همه آنچه درباره «هانتا ویروس» باید بدانیم

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی جمعیت هلال‌احمر؛ هانتاویروس‌ها (Hantaviruses) در دسته ویروس‌های «زئونوز» (بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان) قرار می‌گیرند که جوندگان را آلوده می‌کنند و ممکن است به انسان منتقل شوند. انتقال این ویروس به انسان ممکن است منجر به بیماری شدید و اغلب مرگ شود، اگرچه بر اساس نوع ویروس و موقعیت جغرافیایی متفاوت است.

در قاره آمریکا، این ویروس منجر به سندرم قلبی ریوی‌هانتاویروس (HCPS) می‌شود، بیماری‌ای به سرعت پیشرونده که ریه‌ها و قلب را تحت تأثیر قرار می‌دهد، در حالی که در اروپا و آسیا، هانتاویروس‌ها باعث تب خونریزی‌دهنده همراه با سندرم کلیوی (HFRS) می‌شوند که در وهله اول کلیه‌ها و رگ‌های خونی را درگیر می‌کند.

اگرچه هیچ درمان خاصی برای بیماری‌هایی با منشأ هانتاویروس وجود ندارد، اما مراقبت‌های پزشکی به‌موقع مهم است و عوارض تنفسی، قلبی و کلیوی را کنترل می‌کند. کاهش تماس بین انسان و جوندگان آلوده از انتقال این ویروس پیشگیری می‌کند.

گونه‌های ویروس

اگرچه گونه‌های بسیاری از هانتاویروس در سراسر جهان وجود دارد، اما تعداد محدودی از آنها به‌عنوان عامل بیماری‌زا در انسان شناخته شده‌اند.

هانتاویروس‌ها در آمریکای شمالی، مرکزی و جنوبی به‌عنوان عامل سندرم قلبی ریوی (HCPS) شناخته می‌شوند. ویروس آند (Andes virus)، که در آمریکای جنوبی یافت می‌شود، نوعی‌هانتاویروس است و به عنوان عامل انتقال محدود انسان به انسان در تماس‌های نزدیک و طولانی مدت، عمدتا در آرژانتین و شیلی شناسایی شده است.

هانتاویروس‌ها در اروپا و آسیا به‌عنوان عامل تب خونریزی‌دهنده همراه با سندرم کلیوی (HFRS) شناخته می‌شوند. انتقال انسان به انسان در این بخش از جهان ثبت نشده است.

ابتلا به‌هانتاویروس در سطح جهان نسبتا کم است، اما میزان مرگ‌ومیر بر اثر آن در آسیا و اروپا کمتر از یک تا ۱۵ درصد و در قاره آمریکا تا ۵۰ درصد است. در سراسر جهان، تخمین زده می‌شود که سالانه از ۱۰ هزار تا بیش از ۱۰۰ هزار ابتلا رخ می‌دهد که بیشترین بار آن در آسیا و اروپاست.

در شرق آسیا، به ویژه چین و جمهوری کره، سالانه همچنان هزاران مورد تب خونریزی‌دهنده همراه با سندرم کلیوی (HFRS) ثبت می‌شود، اگرچه میزان بروز آن در دهه‌های اخیر کاهش یافته است.

در اروپا، سالانه چندین هزار مورد ابتلا گزارش می‌شود؛ عمدتا از مناطق شمالی و مرکزی که ویروس پومالا (سویه‌ای از هانتاویروس) در آنها در گردش است. در قاره آمریکا، سندرم قلبی ریوی (HCPS) بسیار نادرتر است و سالانه فقط صد‌ها مورد در سراسر این قاره گزارش می‌شود.

ایالات متحده آمریکا سالانه کمتر از ۱۰۰۰ مورد ابتلا گزارش کرده است، در حالی که کشور‌های آمریکای جنوبی مانند آرژانتین، برزیل، شیلی و پاراگوئه سالانه با موارد اندکی رو‌به‌رو هستند.

با وجود اینکه سندرم قلبی ریوی (HCPS) شیوع کمتری دارد، میزان مرگ‌ومیر آن بالا و معمولا بین ۲۰ تا ۴۰ درصد است که باعث نگرانی است.

انتقال

انتقال هانتاویروس‌ها به انسان از طریق تماس با ادرار، فضولات یا بزاق جوندگان آلوده رخ می‌دهد. این ویروس همچنین ممکن است هرچند کمتر، از راه گزش جوندگان رخ دهد. فعالیت‌هایی که مستلزم تماس با جوندگان است، مانند تمیز کردن فضا‌های بسته یا دارای تهویه ضعیف، کشاورزی، جنگلداری و خوابیدن در اقامتگاه‌های آلوده به جوندگان، خطر قرار گرفتن در معرض این ویروس را افزایش می‌دهد.

تا به امروز، انتقال انسان به انسان فقط برای ویروس آند در قاره آمریکا ثبت شده است و همچنان نادر است. در صورت وقوع، انتقال معمولا بین افراد با تماس نزدیک و طولانی‌مدت، به ویژه در بین اعضای خانواده است و به احتمال فراوان در مرحله اولیه بیماری، زمانی که ویروس قابلیت انتقال بیشتری دارد، رخ می‌دهد.

علائم

در انسان، علائم معمولا بین یک تا هشت هفته پس از مواجهه با ویروس، بسته به نوع آن، شروع می‌شود و معمولا شامل تب، سردرد، درد عضلانی و علائم گوارشی مانند درد شکم، حالت تهوع یا استفراغ است.

در سندرم قلبی ریوی (HCPS)، بیماری ممکن است به سرعت به سمت سرفه، تنگی نفس، تجمع مایع در ریه‌ها و شوک پیشرفت کند. در سندرم کلیوی (HFRS) هم مراحل بعدی ممکن است شامل فشار خون پایین، اختلالات خونریزی و نارسایی کلیه باشد.

تشخیص

تشخیص زودهنگام هانتاویروس چندان آسان نیست، زیرا علائم اولیه با سایر بیماری‌های تب‌دار یا تنفسی مانند آنفلوآنزا، کووید-۱۹، ذات‌الریه، لپتوسپیروز (گروهی از بیماری‌های باکتریایی مشترک بین انسان و حیوان)، تب دنگی یا سپسیس (عفونت خون) مشترک است. بنابراین، شرح حال دقیق بیمار با توجه ویژه به احتمال مواجهه با جوندگان، خطرات شغلی و محیطی، سابقه سفر و تماس با موارد ابتلا در مناطقی که‌هانتاویروس‌ها وجود دارند، ضروری است.

نمونه‌های آزمایشگاهی جمع‌آوری‌شده از بیماران، خطرناک است. آزمایش روی نمونه‌های غیرفعال‌نشده و حمل‌ونقل آنها در سطح ملی و بین‌المللی باید تحت شرایط ایمنی بالا انجام شود.

درمان

هیچ واکسن یا درمان ضد ویروسی خاصی برای‌هانتاویروس وجود ندارد. مراقبت‌ها مفید هستند و بر نظارت بالینی دقیق و مدیریت عوارض تنفسی، قلبی و کلیوی تمرکز دارند. دسترسی زودهنگام به مراقبت‌های ویژه، در صورت وجود علائم بالینی، روند درمان را بهبود می‌بخشد، به ویژه برای بیماران مبتلا به سندرم قلبی ریوی‌هانتاویروس.

پیشگیری و کنترل

پیشگیری از ابتلا به‌هانتاویروس در درجه نخست به کاهش تماس بین افراد و جوندگان بستگی دارد. اقدامات موثر عبارتند از:

- تمیز نگه داشتن خانه و محل کار

- مسدود کردن منافذی که به جوندگان اجازه ورود به ساختمان را می‌دهد.

- نگهداری ایمن غذا

- به کارگیری شیوه‌های نظافت ایمن در مناطق آلوده به جوندگان

- اجتناب از جارو کردن خشک یا جمع کردن فضولات جوندگان با جاروبرقی

- مرطوب کردن مناطق آلوده قبل از تمیز کردن

- رعایت بهداشت دست

در طول شیوع بیماری یا زمانی که موارد مشکوک به ابتلا وجود دارد، شناسایی و جداسازی زودهنگام موارد، دقت در تماس‌های نزدیک و انجام اقدامات استاندارد پیشگیری برای محدودکردن شیوع بیشتر ویروس، مهم است.

واکنش سازمان بهداشت جهانی

سازمان بهداشت جهانی (WHO) با کشور‌ها برای تقویت نظارت، ظرفیت آزمایشگاهی، اطلاع‌رسانی درباره خطرات و مشارکت جامعه، تشخیص زودهنگام، مراقبت از مبتلایان به‌هانتاویروس و ... همکاری می‌کند که شامل تدوین و به‌روزرسانی راهنمایی‌هایی در مورد تشخیص، مدیریت موارد ابتلا، پیشگیری و کنترل بیماری و ردیابی تماس‌هاست.

انتهای پیام/