تدوین بسته همکاری مشترک برای تحول فرهنگی در روستا‌ها و مناطق عشایری

نخستین نشست شورای روستا و عشایر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی امروز یکشنبه ۳۱ خرداد  با حضور سید عباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی؛ عبدالکریم حسین‌زاده معاون رییس‌جمهور در امور توسعه روستایی و مناطق محروم کشور و حجت‌الاسلام والمسلمین علی ملانوری مشاور وزیر و دبیر شورای فرهنگ و هنر روستا و عشایر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد.

در این نشست که در محل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد؛ همچنین از پوستر جشنواره ملی فیلم کوتاه و عکس روستا و عشایر هزار و یک روایت رونمایی شد.

عبدالکریم حسین‌زاده در این نشست با اشاره به واژگان توانمندسازی؛ ارتباط اقتصاد با فرهنگ و هنر روستا و مفهوم توسعه پایدار اظهار کرد: این کلیدواژه‌ها بخشی از موارد مشترک مطرح شده در این نشست بود که به عنوان دغدغه مشترک ما در معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم ریاست‌جمهوری با وزارت فرهنگ محسوب می‌شود.

معاون رییس‌جمهور در امور توسعه روستایی و مناطق محروم کشور ادامه داد: پرسش اصلی این است که چرا ما در طول ۴۷ سال برنامه‌ریزی در روستا‌ها و مناطق کم‌برخوردار و عشایری؛ صرفا کاربرد و فیزیک را مورد توجه قرار داده‌ایم؟ چرا هرگز آنگونه که باید، شاخص‌هایی که در توسعه انسانی و سرزمینی اهمیت دارند مورد توجه ما قرار نگرفته است؟ مساله دیگر این است که باید فارغ از جنبه کالبدی روی ظرفیت و داشته‌های روستاییان و عشایر سرمایه‌گذاری داشته باشیم و از این مسیر به آنها کمک کنیم.

حسین‌زاده تصریح کرد: مدتی است که در معاونت روستایی و مناطق محروم اقدام به تهیه اطلس ملی رصد محرومیت‌زدایی در کشور کردیم و الگوریتم‌های آن را ترسیم کرده و اکنون در روز‌های پایانی تکمیل آن هستیم؛ ذیل تهیه این اطلس به شاخص‌های قابل توجهی رسیدیم از جمله اینکه تنها در حوزه سرمایه‌گذاری مشارکت دارای ۱۵شاخص هستیم؛ در حوزه آموزش و پرورش دارای ۱۲ شاخص، در حوزه هویت میراث فرهنگی دارای ۱۰ شاخص و بسیاری موارد دیگر که قابل تامل است؛ توجه به این شاخص‌ها منجر به شناسایی ظرفیت‌های پنهان مناطق روستایی خواهد شد و از سوی دیگر منجر به این امر می‌شود که بتوانیم روستا‌ها را توانمند کنیم.

وی افزود: باید به مفهوم بهره‌وری در مورد روستا‌ها دقت کنیم، نکته‌ای که از آن غافل هستیم؛ باید بررسی کنیم که چگونه می‌توانیم این ظرفیت بهره‌وری را افزایش دهیم؛ باید در نظام برنامه‌ریزی به روستا‌ها نقش بدهیم تا آنها در تغییرات و تحولات کشور حضور داشته  باشند که در راستای تحقق این امر باید یک تغییر پارادایم داشته باشیم؛ برخی تصور می‌کنند محرومیت‌زدایی یعنی توزیع پول؛ در حالی که مساله ابعاد مختلفی دارد.

معاون رییس‌جمهور در امور توسعه روستایی و مناطق محروم افزود: ما آمده‌ایم که تسهیل‌گر باشیم و سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و هماهنگی بین‌دستگاهی داشته باشیم؛ اکنون یکی از مسایل اساسی کشور موضوع جاماندگان از تحصیل است که ما نیز در معاونت به شکل جدی مورد توجه قرار داده‌ایم، آمار در این حوزه به یک میلیون و هشتاد و چهار هزار نفر جامانده از تحصیل می‌رسد که به هر دلیل از تحصیل جا مانده‌اند و حق آموزش از آنها سلب شده است، باید تلاش کنیم که این مساله حل شود.

وی ادامه داد: پیشنهاد من این است که بسته کار مشترک میان معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم و وزارت فرهنگ شکل بگیرد؛ بسیاری از اقدامات را ذیل این بسته می‌توان به نتیجه رساند، لذا با تهیه یک بسته همکاری و تفاهم نامه میان معاونین شورای فرهنگ و هنر روستا و عشایر وزارت فرهنگ و این معاونت می‌توان چند فعالیت اساسی را شکل داد و به ثمر رساند.

حسین زاده گفت: ما هرسال در روز ملی روستا جشنواره روستا و عشایر را برگزار می‌کردیم؛ امسال نیز مجوز برپایی جشنواره در مهرماه را گرفتیم به ویژه با توجه به اینکه نشاط آفرینی و تاب آوری را باید در جامعه مورد توجه قرار دهیم؛ لذا انتظار من از شورای فرهنگ و هنر روستا و عشایر وزارت فرهنگ این است که در این جشنواره مشارکت داشته باشند.

ضرورت توجه به دیپلماسی روستا به عنوان ویترین معرفی ایران پساجنگ از مسیر فرهنگ و هنر

همچنین سید عباس صالحی در این نشست طی سخنانی با اشاره به اینکه ستاد هماهنگی کانون‌های مساجد کشورعهده‌دار دبیرخانه شورای فرهنگ و هنر روستا و عشایر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است، اظهار کرد: دبیرخانه با چند استدلال در ستاد هماهنگی کانون‌های مساجد قرار گرفت که در اینجا به دو نکته اصلی در این رابطه اشاره می‌کنم؛ نخست اینکه امتدادِ روستایی وزارت فرهنگ عمدتا در کانون‌های فرهنگی هنری مساجد بوده و نزدیک به ۱۵ هزار کانون فرهنگی هنریِ روستایی داریم، اما نکته دوم اینکه موضوع کاری کانون‌های مساجد همه موضوعاتی را که در حوزه فرهنگ است در بر‌می‌گیرد یعنی هنر، دین و رسانه و هر حوزه دیگری که ما در وزارت فرهنگ داریم و به بیان دیگر کانون‌های مساجد همه این عرصه‌ها را در شکل کوچک‌تر دارند.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه با طرح این پرسش که چرا مساله روستا‌ها برای ما موضوع و مساله مهمی محسوب می‌شود؟ افزود: کاهش جمعیت روستا‌ها منجر به این مساله شده است که روستا‌ها به نظرمان کم‌اهمیت بیایند؛ زمانی این جمعیت ۷۰ به ۳۰ بود، اما اکنون ۲۰ به ۸۰ است، اما حتی همین جمعیت که بیست میلیون نفر را تشکیل می‌دهند معادل جمعیت ۱۰۳ کشور جهان است بنابراین جمعیت محدود و کمی نیست، اما چون نسبت‌ها تغییر کرده و ذهن ما شهری‌زده است چنین تصوری داریم که این جمعیت کم است.

وی گفت: باید از چند زاویه به مساله روستا توجه است؛ یکی از این زوایا مساله هویت است چراکه بخش مهمی از هویت تاریخی و میراثی ما در روستا‌ها استمرار یافته است؛ از سوی دیگر از منظر عدالت مسایل روستا اهمیت فراوانی دارد چراکه عدالت به نسبت و درصد نیست و اگر حتی یک نفر هم آسیب ببیند به منزله همه انسان‌های تاریخ است و این رویکردی است که فرهنگ دینی و معرفتی ما تعلیم داده است.

صالحی افزود: از سوی دیگر از منظر توسعه نیز توسعه ملی کشور‌ها طبعا با بخش روستایی پیوند دارد؛ توسعه پایدار روستایی چند ضلع دارد که ما در یک ضلع پیشرفت‌های خوبی داشته‌ایم و جمهوری اسلامی و انقلاب اسلامی خدمات فراوانی در این عرصه داشته است که شامل حوزه عمرانی و زیرساختی می‌شود؛ تاسیس خانه‌های بهداشت در روستاها، واکسیناسیون و ... قابل قیاس با گذشته نیست؛ اما در مقابل در حوزه‌های دیگری ضعف جدی داریم از جمله توسعه فرهنگی و اجتماعی و همچنین اقتصادی؛ به هر روی باید توجه داشته باشیم که توسعه پایدار یک توسعه همه‌جانبه بوده و صرف اینکه یک روستا دارای آب، برق و گاز باشد به معنای این نیست که روستای توسعه یافته است.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی تصریح کرد: بخشی که به حوزه ما مرتبط است به عرصه فرهنگ و هنر باز می‌گردد که البته این بخش نیز دارای طبقه‌بندی‌هایی است، نخست اینکه در طول سال رویداد‌های مختلفی در حوزه فرهنگ و هنر روستا و عشایر برگزار می‌شود که بخشی از آنها منحصرا و بخشی دیگر برش روستایی و عشایری دارند؛ اما بخش دوم در عرصه فرهنگ و هنر به خدمات فرهنگی و اجتماعی روستا بازمی گردد از قبیل سینماسیار و کتابخانه‌های عمومی؛ کانون‌های مساجد مجموعه‌ای از کتابخانه‌ها را در مساجد دارد؛ همچنین خدماتی که سازمان اوقاف در حوزه روستا ارایه می‌کند؛ اما بخش سوم به روایت روستا باز می‌گردد یعنی روستا به عنوان سوژه که در قالب  فیلم‌های سینما، حوزه هنر‌های تجسمی، هنر‌های نمایشی، شعر و ادبیات و داستان کوتاه تعریف می‌شود.

وی ادامه داد: در نخستین نشست شورای فرهنگ و هنر رو ستا و عشایر وزارت فرهنگ انتظار می‌رود که اولا شناخت دقیق از جوامع روستایی را کسب کنیم، برداشت من این است که ما شناخت دقیقی از جامعه روستایی نداریم یا شناخت بسیار اندکی داریم؛ ما نیازمند پیمایش‌های استانی و ملی هستیم و باید سهم استان‌ها و روستا‌ها را در این پیشمایش‌ها افزایش دهیم چراکه اقدام بر اساس داده‌های قابل استناد است؛ شبیه این مورد در حوزه مطالعات اجتماعی روستا وجود دارد؛ بنابراین مواردی که اشاره کردم می‌تواند مقدمه‌ای برای رسیدن اطلس فرهنگی اجتماعی روستا باشد یعنی عملا بدانیم که در روستا‌های ما چه می‌گذرد؛ مشکل اینجاست که شناخت ما از جامعه ضعیف است، در حوزه روستا به شناخت همه‌جانبه‌تر و عمیق‌تری نیاز داریم؛ به نظرم در این زمینه می‌توانیم گفت‌و‌گو‌های قابل توجهی داشته باشیم مبنی بر اینکه چه طور در حوزه شناخت و پیمایش و شناخت مطالعات روستا‌ها فعال‌تر باشیم.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: نکته دیگر توجه به حوزه اقتصادِ فرهنگ و هنر روستا است، یعنی هم در حوزه اقتصادِ تولید و هم در حوزه اقتصادِ مصرف؛ تمامی آمار‌ها روایتگر آن است که در طول ۱۰ سال اخیر مسایل فرهنگی رو به تنزل بوده است که علل مختلفی داشته است، این تنزل به اندازه‌ای بود که حتی کل مصرف کالای فرهنگی ما به نسبت کشور‌های مختلف همسایه خودمان هم ضعیف‌تر بوده است، بنابراین وقتی از اقتصاد فرهنگ و هنر صحبت می‌کنیم؛ اقتصاد تولید و اقتصاد مصرف روستا نیز مطرح است و باید در این عرصه کار‌ها و برنامه‌های روشن تری داشته باشیم.

صالحی افزود:، اما حوزه دیگر به استعدادیابی از روستا‌ها باز می‌گردد؛ باید بررسی کنیم که چگونه می‌توان این استعداد‌ها را کشف و انسجام داد و از سوی دیگر به طور خاص در حوزه فرهنگی و هنری آنها را کشف کنیم که به نظرم این نکته مهمی است که دبیرخانه شورای فرهنگ و هنر روستا و عشایر باید به آنها توجه کند.

وی تصریح کرد: نکته دیگری که باید روی آن تاکید کنیم حمایت از نوعِ روایت روستا است؛ باید بررسی کنیم که چه طور می‌توانیم روایت از روستا را تقویت کنیم و راهبرد‌ها و اقدامات را مورد توجه قرار دهیم؛ برای مثال اکنون با ضعف فیلمنامه در حوزه روستا مواجه هستیم؛ باید آسیب شناسی روایت از روستا داشته باشیم و این مساله را به سمت تقویت روایت از روستا‌ها پیش ببریم.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اهمیت تصویری که از ایران به دیگران ارایه می‌دهیم، گفت: به ویژه در دوران پساجنگ بخشی از تصویری که از ایران می‌سازیم؛ تصویری است که می‌تواند از روستا باشد؛ اساسا دیپلماسی روستا خودش می‌تواند یک نکته باشد به این معنا که چگونه می‌توانیم ایران را به روایت روستا روایت کنیم که قطعا در این عرصه حوزه فرهنگ و هنر جایگاه اساسی دارد؛ ایران عزت‌مند پساجنگ به برکت خون شهدا می‌تواند در این قالب روایت شود و روستا‌ها در این تصویرسازی نقشی موثر دارند.

صالحی ادامه داد: بسیاری از داشته‌های فرهنگی و هنری که ما در روستا‌ها داریم برای بیرون از ایران به مثابه یک ویترین، تابلو و شناسنامه، قابل توجه هستند؛ لذا به نظرم بحث دیپلماسی روستا بسیار اهمیت دارد و می‌شود در فضای کارکرد‌های وزارت فرهنگ روی این مساله متمرکز شد به ویژه اینکه رایزنی‌های فرهنگی که در سازمان فرهنگ داریم می‌توانند در این عرصه ورود کنند و البته بسیاری از ابزار‌های دیگر که در این گستره می‌توانند به کمک بیایند.

وی تصریح کرد: اکنون آنچه که در روستا‌ها اهمیت دارد سرخطی است که به استعدادیابی بپردازد و اکنون وزارت فرهنگ با همه شبکه گسترده‌ای که به ویژه در نهاد کتابخانه‌های عمومی و کانون‌های مساجد کشور دارد از ابزار ارتباطی و شبکه اتصال در روستاهابرخوردار است.

در ادامه حجت‌الاسلام والمسلمین علی ملانوری مشاور وزیر و دبیر شورای فرهنگ و هنر روستا و عشایر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با بیان اینکه فعالیت‌های حوزه روستا و عشایر عرصه متکثری است، اظهار کرد: ستاد هماهنگی کانون‌های مساجد کشور بخشی از وزارتخانه است که عهده دار دبیرخانه شورای فرهنگ و هنر روستا و عشایر است؛ در این ستاد خط ارتباطی مشترکی میان همه بخش‌های وزارتخانه در حوزه روستا و عشایر برقرار است.

در این نشست از پوستر جشنواره ملی فیلم کوتاه و عکس روستا و عشایر هزار و یک روایت با حضور معاون رییس‌جمهور در امور توسعه روستایی و مناطق محروم و وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی رونمایی شد.

انتهای پیام/