تأکید نخبگان بر بازطراحی روابط خارجی ایران/ فرصت های نوپدید اقتصاد بین الملل ایران در جنگ رمضان

به گزارش روابط عمومی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، چهاردهمین نشست استماع نخبگانی در قالب طرح سیمرغ رمضان – پویش خرد ملی برای ایران برخاسته با موضوع جنگ رمضان و فرصت های نوپدید ایران در فضای بین الملل با حضور بابک نگاهداری، رییس مرکز پژوهش های مجلس، ابوالفضل عمویی، دستیار ویزه رییس مجلس در امور بین‌الملل، احسان خاندوزی، وزیر اسبق اقتصاد، صابر میرزایی، معاون پژوهش و توسعه مرکز همکاری های تحول و پیشرفت ریاست جمهوری، علی فکری، معاون وزیر اقتصاد در دولت سیزدهم، حمیدرضا فرتوک‌زاده، استاد دانشگاه مالک اشتر، محمد مروتی، استاد اقتصاد و سعید نریمان، عضو هیات علمی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، در مرکز پژوهش‌های مجلس، برگزار شد.

جنگ رمضان، زمینه‌های ایجاد تحول ساختاری در روابط فرامرزی کشور ایجاد کرده است

بابک نگاهداری، در این نشست با بیان اینکه جنگ رمضان، علی رغم وارد ساختن خسارت‌های مادی و معنوی به ایران اسلامی، زمینه‌های ایجاد تحول ساختاری در روابط فرامرزی کشور ایجاد کرده است، توضیح داد: از زمان وضع تحریم های حداکثری، ساختار دیوان سالاری کشور، در زمینه تامین و واردات اقلام اساسی، صادرات فرآورده های نفتی و ساختار تسویه مالی تجارت خارجی، به سمت ایجاد تحول ساختاری در روابط اقتصادی خارجی حرکت نکرد و به بیان ساده، دور زدن تحریم بر خنثی سازی آن، ترجیح داده شد. 

وی افزود: مهمترین دلایل این ترجیح در سال‌های اخیر شامل عدم اعتقاد به امکان ایجاد روابط اقتصادی جدید، وجود منافع اقتصادی در مسیرهای پیشین، وابستگی به مسیر و همچنین عدم توانایی ساختار دیوان سالاری نسبت به طراحی کلان‌معاملات جدید، بودند.

جنگ ۴۰ روزه، بازتعریف نقش ایران در منطقه و فرامنطقه را به راهبردی ضروری تبدیل کرده است

رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس، با بیان اینکه جنگ ۴۰ روزه، جانمایی جدید و بازتعریف نقش ایران در منطقه و فرامنطقه را به راهبردی ضروری و واجد اولویت تبدیل کرده است، گفت: این جنگ فرصت هایی جدید پیش روی ما قرار داده که مقیاس دادن به تجارت با روسیه، پاکستان و کشورهای آسیانه در قالب واردات اقلام اساسی و صادرات اقلام صنعتی، برقراری معاملات ایجابی و سلبی با کشورهای ذینفع از تنگه هرمز، احیای جایگاه ایران در نظم برّی اوراسیا با تأکید بر همکاری با چین، از مهمترین این موارد هستند.

فرصت کم نظیر ایران در پروژه کمربند و راه

وی با بیان اینکه ایران به صورت تاریخی، نقشی مهم در جاده ابریشم داشته است، خاطرنشان کرد: با بروز پدیده چندتکه شدن اقتصاد جهان و ناامن شدن مسیرهای دریایی، مجددا توجه کشورها به کریدورهای برّی افزایش یافته است. چین که از سال ۲۰۱۳، ابتکار کمربند و راه را کلید زده است با مشاهده رویدادهای اخیر، با سرعت و جدیت بیشتری در حال پیشبرد کریدورهای برّی خود است. ایران می‌تواند در کریدورهای منتسب به چین، نقشی جدی ایفا کند. این نقش‌آفرینی می تواند در زمینه انرژی، ترانزیت، صنعت، فناوری، تجارت اقلام اساسی، ساختار تسویه مالی و در نهایت ارتباط مردم با مردم انجام شود. 

نگاهداری، ایفای نقش صنعت محور و مبتنی بر ایجاد ارزش افزوده صنعتی در کریدور شرقی-غربی ایران با استفاده از ظرفیت شهرک های صنعتی و نیروی کار تحصیل کرده را مصداقی از این رویکرد دانست و عنوان کرد: همکاری سه جانبه ایران-چین-پاکستان در مکران شامل در دو محور صادرات گاز، برق و نفت به پاکستان جهت تأمین انرژی پروژه های کریدور سیپک و بارگذاری صنایع انرژی بر و آب بر در پهنه مکران با جلب سرمایه و فناوری چینی و صادرات کالاهای تولیدی به آسیای میانه، جغرافیای ایران، پاکستان، افغانستان، عراق، کشورهای جنوب خلیج فارس و آفریقا، مواردی دیگر از در این خصوص هستند.

نگاهداری در پایان یادآور شد: راه اندازی کریدور شمال -جنوب شرق ایران با محورهایی چون برقراری پیوند میان شرق چین با کشورهای آسیای میانه از طریق ایران، نقش ‏آفرینی ایران در کریدور منابع معدنی از آسیای میانه به سمت چین و هند و نقش ‏آفرینی در کریدور غلات چین و روسیه و امکان بارگذاری صنایع کاربر در پهنه شرقی کشور در امتداد این کریدور و بهره ‏گیری از ظرفیت ها، می‌تواند در این مسیر موثر باشد.

احسان خاندوزی، در این نشست با اشاره به اولویت های اقتصادی در کشور بیان داشت: اولویت اقتصادی و غیراقتصادی ما بعد از جنگ باید همان اولویتی باشد که بهمن سال ۹۴ داشتیم و به آن نرسیدیم. یعنی بعد از اجرایی شدن برجام، آن زمان باید مسیر خارجی خود را انتخاب می کردیم. آن زمان یک دوره کوتاه فرصت داشتیم. اتفاقا باید در آن زمان، باید فرصت های ایمن و پایدار تولید می کردیم.

وی با بیان اینکه باید در مقطع کنونی مسیرهای ارتباطی خود و نحوه رابطه خود را دقیق طراحی کنیم، تصریح کرد: این امر نیازمند سه محور و سه پیش نیاز است. مقدمه  اول این کار مقدمه اندیشه ای است اینکه  مسئولان به این سمت حرکت کنند که چین چگونه رابطه خود را با جهان و منطقه و  دیگر مناطق را تنظیم می کند.

وزیر سابق اقتصاد تصریح کرد: در این زمینه دو جریان مقاومت وجود دارد. اولین محور مقاومت معرفتی  است. بعضی ها بعضا همچنان جهان را آمریکایی می فهند. مقاومت دیگر، منفعتی است. جریان هایی که از ادامه مسیر فعلی منتفع می شوند. در کالاهای اساسی، ارز، بودجه و نفت و مواردی از این دست که باید مدنظرمان باشد.

خاندوزی در ادامه به  سیگنال دهی اشاره کرد و گفت: برای مثال تسهیل تمام کسب و کارهای چینی در ایران مدنظر ما باشد. در سطح سران می توان این کار را انجام داد. 

این استاد دانشگاه گفت: با این اتفاقات ما سه پیام را منتقل می کنیم. پیام شراکت راهبردی نه مشتری راهبردی اولین پیام است. پیام بعدی پیام آینده شناسانه است. در زمینه انرژی فسیلی ما باید به طرف چینی نشان دهیم که ما مسیرهای انتقال، پالایشگاه مشترک، نقاط سرمایه گذاری مشترک را می شناسیم.  نکته بعدی همکاری در زمینه فلزات معدنی و کمیاب است.

خاندوزی در ادامه به تشریح اقتضائات پرداخت و گفت: رفع نقاط شکست در زمینه بروکراسی باید مورد توجه باشد. باید در زمینه روابط ایران و چین ساختار چابک طراحی کنیم.

ابوالفضل عمویی، هم در این نشست بیان داشت: یکی از فرصت های جنگ رمضان، اثبات پایداری جمهوری اسلامی ایران است. یکی از دستاوردهای همین تفاهم اخیر هم، احترام آمریکا به تمامیت ارضی ایران است.

وی ادامه داد: یک فهمی در منطقه شکل گرفته بود که انگار شمال و جنوب خلیج فارس دو سرنوشت مجزا دارند. در حال حاضر تفهیم شده که امنیت و اقتصاد به هم گره خورده است.

دستیار ویژه رییس مجلس در امور بین‌الملل، تصریح کرد: تنگه هرمز یک ابزار است که جنبه های راهبردی دارد. اما این یک ابزارِ شرایط خاص است. باید در این زمینه با تدبیر اقدام کنیم که تا به امروز هم اینگونه بوده است.

علی فکری، معاون وزیر اقتصاد در دولت سیزدهم، در ادامه این نشست خاطرنشان کرد: اکنون به سطحی از تنش زدایی با آمریکا نزدیک می شویم که البته خودش بخشی از برنامه تنش است. نگاه چینی به این موضوع این است که یک اتفاق بسیار کوتاه مدت در زمینه تنش زدایی دارد اتفاق می افتد. به دو دلیل اول اینکه سیاست خاورمیانه ای آمریکا و نکته بعدی تنش قدرت های بزرگ که منجر به آغاز مجدد تنش می شود.

معاون وزیر اقتصاد در دولت سیزدهم، ادامه داد: اگر قرار باشد یک برنامه جدید در روابط دو کشور طراحی کنیم باید این سیگنال به چین داده شود که ما هم می خواهیم یک چرخش جدی بدهیم و می خواهیم با شما شروع کنیم.

سعید نریمان، عضو هیات علمی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، هم در این نشست عنوان کرد: در جنگ های ایران و روس، دید اول قدرت های آن روز این بود که ایران از پس خودش برمی آید و اگر یک کمی از آن حمایت شود می تواند روس را شکست دهد. جنگ رمضان، یک نقطه عطف معکوس است. این نگاه را ایجاد کرده است که می توان با ایران کار کرد.

وی با بیان اینکه برای تعامل با چین، باید یک چارچوب طراحی کنیم، تصریح کرد: این تعامل اصولی دارد. غرب ایران را ویران می خواهد. تاکتیک ها فرق می کند. که در این میان، چین هم باید متوجه شود که برای پیشبرد ابتکار مسیرهای زمینی به ایران نیاز دارد.

وی ادامه داد: اما چرا این رابطه تا به الان شکل نگرفته است؟ اولین چالش عقلانیت بروکراتیکی که به صورت سنتی در تعامل با غرب شکل گرفته است. بروکراسی ما پیشرفت را از مسیر غرب متوجه می شود. دومین چالش ناترازی شناختی. ما نیاز داریم که چین را بشناسیم. سومین عامل، بحران عاملیت است که شدیدا در اداره کشور با این بحران مواجه هستیم. در پرونده چین هم همین است. در این زمینه شاید نیاز نباشد ۶ نماینده از ۶ وزارت خانه در ساختار نمایندگی حضور داشته باشند. یک نماینده از دولت کافی است.

صابر میرزایی، معاون پژوهش و توسعه مرکز همکاری های تحول و پیشرفت ریاست جمهوری، هم در این نشست عنوان کرد: در مورد کشورهای منطقه باید رابطه دو به دو را به صورت جدی دنبال کنیم. آن هم با یک رویکرد جدید چراکه در روابط دو به دو بهتر به نتیجه می رسیم.

معاون پژوهش و توسعه مرکز همکاری های تحول و پیشرفت ریاست جمهوری، تصریح کرد: در مورد تحریم هم باید از اهرم تنگه استفاده کنیم.

شایان ذکر است نشست‌های استماع نخبگانی در راستای ماموریت ریاست مجلس شورای اسلامی، در خصوص دریافت ایده‌های نخبگانی در خصوص مسائل جنگ و پساجنگ و راهکارهای رفع آنها برگزار می‌شود.

انتهای پیام/