در زمان جنگ و بحران چه دعایی بخوانیم؟
حجتالاسلام والمسلمین هادی سروش استاد فقه و فلسفه حوزه علمیه قم در گفتوگو با میزان با توجه به شرایط جنگی کشور تشریح کرد که دعا در شرایط بحرانی، تنها زمزمهای برای تسکین دل نیست، بلکه اتصال به قدرت بینهایتی است که همزمان با جهاد در میدان، معنا مییابد.
حجتالاسلام والمسلمین سروش با تسلیت سالروز شهادت رهبر شهید انقلاب و دیگر هموطنانمان در جنگ تحمیلی امریکایی-صهیونیستی، به تحلیل نقش دعا و نیایش در شرایط بحرانی و جنگهای تحمیلی علیه جامعه اسلامی پرداخت.
دستور قرآن به هوشمندی در برابر تجاوز
وی در ابتدای این گفتوگو با استناد به قرآن کریم و نهجالبلاغه تصریح کرد: اسلام دین صلح و تعالی است، اما در برابر بدخواهانی که پا را فراتر گذاشته و دست به تجاوز میزنند، دستور ایستادگی میدهد.
این استاد فقه و فلسفه حوزه علمیه قم با اشاره به شرایط کنونی کشور و تهاجم دشمنان کودککش (آمریکا و اسرائیل) گفت: امیرالمومنین (ع) در حکمت ۲۳۳ نهجالبلاغه میفرمایند «لا تَدْعُ إِلَی مُبَارَزَةٍ…»؛ یعنی کسی را به جنگ مخوان، اما اگر تو را به مبارزه طلبیدند اجابت کن، زیرا آغازگر جنگ متجاوز است و متجاوز شکستخورده است.
حجتالاسلام والمسلمین سروش افزود: قرآن در رابطه با تجاوز دشمن دستور «لاتَنوا» (سستی نکنید) میدهد، اما در عین حال در سوره توبه بر «خُذُوا حِذْرَکُمْ» تأکید میکند؛ یعنی در مواجهه با دشمن باید هوشمند بود و چه در جنگ و چه در صلح، نگاهی عمیق به امنیت داخلی و خارجی داشت.
صداقت؛ محور پیروزی در مکتب علوی
وی با اشاره به خطبههای ۳۹.۵۶ و ۸۶ نهجالبلاغه، صداقت را عامل اصلی نزول لطف الهی و پیروزی بر دشمن دانست و خاطرنشان کرد: حضرت علی (ع) در خطبه ۳۹ میفرمایند چرا شما غیرت و همت ندارید؟ و در خطبه ۵۶ میفرمایند «فَلَمَّا رَأَی اللَّهُ صِدْقَنَا أَنْزَلَ بِعَدُوِّنَا الْکَبْتَ»؛ وقتی خداوند صداقت ما را دید، دشمن را خوار و ذلیل کرد.
این استاد فقه و فلسفه حوزه علمیه قم تأکید کرد: حضرت در خطبه ۸۶ میفرمایند «الصَّادِقُ عَلَی شَفَا مَنْجَاةٍ وَ کَرَامَةٍ»؛ راستگویان در آستانه نجات و بزرگواری هستند و باید این ویژگی، محور اصلی جامعه در همه شرایط باشد.
جهاد با «دست، زبان و قلب»؛ مثلث طلایی مقاومت
حجتالاسلام والمسلمین سروش در بخش دیگری از سخنان خود به یک مثلث راهبردی از منظر امیرالمومنین (ع) اشاره کرد و افزود: در برابر دشمن تنها بحث سختافزاری مطرح نیست، بلکه سه عنصر باید هماهنگ عمل کنند:
1. جهاد با دست: حضور در میدان نبرد و آمادگی رزمی.
2. جهاد با زبان: استفاده از رسانه و تریبون برای روشنگری و ارتباط صادقانه با مردم.
3. جهاد با قلب: وحدت دلها و هماهنگی نیتها.
وی با استناد به فرمایش حضرت علی (ع) به فرزندشان محمد حنفیه تأکید کرد: امیرالمومنین (ع) دعوت به حضور قوی در میدان میکنند، اما تأکید دارند که رفتار، زبان و قلب باید با هم هماهنگ باشد و سستی به خود راه ندهید.
نیایش؛ اتصال به قدرت بینهایت در بحرانها
این استاد فقه و فلسفه حوزه علمیه قم با بیان اینکه انسان هرگز از دعا بینیاز نیست، دعا را به تعبیر صاحب تفسیر زلال القرآن، اتصال موجود ضعیف و محدود به وجود قوی و بینهایت الهی توصیف کرد.
وی با اشاره به نامه ۱۵ نهجالبلاغه، دعای حضرت علی (ع) در مواجهه با دشمن را اینگونه نقل کرد: «اللهم إنا نَشْکُو إِلَیْکَ غَیْبَةَ نَبِیِّنَا وَ کَثْرَةَ عَدُوِّنَا وَ تَشَتُّتَ أَهْوَائِنَا… رَبَّنَا افْتَحْ بَیْنَنَا وَ بَیْنَ قَوْمِنَا بِالْحَقِّ وَ أَنْتَ خَیْرُ الْفَاتِحِینَ»؛ خدایا به درگاه تو شکایت میآوریم از نبود پیامبرمان، زیادی دشمنان و پراکندگی خواستهها. پروردگارا بین ما و دشمنان به حق داوری فرما که تو بهترین داورانی.
وی همچنین به خطبه ۱۹۵ اشاره کرد که حضرت در آن درِ دعا را به روی بندگان بسته نمیداند و میفرماید: «فَاسْتَفْتِحُوا»؛ از خدا درخواست پیروزی کنید، زیرا میان شما و او پردهای نیست و درهای ارتباط با خدا بسته نشده است.
دعای علوی در دو سر طیف «پیروزی و شکست»
حجتالاسلام والمسلمین سروش با بیان اینکه در نبردها هم پیروزی هست و هم شکست، به خطبه ۱۷۱ نهجالبلاغه اشاره کرد و گفت: امیرالمومنین برای هر دو حالت دعا میکنند: اگر پیروز شدیم، حضرت دعا میکنند، «خدایا ما را از تجاوز به حقوق دیگران (بغی) بر حذر دار و بر راه حق استوار کن». اگر دشمن پیروز شد، دعا میکنند، «خدایا اگر آنها بر ما پیروز شدند، ما را از فساد و فتنه حفظ کن و شهادت را نصیبمان فرما».
توصیه پایانی: دعای قرآنی طالوتیان در ماه رمضان
این استاد فقه و فلسفه حوزه علمیه قم در پایان گفتوگو با اشاره به ایام ماه مبارک رمضان، توصیه کرد که مومنان آیه ۲۵۰ سوره بقره (دعای طالوتیان در برابر جالوت) را در قنوت نمازها، ادعیه سحر و افطار بسیار بخوانند: «رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَیْنَا صَبْرًا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانصُرْنَا عَلَی الْقَوْمِ الْکَافِرِینَ».
حجتالاسلام والمسلمین سروش خاطرنشان کرد: این دعا که در لحظه رویارویی جالوتیان با طالوتیان زمزمه میشده، درخواست صبر وسیع، استواری و نصرت بر قوم کافر است که باید در شرایط کنونی، همراه با میدانداری، اخلاق، صداقت و اخلاص، زمزمه شود.
انتهای پیام/
