رئیس مرکز حل اختلاف کشور: حکومت اسلامی از نگاه شهید بهشتی بر مشارکت مردم و عدالت استوار است

نشست نکوداشت اندیشه‌های کلامی آیت‌الله شهید بهشتی با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین هادی صادقی معاون رئیس قوه قضاییه و رئیس مرکز حل اختلاف کشور، سید علی کاظمی رئیس پژوهشگاه قوه قضاییه، حجت‌الاسلام والمسلمین رضا برنجکار رئیس پژوهشگاه قرآن و حدیث و رئیس انجمن کلام اسلامی حوزه، روز دوشنبه ۸ تیرماه در پژوهشگاه قوه قضاییه برگزار شد.

حجت‌الاسلام والمسلمین هادی صادقی رئیس مرکز حل اختلاف کشور در نشست نکوداشت اندیشه‌های کلامی شهید بهشتی گفت: هفته قوه قضاییه و سالگرد شهادت آیت‌الله شهید بهشتی و ۷۲ تن از یارانش را گرامی می‌داریم. شهید بهشتی شخصیتی کم‌نظیر بود که اندیشه و عمل را در وجود خود جمع کرده بود؛ اندیشمندی برجسته در حوزه‌های اعتقادی، سیاسی، اجتماعی و قضایی و در عین عمل مدیری توانمند، مبارزی مجاهد، روشنگر و تحلیلگری ممتاز بود.

وی افزود: آنچه بیش از همه شهید بهشتی را ممتاز می‌کرد، سعه‌صدر، قدرت تحمل مخالف و اخلاق سیاسی او بود. در حالی که هم جریان‌های لیبرال، هم کمونیست‌ها و هم متحجران با او مخالفت می‌کردند و شدیدترین حملات را علیه شخصیتش سامان می‌دادند، با آرامش، متانت و لبخند با مخالفان برخورد می‌کرد و هیچ‌گاه از مسیر خود خارج نمی‌شد.

حجت الاسلام والمسلمین صادقی با اشاره به مظلومیت شهید بهشتی اظهار کرد: اگر شهادت ایشان رخ نمی‌داد، شاید عظمت شخصیت و اندیشه‌های او آن‌گونه که باید شناخته نمی‌شد. همان‌گونه که امام خمینی (ره) فرمودند، مظلومیت شهید بهشتی از شهادتش سخت‌تر بود.

رئیس مرکز حل اختلاف کشور با تأکید بر اینکه اندیشه‌های شهید بهشتی هنوز آن‌گونه که شایسته است مورد پژوهش قرار نگرفته، گفت: اگر با روش‌های علمی به تحلیل آثار این شخصیت بپردازیم، به گنجینه‌ای از مفاهیم ناب دست خواهیم یافت. شهید بهشتی متفکری بود که مبانی اعتقادی را برای ساخت جامعه و انسان تبیین می‌کرد و الهیات او صرفاً نظری نبود، بلکه الهیاتی ناظر به عمل و تحول انسان بود.

وی ادامه داد: در آثار شهید بهشتی، توحید تنها یک بحث نظری نیست، بلکه مبنای مسئولیت‌پذیری، آزادی، عدالت، مشارکت اجتماعی و مبارزه با ظلم است. ایشان انسان را موجودی در حال «شدن» می‌دانست که با اختیار و آزادی مسیر تکامل خود را می‌سازد و از همین مبنا، آزادی را شرط رشد فرد و جامعه معرفی می‌کرد.

حجت الاسلام والمسلمین صادقی افزود: از نگاه شهید بهشتی، عدالت غایت حکومت اسلامی است، نه کسب و حفظ قدرت. قدرت تنها ابزاری برای برپایی عدالت و فراهم کردن زمینه رشد و تکامل انسان‌هاست و حکومت اسلامی زمانی معنا پیدا می‌کند که مردم در اداره جامعه نقش‌آفرین باشند.

وی با اشاره به دیدگاه شهید بهشتی درباره مردم‌سالاری دینی گفت: برخلاف برخی برداشت‌ها، حکومت اسلامی از منظر شهید بهشتی حکومتی اقتدارگرا نیست، بلکه بر مشارکت مردم، آزادی‌های مشروع و مسئولیت اجتماعی استوار است. مردم باید در تصمیم‌سازی‌ها و اداره جامعه حضور داشته باشند تا زمینه رشد و تکامل آنان فراهم شود.

رئیس مرکز حل اختلاف کشور تأکید کرد: شهید بهشتی عدالت را تنها به معنای توزیع ثروت نمی‌دانست، بلکه بر توزیع عادلانه فرصت‌ها نیز تأکید داشت و معتقد بود عدالت بدون آزادی پایدار نخواهد ماند. همچنین تحقق عدالت وظیفه همه مردم است و صرفاً بر عهده حکومت یا قوه قضاییه نیست.

وی با اشاره به پیام اخیر رهبر معظم انقلاب درباره هفته قوه قضاییه افزود: یکی از مهم‌ترین مطالبات رهبر انقلاب، اجرای عدالت بدون تبعیض و جلوگیری از تأثیر روابط و سفارش‌ها در روند رسیدگی‌های قضایی بود. اگر مردم تصور کنند که ارتباطات و نفوذ می‌تواند جای عدالت را بگیرد، سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی به دستگاه قضایی آسیب خواهد دید؛ از این رو حفظ استقلال قضات و تقویت اعتماد مردم، از مهم‌ترین وظایف دستگاه قضایی است.

رئیس پژوهشگاه قوه قضاییه: زنده نگه داشتن اندیشه شهید بهشتی ضرورتی برای حفظ سرمایه‌های فکری انقلاب است

سید علی کاظمی رئیس پژوهشگاه قوه قضاییه نیز در این نشست گفت: در آغاز، ایام سوگواری حضرت اباعبدالله الحسین (ع) و یاران باوفایشان را تسلیت عرض می‌کنم و قبولی عزاداری‌های همه عاشقان اهل‌بیت (ع) را از خداوند متعال خواستارم. همچنین در ایام شهادت شهید مظلوم آیت‌الله بهشتی و یاران ایشان و هفته قوه قضاییه قرار داریم که این هفته، نماد جایگاه قسط و عدل در نظام اسلامی است.

وی افزود: در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصل دوم بر پایه قسط و عدل بنا شده است. شهید بهشتی در جریان تدوین قانون اساسی بر این باور بود که قسط و عدل، بنیان حکومت اسلامی و هدف جمهوری اسلامی، برپایی عدالت در جامعه است.

وی با اشاره به اهداف برگزاری این نشست اظهار کرد: علم کلام یکی از بنیادی‌ترین علوم اسلامی در پاسداری عقلانی از دین است و پژوهشگاه قوه قضاییه برای نخستین بار نشستی با این محور برگزار کرده است تا زمینه توجه بیشتر به این حوزه فراهم شود.

رئیس پژوهشگاه قوه قضاییه ادامه داد: امروز در شرایط جنگ ترکیبی، عملیات روانی، تحریف و تهاجم شناختی علیه جمهوری اسلامی، بیش از هر زمان دیگری به تقویت مبانی عقلانی دین نیازمندیم و علم کلام می‌تواند در این مسیر نقش مهمی ایفا کند.

وی افزود: یکی دیگر از اهداف این نشست، بررسی شخصیت شهید بهشتی از منظر اندیشه‌های کلامی است؛ بُعدی که تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفته، در حالی که همه اندیشه‌های سیاسی، اجتماعی و قضایی آن شهید بر پایه مبانی اصیل دینی شکل گرفته بود.

کاظمی در پایان تأکید کرد: زنده نگه داشتن اندیشه و سیره شخصیت‌های بزرگی همچون شهید بهشتی، ضرورتی برای حفظ سرمایه‌های فکری انقلاب اسلامی است و امیدواریم برگزاری این نشست‌ها به شناخت عمیق‌تر این گنجینه‌های علمی و معرفتی کمک کند.

حجت‌الاسلام والمسلمین رضا برنجکار رئیس پژوهشگاه قرآن و حدیث و رئیس انجمن کلام اسلامی حوزه در نشست نکوداشت اندیشه‌های کلامی شهید آیت‌الله بهشتی با اشاره به برگزاری سلسله نشست‌های نکوداشت اندیشه‌های کلامی اندیشمندان معاصر گفت: انجمن کلام اسلامی در دوره جدید تصمیم گرفته است اندیشه‌های کلامی شخصیت‌هایی را که در این حوزه صاحب‌نظر و دارای آثار ماندگار هستند، مورد بررسی قرار دهد. تاکنون نشست‌هایی درباره اندیشه‌های کلامی آیت‌الله مصباح یزدی، آیت‌الله صافی گلپایگانی و آیت‌الله ری‌شهری برگزار شده و این نشست به بررسی اندیشه‌های کلامی شهید آیت‌الله بهشتی اختصاص دارد. همچنین در ادامه، نشست‌هایی درباره اندیشه‌های کلامی شهید سیدمحمدباقر صدر و رهبر معظم انقلاب برگزار خواهد شد.

حجت الاسلام والمسلمین برنجکار با بیان اینکه شهید بهشتی شخصیتی جامع‌الاطراف و صاحب‌نظر در حوزه‌های مختلف بود، افزود: شهید بهشتی در هر عرصه‌ای که ورود می‌کرد، با نگاه اجتهادی و اندیشمندانه سخن می‌گفت. ایشان فقیه، اصولی، متکلم، فیلسوف، معلم اخلاق، سیاستمدار و اقتصاددان بود و در همه این حوزه‌ها صاحب‌نظر به شمار می‌رفت.

رئیس پژوهشگاه قرآن و حدیث با اشاره به کتاب «خدا از دیدگاه قرآن» اثر شهید بهشتی گفت: این کتاب یکی از مهم‌ترین آثار ایشان در حوزه خداشناسی است و تلاش دارد مباحث اعتقادی را مستقیماً از متن قرآن استخراج کند، نه اینکه دیدگاه‌های از پیش پذیرفته‌شده بر آیات قرآن تحمیل شود.

وی ادامه داد: شهید بهشتی معتقد بود بسیاری از متکلمان با پیش‌فرض‌های ذهنی به سراغ قرآن رفته‌اند، اما روش صحیح آن است که بدون پیش‌داوری، آیات قرآن مبنای استنباط قرار گیرد و معارف اعتقادی از دل قرآن استخراج شود.

وی افزود: از نگاه شهید بهشتی، قرآن برای اثبات خدا از برهان‌های پیچیده فلسفی استفاده نمی‌کند، بلکه با استناد به عقل، فطرت و نظم موجود در جهان، انسان را به سوی شناخت خداوند هدایت می‌کند. آیاتی مانند «أَفِی اللَّهِ شَکٌّ» و آیات مربوط به خلقت انسان و جهان، نمونه‌هایی از این شیوه استدلال هستند.

رئیس انجمن کلام اسلامی حوزه با اشاره به جایگاه فطرت در اندیشه شهید بهشتی گفت: ایشان معتقد بود خداشناسی در سرشت انسان قرار داده شده و معرفت به خدا امری فطری است. انسان ممکن است این شناخت را انکار یا از آن غفلت کند، اما اصل خداشناسی از بین نمی‌رود و قرآن نیز بر همین حقیقت تأکید دارد.

حجت الاسلام والمسلمین برنجکار تأکید کرد: از منظر شهید بهشتی، عقل و فطرت دو مسیر مکمل برای رسیدن به خداشناسی هستند و قرآن با تکیه بر همین دو ظرفیت، انسان را به سوی ایمان و معرفت الهی هدایت می‌کند.

انتهای پیام/