رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه: دستگاه قضا در حال گذار از دادرسی الکترونیک به دادرسی هوشمند است

محمد کاظمی‌فرد رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه در نشست شورای قضایی استان سمنان ضمن تبیین آخرین دستاورد‌ها و برنامه‌های دستگاه قضا در حوزه هوشمندسازی، فناوری اطلاعات را «پیشران تحول در نظام قضایی» توصیف کرد و گفت: فناوری اطلاعات در قوه قضاییه دیگر صرفاً یک ابزار نیست، بلکه به موتور محرک تحول در فرآیند‌های قضایی تبدیل شده و بسیاری از رویه‌ها و ساختار‌های سنتی را دستخوش تغییر بنیادین کرده است.

وی با اشاره به تحول عمیق در فرآیند ابلاغ قضایی اظهار کرد: امروز صرفاً شکل ابلاغ تغییر نکرده، بلکه ماهیت و فرآیند ابلاغ به‌طور کامل دگرگون شده است و اکنون ۹۷ درصد ابلاغ‌ها در کشور به‌صورت الکترونیکی انجام می‌شود.

دادرسی برخط؛ روایتی نوین از عدالت قضایی

کاظمی‌فرد با بیان اینکه فناوری اطلاعات، سیمای دادرسی در کشور را متحول کرده است، افزود: در حال حاضر، ۸۵ درصد دادرسی‌های مرتبط با زندانیان در سطح کشور و ۹۴ درصد این دادرسی‌ها در استان سمنان به‌صورت برخط برگزار می‌شود؛ این در حالی است که هیچ‌گونه اجبار یا الزام اداری برای برگزاری جلسات الکترونیک وجود نداشته و استقبال از این شیوه، حاصل مزایا و کارآمدی آن بوده است.

وی ادامه داد: بدون تردید، دستاورد‌های حوزه هوشمندسازی و فناوری اطلاعات در عدلیه، افتخاری بزرگ برای دستگاه قضایی و نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌آید.

۴۰ درصد خدمات قضایی بدون مراجعه حضوری ارائه می‌شود

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه با اشاره به توسعه خدمات غیرحضوری و خودکاربری در عدلیه تصریح کرد: امروز ۴۰ درصد تمامی درخواست‌های واصله به دستگاه قضا، بدون مراجعه حضوری و حتی بدون نیاز به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و پیگیری می‌شود.

وی همچنین از به‌روزرسانی فرآیند اطلاع‌رسانی پرونده‌ها در ایام جنگ تحمیلی سوم خبر داد و گفت: در این بازه زمانی، با هدف ابهام‌زدایی و ارتقای شفافیت، فرآیند اطلاع‌رسانی پرونده‌ها مورد بازنگری قرار گرفت و امید داریم این اصلاحات، به کاهش بخش قابل توجهی از مراجعات غیرضروری مردم منجر شود.

شناسایی شکات حرفه‌ای تسهیل شد

کاظمی‌فرد خاطرنشان کرد: در بستر سامانه کنترل تردد، امکان بررسی وضعیت اشخاص فراهم شده و اطلاعات متعددی در اختیار ضابطان و مراجع ذی‌ربط قرار می‌گیرد. همچنین اخیراً عنوان «شاکی حرفه‌ای» نیز به این سامانه افزوده شده و اشخاصی که بیش از پنج بار در سال شکایت ثبت می‌کنند، تحت این عنوان شناسایی خواهند شد.

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه خاطرنشان کرد: در گذشته، ثبت نتیجه جلب اشخاص در برخی موارد بیش از یک سال زمان می‌برد، اما امروز با بهره‌گیری از سامانه کنترل تردد، بخش قابل توجهی از احکام جلب در کمتر از دو ماه به نتیجه می‌رسد.

عبور از دادرسی الکترونیک به دادرسی هوشمند

وی با اشاره به روند تکاملی فناوری در عدلیه گفت: در دوران شیوع کرونا، میزان دادرسی برخط به حدود ۷۰ درصد رسیده بود، اما پس از پایان کرونا این میزان به ۸۵ درصد افزایش یافت که نشان می‌دهد فناوری اطلاعات در دستگاه قضا صرفاً نقش یک ابزار را ایفا نمی‌کند، بلکه پیشران تحول در فرآیندهاست.

کاظمی‌فرد ادامه داد: از نخستین روز‌های آغاز جنگ تحمیلی سوم، جلساتی با هدف توسعه خدمات غیرحضوری و خودکاربری برگزار شد تا خدمات قضایی با سرعت بیشتری به سمت غیرحضوری شدن حرکت کند.

وی افزود: در تعامل با هشت شرکت فناور، در حال توسعه محصولاتی هستیم که بتوان تمامی خدمات قابل ارائه در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی را مبتنی بر هوش مصنوعی و ابزار‌های هوشمند ارائه کرد و سپس کاربر به‌صورت هدفمند به دستگاه قضا هدایت شود.

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه تصریح کرد: دستگاه قضا امروز در حال عبور از «دادرسی الکترونیک» و ورود به مرحله «دادرسی هوشمند» است؛ مرحله‌ای که در آن بخشی از فرآیند‌ها توسط سامانه‌ها انجام خواهد شد و نقش عامل انسانی در بسیاری از امور تکراری کاهش می‌یابد.

ارجاع هوشمند پرونده و خودکارسازی فرآیند‌های قضایی

وی با اشاره به آماده‌سازی سامانه ارجاع هوشمند پرونده گفت: این سامانه آماده بهره‌برداری شده و به‌زودی در سراسر کشور نسخه‌گذاری خواهد شد و بسیاری از چالش‌ها و مسائل موجود در حوزه ارجاع پرونده را برطرف خواهد کرد.

کاظمی‌فرد افزود: در ایام جنگ تحمیلی سوم، فرآیند صدور ابلاغیه، دادنامه و اجرائیه نیز خودکارسازی شد و در ادامه، «وقت‌دهی هوشمند» و «کارشناسی هوشمند» نیز در دستور کار قرار گرفته است تا بسیاری از فرآیند‌های مرتبط با قضات توسط سیستم مدیریت شود.

وی با اشاره به توسعه «سمپ هوشمند» عنوان کرد: این سامانه تاکنون در پنج استان نسخه‌گذاری شده و افق جدیدی از خودکارسازی و هوشمندسازی را در فرآیند‌های قضایی رقم خواهد زد.

دستیار هوشمند قضایی؛ گامی نو در حکمرانی قضایی هوشمند

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه با اشاره به دستیار هوشمند قضایی اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین قابلیت‌های سمپ هوشمند، دستیار هوشمند قضایی است که در حال حاضر خارج از بستر سمپ نیز در اختیار قضات قرار گرفته و روزانه به حدود هزار سؤال حقوقی پاسخ می‌دهد.

وی ادامه داد: این دستیار هوشمند، قابلیت ارزیابی آرای صادره قضایی بر اساس دستورالعمل اتقان آرا را دارد و ضمن اعلام اشکالات موجود در رأی، علت آن را نیز تبیین می‌کند.

کاظمی‌فرد تأکید کرد: فرآیند‌ها در سمپ هوشمند به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که قاضی بتواند تمرکز بیشتری بر ماهیت رسیدگی و اتخاذ تصمیم قضایی داشته باشد و بدون تردید، کیفیت عملکرد دستگاه قضا در نتیجه این تحولات دچار تغییر اساسی خواهد شد.

تسهیل مطالعه پرونده در سمپ هوشمند

وی با اشاره به پروژه سمپ هوشمند گفت: این پروژه بیش از سه سال و نیم زمان برده و در بستر آن، فرآیند مطالعه پرونده برای قضات به‌صورت کامل دگرگون و تسهیل شده است و در ادامه، توسعه این امکان برای اصحاب پرونده نیز در دستور کار قرار دارد.

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه در پایان از طراحی سامانه‌ای نوین برای جلوگیری از بازداشت‌های کوتاه‌مدت و غیرضرور خبر داد و گفت: به‌زودی امکانی فراهم خواهد شد که از طریق آن، اطلاعات مربوط به ارزش تقریبی املاک در فرآیند شناسایی اموال، در اختیار قاضی یا دادستان پرونده قرار گیرد که می‌تواند ضمن جلوگیری از بخش قابل توجهی از بازداشت‌های کوتاه‌مدت و غیرضروری، به تسریع، دقت و هدفمند شدن فرآیند اجرای احکام کمک کند.

انتهای پیام/