«پاتوق مستند» تلاشی برای تودهایکردن سینمای مستند و احیای چرخه اقتصادی
سیدمهدی دزفولی مدیر بازرگانی مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی در گفتوگو با میزان، درباره اهداف مستمر برنامه «پاتوق مستند» گفت: مرکز گسترش از چند سال قبل این برنامه را برگزار میکند و در آن معمولاً فیلمهایی که در مرکز تولید شدهاند نمایش درمیآیند.
وی افزود: یکی از اهداف اصلی این برنامه حمایت از اکران آثار مستند است تا فیلمهایی که کیفیت خوبی دارند اما معمولاً فرصت نمایش عمومی گسترده ندارند، بتوانند در فضایی تخصصی برای مخاطبان علاقهمند به نمایش درآیند.
نمایش مستندهای متنوع از ابتدای تیرماه
دزفولی با اعلام اینکه از ابتدای تیرماه، مستندهای متنوع با موضوعات گوناگون در «پاتوق مستند» اکران خواهند شد و با اشاره به تقارن این ایام با ماه محرم گفت: با توجه به مناسبتهای مذهبی این روزها، در کنار نمایش آثار شاخص جشنواره، مستندهایی با مضامین مذهبی و مرتبط با ایام محرم نیز در برنامه اکران قرار گرفتهاند.
تلاش پاتوق مستند برای گفتوگوی مستقیم میان فیلمسازان و مخاطبان
مدیر بازرگانی مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی ادامه داد: «پاتوق مستند» در عین حال فرصتی برای مستندسازان است تا آثار خود را در یک فضای تخصصی اکران کنند و بازخورد مخاطبان علاقهمند را دریافت کنند.
وی گفت: در این برنامه تلاش شده است امکان گفتوگوی مستقیم میان فیلمسازان و مخاطبان نیز فراهم شود تا پس از نمایش آثار، درباره موضوع، شیوه روایت و ساختار فیلمها بحث و تبادل نظر صورت گیرد.
دزفولی با اشاره به کارکرد آموزشی این برنامه بیان کرد: «پاتوق مستند» علاوه بر نمایش فیلم، نوعی کلاس و کارگاه آموزشی غیرمستقیم نیز محسوب میشود، زیرا علاقهمندان با تماشای آثار شاخص مستند در موضوعات و قالبهای مختلف با فرمها و شیوههای متنوع مستندسازی آشنا میشوند و به صورت هفتگی میتوانند چندین مستند برتر را به صورت رایگان تماشا کنند.
وی افزود: این برنامه در واقع محفلی برای علاقهمندان سینمای مستند است تا در کنار تماشای آثار، درباره آنها گفتوگو کنند و از تجربههای فیلمسازان بهره ببرند.
مدیر بازرگانی مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی درباره روند انتخاب فیلمها نیز توضیح داد: در یک سال و نیم اخیر تلاش کردهایم فیلمهای منتخب جشنواره «سینماحقیقت» در سال قبل را در پاتوق مستند به نمایش بگذاریم؛ برای مثال امسال آثاری از دوره نوزدهم جشنواره بینالمللی سینماحقیقت در این برنامه اکران میشوند و در بسیاری از این نشستها، اگر امکان حضور فیلمساز فراهم باشد، دقایقی نیز به گفتوگو با مخاطبان اختصاص داده میشود تا درباره روند تولید و موضوع فیلم توضیح دهند.
وی درباره ساختار جلسات «پاتوق مستند» نیز گفت: یکی از رویکردهای ما این بوده است که در هر جلسه بیش از یک فیلم نمایش داده شود تا مخاطبانی که برای تماشای آثار به این برنامه میآیند، بتوانند چند اثر مختلف را در یک سانس دوساعته ببینند و بهرهوری برنامهها برای مخاطبان افزایش پیدا کند. برای نمونه در یکی از نشستهای پیش رو چهار مستند مرتبط با موضوع «جنگ ۱۲روزه» که سال گذشته در بخش ایران جشنواره سینماحقیقت نمایش داده شدهاند، برای مخاطبان اکران خواهد شد.
معیارهای انتخاب آثار «پاتوق مستند»
دزفولی در ادامه درباره معیارهای انتخاب آثار برای نمایش در «پاتوق مستند» توضیح داد که این انتخابها معمولاً در سه دسته طبقهبندی میشوند.
وی نخستین معیار را کیفیت آثار و موفقیت آنها در ادوار پیشین جشنواره «سینماحقیقت» دانست و گفت: به عنوان مثال، فیلمهایی را برای نمایش انتخاب میکنیم که در دوره گذشته جشنواره موفق به کسب جایزه شده باشند. همچنین آثار شاخص جشنوارههای معتبر داخلی و خارجی نیز در این اولویتبندی قرار میگیرند.
این مدیر فرهنگی افزود: دومین معیار، تناسب موضوعی و مناسبتی فیلمهاست. به عنوان نمونه، در ایام ماه خرداد، مستندهایی با محوریت «جنگ ۱۲روزه» را نمایش دادیم. فیلمهایی همچون «نامش»، «کد ۷۰۰» و مستند «راش» که در هفتههای اخیر اکران شدند، در همین راستا انتخاب شدهاند و در روزهای آینده نیز آثار کوتاه و نیمهبلند با همین موضوع به نمایش درخواهند آمد.
وی سومین دسته را به درخواستهای موردی اختصاص داد و گفت: اگر مستندسازی اثری باکیفیت داشته باشد که لزوماً تولید مرکز نباشد یا جایزه خاصی از جشنوارههای اصلی دریافت نکرده باشد، اما از نظر کیفی قابلقبول باشد، امکان اکران آن فراهم میشود. برای نمونه، در دو هفته آینده مستندی را اکران خواهیم کرد که تولید مرکز نیست و جایزه جشنواره سینماحقیقت را نیز دریافت نکرده است، اما به دلیل کیفیت قابلقبول و همکاری با مراکز مستندسازی، شرایط اکران آن مهیا شده است.
«پاتوق مستند» رویکری انحصاری ندارد
دزفولی تاکید کرد: بنابراین «پاتوق مستند» مرکز گسترش رویکردی انحصاری ندارد و هیچیک از فیلمها بدون دلیل یا بهصورت بینظم اکران نمیشوند، بلکه آثار بر اساس دستهبندیهای مشخص و با هدف حمایت از چرخه اکران مستند انتخاب میشوند.
مدیر بازرگانی مرکز گسترش در ادامه درباره انتخاب بسته موضوعی «جنگ ۱۲روزه» برای اکرانهای اخیر توضیح داد: ما در مجموع ۲۰ مستند درباره جنگ ۱۲روزه داریم که سال گذشته در مرکز تولید شدهاند. این آثار شامل مستندهای کوتاه، نیمهبلند و بلند هستند که برای نمایش در پاتوق مستند دستهبندی شدهاند و بدون توجه به اینکه حائز رتبه در جشنواره شدهاند یا خیر، در برنامه اکران قرار میگیرند.
وی درباره نسبت «پاتوق مستند» با جشنواره «سینماحقیقت» نیز توضیح داد: این برنامه در واقع زمینهای برای تداوم جریان جشنواره در طول سال است و به نوعی میتوان آن را امتداد «سینماحقیقت» دانست که امکان نمایش آثار منتخب جشنواره را برای مخاطبان علاقهمند در طول سال نیز فراهم میکند.
دزفولی در پاسخ به این پرسش که آیا برنامهای برای توزیع بعدی آثار نمایش دادهشده در «پاتوق مستند» وجود دارد، گفت: این برنامه ارتباط تشکیلاتی مستقیمی با گروه «هنر و تجربه» ندارد، چرا که این گروه برنامهریزی مستقلی برای اکرانهای خود دارد و جدای از پاتوق مستند کارهای خود را پیش میبرند. با این حال، برخی مستندها ابتدا در پاتوق مستند رونمایی میشوند و پس از آن وارد چرخه اکران آنلاین در پلتفرمهایی مانند «هاشور» یا «فیلمنت» میشوند و در نهایت نیز امکان پخش تلویزیونی پیدا میکنند.
مدیر بازرگانی مرکز گسترش ادامه داد: به عنوان نمونه، مستند «رسم صدساله» که به آیین مسلمیه در حرم حضرت عبدالعظیم میپردازد، ابتدا در شهرری رونمایی شد و سپس برای اکران آنلاین در پلتفرمها قرار گرفت. طبق برنامهریزی انجامشده، پس از گذشت یک تا دو ماه از آغاز اکران آنلاین، این اثر برای پخش تلویزیونی نیز آماده خواهد شد.
توجه عمومی به مستند بسیار محدود است
وی در ارزیابی خود از چالشهای اصلی سینمای مستند در ایران این حوزه را تا حدی مهجور توصیف کرد و گفت: سینمای مستند در ایران از نبود برنامهریزی منسجم، چه در بخش تولید و چه در بخش عرضه، رنج میبرد و این مسئله یکی از مهمترین آسیبهای این حوزه است.
دزفولی افزود: توجه عمومی به مستند بسیار محدود است، سالنهای نمایش کافی به آن اختصاص داده نمیشود و تبلیغات گسترده، چه در فضای محیطی و چه در فضای مجازی، برای آن انجام نمیشود. اگر هم تبلیغاتی صورت گیرد معمولاً بسیار محدود و موردی است.
مدیر بازرگانی مرکز گسترش با اشاره به مشکلات اقتصادی این حوزه تصریح کرد: چرخه مالی سینمای مستند در ایران با چالش جدی مواجه است. سرمایهای که برای تولید یک مستند هزینه میشود، معمولاً بازگشت اقتصادی مشخصی ندارد، چرا که چرخه عرضه در کشور ما کامل و منسجم نیست و مستندسازی در ایران به صورت عمده با بودجه حاکمیتی و دولتی انجام میشود به غیر از موارد استثنایی که بودجهها به صورت شخصی است که این موارد بسیار اندک است.
وی ادامه داد: در سینمای جهان آثار بسیاری از مستندسازان شناختهشده در جشنوارههای مختلف موفق میشود، دستمزدهای مناسب دریافت میکنند و حق پخش آثارشان توسط شبکههای مختلف با قیمت خوبی خریداری میشود، اما در ایران به دلیل شرایط اقتصادی چنین چرخه مالی پایداری شکل نگرفته است و عملا مستندها درآمدزایی ناچیز و بسیار اندکی دارند و همین مسأله به اکوسیستم مستند ایران آسیب وارد کرده است.
دزفولی گفت: محدودیتهای اقتصادی باعث شده است ظرفیت تولید و تماشای مستند نیز کاهش پیدا کند و در نتیجه مستندهای شاخص و عامهپسندی که بتواند توده مردم را جذب کند، کمتر تولید میشود. همین مسئله در نهایت بر اکران و جذب مخاطب نیز تأثیر میگذارد.
وی در پایان درباره خروجی مورد انتظار از برگزاری «پاتوق مستند» اظهار کرد: تمرکز اصلی ما بر دو محور تودهایکردن سینمای مستند و شبکهسازی مخاطبان علاقهمند است و هدف ما این است که با این اقدامات، مخاطبان بیشتری به تماشای مستندها ترغیب شوند و این ارتباط میان مخاطب و اثر در نهایت به شکلگیری چرخهای پایدار و رونق اقتصادی در حوزه سینمای مستند کمک کند تا مستندسازی در ایران به نقطه بهینه خود برسد که این نیازمند سالها کار و برنامهریزی مدون است.
انتهای پیام/
