زاکانی: ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار شهروند در طرح من شهردارم مشارکت داشتند/ رونمایی از «طرح تحول محله‌محور»

امروز شنبه ۱۸ بهمن ماه ۱۴۰۴ سومین نشست هیأت امنای محلات شهر تهران در فرهنگسرای بهمن برگزار شد در ابتدای این نشست علیرضا زاکانی شهردار تهران، با اشاره به اصل ۱۰۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اظهار داشت: مطابق این اصل مترقی، مردم در قالب شوراها، نقش بارز و تعیین‌کننده‌ای در کلیه امور مربوط به آبادانی و پیشرفت شهر‌ها و روستا‌ها در ابعاد اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، آموزشی، رفاهی و بهداشتی بر عهده دارند. صاحبان اصلی انقلاب و کشور، مردم هستند.

تأکید بر اصل مردم‌محوری و اجرای کامل قانون اساسی

شهردار تهران با بیان اینکه بخش‌هایی از قانون اساسی هنوز به طور کامل تحقق نیافته است، افزود: ساختار حکمرانی در کشور باید به گونه‌ای باشد که بار مسئولیت و تلاش برای پیشرفت و آبادانی بر دوش خود مردم قرار گیرد. تجربه تاریخی نشان می‌دهد که تمرکزگرایی و عدم واگذاری واقعی امور به مردم، مانع اصلی توسعه است.

وی مشکلات امروز جامعه را ناشی از کنار گذاشتن مردم از عرصه‌های مختلف اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی دانست و تصریح کرد: پیام اصلی انقلاب اسلامی، اعتقاد و تکیه بر توان بی‌نهایت مردم برای رسیدن به قله‌های پیشرفت و تعالی است. برای تحقق این امر، نیازمند تقویت و هماهنگی سه سطح حکمرانی «دولت ملی»، «دولت محلی (شهرداری‌ها و شوراها)» و «مدیریت محلی (محلات)» هستیم.

احیای هویت محلی و تداوم رویکرد مشارکتی

شهردار تهران در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع هویت شهر تهران پرداخت و گفت: شهر تهران، به‌رغم قدمت و پیشینه غنی، در اذهان عمومی غالباً تنها با هویت «پایتختی» شناخته می‌شود. یکی از اولویت‌های مدیریت شهری، خلق و احیای هویت‌های ماندگار و مبتنی بر ظرفیت‌های منحصر‌به‌فرد تهران و محلات آن است. بسیاری از محلات تهران دارای هویت‌های محلی قوی و ریشه‌داری هستند که باید احیا و تقویت شوند.

زاکانی با اشاره به رویکرد «مدیریت مشارکتی» به عنوان محور برنامه‌های شهرداری در چهار سال و نیم گذشته، اظهار داشت: ده نوع سازوکار مشارکتی تعریف و اجرا شده است که «مشارکت قرارگاهی» در قالب قرارگاه‌های اجتماعی یکی از آنهاست. استقبال پرشور مردم از این برنامه‌ها نشانی از موفقیت این رویکرد است.

وی افزود: به عنوان نمونه مشارکت ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار شهروند در آخرین دوره طرح «من شهردارم»، نشان‌دهنده ظرفیت بالای اجتماعی و اعتماد مردم است. برای سال آینده، برنامه‌ریزی شده تا شهروندان در تصمیم‌گیری و نظارت بر پروژه‌های عمرانی کلان نیز مشارکت داده شوند.

رونمایی از «طرح تحول محله‌محور» و اهداف کلان آن

وی سپس در رابطه با هدف نهایی از تشکیل ستاد‌های محلات گفت: هدف از این ساختار شکل گیری «خانه‌های تخصصی» و «کانون‌های جهادی» با محوریت مسجد و در پیوند با نهاد‌های مؤثری مانند مدرسه و خانواده است تا جریانی پویا و اثرگذار در سطح محلات ایجاد شود.

شهردار تهران در ادامه تشریح جزئیات «طرح تحول محله‌محور» تأکید کرد این برنامه، محلات را به کانون اصلی توسعه شهری تبدیل خواهد کرد و سه دستاورد کلیدی به همراه خواهد داشت. وی نخستین ثمره این طرح را «شناسایی و شکوفایی ظرفیت‌های بی‌نظیر هر محله» عنوان کرد و گفت: هر محله تهران گنجینه‌ای از استعداد‌ها و توانمندی‌های مختص به خود است که باید کشف و برجسته شود.

به گفته زاکانی، دومین دستاورد، «تقویت همبستگی محله‌ای و حل مسائل با تکیه بر نیروی درونی» است. او تأکید کرد: با ایجاد همگرایی، محله‌ها قادر خواهند بود چالش‌های خود را بدون انتظار برای حل از بیرون، مدیریت کنند.

شهردار تهران در بیان سومین و جامع‌ترین تأثیر این طرح افزود: «اجرای موفق این برنامه، نسبت شاخص‌های مثبت به منفی را در محلات دگرگون خواهد کرد» و تصریح کرد: شاهد افزایش محسوس مشارکت فرهنگی، رشد علمی، رونق اقتصادی خرد و نرخ فرزندآوری و به‌موازات آن، کاهش چشمگیر آسیب‌های اجتماعی مانند اعتیاد خواهیم بود.

زاکانی خاطرنشان کرد: این طرح، تهران را از سطح کلان‌شهر به مجموعه‌ای زنده از محلات توانمند و بالنده تبدیل خواهد کرد.

زاکانی در ادامه سخنان خود، به تبیین سازوکار عملیاتی و اهداف کلان «خانه‌های تخصصی» و «کانون‌های جهادی» در محلات پرداخت. وی با اشاره به طراحی ۵۲ عنوان فعالیت در چارچوب این کانون‌ها، خاطرنشان کرد: میزان بهره‌برداری از این ظرفیت، متناسب با توان و ویژگی‌های ذاتی هر محله تعیین می‌شود؛ برخی محلات ممکن است قادر به اجرای ۲۰ فعالیت و برخی دیگر پتانسیل به‌کارگیری ۵۰ فعالیت را داشته باشند.

شهردار تهران هدف غایی این برنامه‌ها را ایجاد «رقابتی سازنده» و در نهایت «خلق افتخار» برای محلات عنوان کرد و افزود: این فرآیند باید به نقش‌آفرینی متمایز و برجسته هر محله در عرصه‌های مختلف منجر شود. تحقق این امر، خلأیی بود که در مدل‌های پیشین مدیریت شهری احساس می‌شد.

زاکانی در تبیین عینی این رویکرد، به حوزه فرهنگ و تربیت دینی اشاره کرد: به‌عنوان نمونه، در چارچوب «خانه قرآن و عترت»، می‌توان بر بخش «حفظ قرآن» متمرکز شد. یا تحقق آرمان ملی تربیت ۱۰ میلیون حافظ قرآن که از سوی مقام معظم رهبری ترسیم شده با سازوکار‌های متمرکز و محدود کنونی ممکن نیست. راهبرد اساسی، بسیج فراگیر و سازمان‌یافته تمامی ظرفیت‌ها، به‌ویژه مساجد، مدارس و کانون خانواده در جهت این هدف متعالی است.

وی در مثالی دیگر گفت: فرض کنید در رشته‌ای مانند فوتبال خیابانی، همه نهاد‌های محله‌ای بسیج شوند و رقابتی سالم از سطح مساجد آغاز و به تدریج به سطوح محله، منطقه و کل شهر تعمیم یابد. این امر نه تنها جریانی پویا در بدنه اجتماع ایجاد می‌کند، بلکه به شناسایی استعداد‌های اصیل و هدایت تدریجی آنان به سطوح بالاتر و حرفه‌ای منجر خواهد شد. این، ماهیت «فعالیت ابداعی و زمینه‌ساز» در مدیریت محلی است.

شهردار تهران با تأکید بر جهان‌شمول بودن این الگو در حوزه‌های مختلف از جمله «تکافل اجتماعی» به عنوان یک ارزش اسلامی، اظهار داشت: زمانی که تمامی ارکان و اقشار یک محله از روحانی مسجد و مدیر مدرسه تا بانوان فعال، نیرو‌های جهادی و بسیجی، عناصر حوزوی و دانشگاهی با انگیزه و هم‌افقی وارد میدان شوند، آنگاه «قاعده هرم اجتماعی» مسئولیت خود را احساس کرده و با محوریت دادن به نوجوانان، بانوان و نهاد خانواده، تحرکی پایدار ایجاد می‌شود. این همان نقطه‌آغاز دگرگونی «چهره شهر» است.

وی افزود: در این الگو، محلات در عرصه‌های گوناگونی مانند پیشرفت علمی، رفع فقر محلی، تولیدات هنری و... با یکدیگر به رقابت می‌پردازند. رشد واقعی جامعه زمانی محقق می‌شود که مسیری طراحی شود تا استعداد‌های نهفته در بطن جامعه به مرحله شکوفایی برسد.

زاکانی تاکید کرد: رویکرد غالب در نظام آموزشی کنونی، متأسفانه رویکردی «مکانیکی» و یکسان‌ساز است. آنچه نیاز داریم، نگاهی «باغبانی» است که در آن، هر یک از این ۱۴ میلیون دانش‌آموز به عنوان موجودی منحصر‌به‌فرد شناخته شده و زمینه برای رشد فردی و کشف نسبت خاص هر کدام با آرمان‌های جامعه و قله‌های افتخار ملی فراهم شود.

برنامه‌ریزی رویداد‌های شهری و نهادینه‌سازی مطالبه‌گری

شهردار تهران، بر برنامه‌ریزی برای اجرای این فعالیت‌ها در قالب «رویدادهای» گسترده و زمان‌مند شهری تأکید کرد و گفت: برنامه‌ریزی شده است تا این ۵۲ فعالیت در چارچوب چندین رویداد شهری سازماندهی شوند که هر رویداد ممکن است دوره‌ای تا شش ماهه داشته باشد. این فرآیند تدریجی از برگزاری مسابقات محل‌محور تا انتخاب برترین‌ها در سطح شهر بستری پایدار ایجاد می‌کند تا کل پیکره اجتماع به حرکت درآمده و سرمایه‌های انسانی و اجتماعی آن به منصه ظهور برسد. این تجربه‌ای مترقی است که انتظار می‌رود با هدایت و مدیریت هیأت‌های امنا و مدیران محلات محترم، در سراسر پایتخت به ثمر بنشیند.

زاکانی ادامه داد: تحقق کامل و موفقیت‌آمیز الگوی مدیریت مشارکتی و کانون‌های جهادی در محلات تهران، می‌تواند به عنوان نمونه‌ای الهام‌بخش و کارآمد برای کل کشور مطرح شود. 

وی با اشاره به نقش محوری نهاد‌های مردمی در نظارت عمومی، افزود: یکی از کارکرد‌های اصلی ساختار‌های جدید محله‌ای، نهادینه کردن «مطالبه‌گری منطقی و سازنده» مبتنی بر اصل هشتم قانون اساسی است. زمانی که دغدغه‌مندان و اندیشمندان هر محله، چالش‌ها و کاستی‌ها را به شکل منسجم و مستدل بازتاب دهند، این صدا به تدریج از سطح محله به شهر و سپس به عرصه ملی منتقل شده و پاسخگویی و اصلاح امور را به دنبال خواهد داشت. این فرآیند به «هدایت هوشمندانه» مسیر کلان کشور کمک می‌کند.

شهردار تهران با اشاره به موقعیت استثنایی کشور در داشتن رهبری حکیمانه و ملتی بزرگ، اظهار داشت: امروز کشور ما از موهبت رهبری بی‌بدیل و ملتی کم‌نظیر در سطح جهان برخوردار است. برخی ناکامی‌ها ناشی از فاصله گرفتن از درک و التزام عملی به رهنمود‌های این رهبری فرزانه بوده است.

وی ادامه داد: به اعتقاد بنده، دو شخصیت تاریخ‌ساز این مرز و بوم، ژرفای وجود و توانایی‌های ملت ایران را به نیکی شناختند؛ بنیان‌گذار کبیر انقلاب اسلامی، امام خمینی (ره)، و مقام معظم رهبری. تأکید مکرر ایشان بر «اقتصاد مقاومتی» و «فرهنگ مقاومتی»، در حقیقت اشاره به همان راهبرد کلان «مردمی کردن عرصه‌های اقتصادی و فرهنگی» دارد. وظیفه دستگاه‌های اجرایی و مدیریتی، ایجاد بستر‌ها و سازوکار‌های عملی برای میدان‌داری این ظرفیت عظیم است.

زاکانی در تحلیل شرایط جاری کشور افزود: کشور ما در سالی که گذشت، صحنه دو جنگ تمام عیار بود. این را با اطمینان می‌توان گفت که دشمن خارجی قادر به شکست اراده این ملت نیست. با این حال، غفلت از انسجام داخلی و مدیریت صحیح انتظارات مردمی می‌تواند باعث ایجاد شکاف و آسیب‌پذیری شود. نقش ما به عنوان مدیران و خدمت‌گزاران، اقدام پیش‌دستانه برای رفع موانع و گشودن گره‌های معیشتی و اجتماعی با محوریت خود مردم است. بخشی از هموطنان با دشواری‌هایی مواجهند و حل این مشکلات در گرو مشارکت فعال خود آنان و هموارسازی مسیر توسط نهاد‌های متولی است.

شهردار تهران در خاتمه، با تأکید مجدد بر حمایت نهاد شهرداری، گفت: شورای اسلامی شهر و شهرداری تهران، پشتیبانی همه‌جانبه خود از ستاد‌های محلات و مدیران محترم محلی را تکرار می‌کند. رویکرد ما به فضا‌های محلی، نگاهی صرفاً اقتصادی و درآمدزا نیست، بلکه سرمایه‌گذاری اجتماعی و هزینه‌کرد برای ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و توانمندسازی جامعه محلی است. مؤثرترین اقدام، شناسایی دقیق نیاز‌ها و راهکار‌های بومی توسط خود شما اصحاب محله است و وظیفه ما تسهیل‌گری و فراهم آوردن پشتیبانی‌های لازم در چهارچوب‌های تعریف‌شده است.

انتهای پیام/