ظرافتهای معماری این بنا شدم که در نگاه اول به چشم نمیآید؛ از چهار پایه عظیم برای نگهداری سقف گرفته تا اختلاف سطوح و ورودیهای آن. این تجربه به من نشان داد که چه مهندسی پیشرفتهای در آن سالها بر روی این سازه انجام شده است و متأسفانه در نگاه اول قدر آن را نمیدانیم.
وی اظهار کرد: در کنار این، چالش اصلی، تطبیق یک بنای بزرگ با استانداردهای میز تلویزیونی بود. باید میزی با ارتفاع ۸۰ سانتیمتر تحویل میدادیم که مجریان و مهمانان بتوانند راحت پشت آن بنشینند و هماهنگی ابعاد با فرم اصلی بنا، کار سادهای نبود. با این حال، این سختیها برایم ارزشمند بود، چراکه این پروژه مرا به تأمل در معماری بناهای تاریخی ایران واداشت. به نظرم اگر ایرانی بخواهد کاری را انجام دهد، حتی سختترین کار جهان را نیز به شرط خواستن، میتواند به سرانجام برساند و این برای من در این پروژه کاملاً ملموس شد.
قانع در پاسخ به این پرسش که کدام بخش از دکور بار معنایی بیشتری برای مخاطب دارد و چه المانی که بهتنهایی بدون نیاز به توضیح روایتگر یک داستان است، گفت: به باور من، کلیت این دکور یک المان روایتگر است، چراکه شبیه یک دکور معمولی نیست و بیشتر یک یادآوری بصری محسوب میشود. همانطور که ساختمان صدا و سیما برای بسیاری از ما خاطرات کودکی و نوجوانی را زنده میکند، این ورزشگاه نیز برای مردم ایران، یادآور روزهای پرشور و خاطرهانگیز است. شما این دکور را میبینید و بیآن که نیازی به توضیح باشد، متوجه میشوید که اینجا جایی بوده برای شادی، افتخار و همبستگی. این فضا، برای ما مانند خاطره خانه پدربزرگ است که هیچگاه از ذهنمان نمیرود.
وی افزود: این دکور، یک روایت ساده از دل یک بناست که میگوید ما چه داشتیم و چه چیزهایی را از دست دادیم. امیدوارم که این یادآوری، نه فقط در قالب یک دکور، بلکه به عنوان سندی از هویت و خاطرات جمعی ما حفظ شود و نسلهای آینده نیز از آن بهرهمند شوند.
طراح دکور برنامه «جام ۲۶» در پایان و در پاسخ به این پرسش که تفاوت شاخص این دکور با دکورهای برنامههای ورزشی قبلی شبکه سه در چیست و چه چیزی در این طراحی نگاه شما را به عنوان طراح متحول کرده است، خاطرنشان کرد: تفاوت اساسی این دکور با برنامههای پیشین، در کارکرد فراتر از زیبایی بصری آن است. در جامهای جهانی قبلی، تمرکز بر طراحی فضایی چشمگیر و کاربردی بود، اما امسال با توجه به شرایط جنگ و حملات ناجوانمردانه به اماکن ورزشی، به این درک رسیدیم که دکور میتواند علاوه بر کارکرد اصلیاش، یک وظیفه هنری و ملی نیز ایفا کند.
وی تاکید کرد: این دکور، یادی است از خانه پدری ورزشکاران و مردم که با آن خاطره داشتند؛ خانهای که مورد هجوم قرار گرفت و نابود شد. این موضوع در هیچ عرف بینالمللی قابل توجیه نیست و وظیفه ما به عنوان هنرمند، این بود که این خاطره را زنده نگه داریم. برای من این پروژه تحولی بزرگ بود؛ اینکه فهمیدم طراحی فقط ایجاد یک قاب زیبا نیست، بلکه میتواند علیه فراموشی باشد، هویت را زنده کند و به نسلهای آینده بگوید که ما در سختترین شرایط، از میراث فرهنگیمان دست نکشیدیم.
قانع تصریح کرد: این آموزه را مدیون کسانی مانند علی زاهدی هستم که به من یاد دادند هنر فقط برای پول و کار نیست، بلکه وظیفهای شخصی برای ارائه بهترین خود است. امیدوارم این دکور، نه فقط برای «جام ۲۶»، بلکه برای سالهای سال بهعنوان یک سند تصویری از هویت و مقاومت ملی ما در خاطرهها بماند و جوانان را به تفکر وادارد.
انتهای پیام/
