کارگردان «کوچ»: بدون قضاوت و قهرمان‌سازی اغراق‌آمیز «حاج قاسم» را روایت کردیم

محمد اسفندیاری کارگردان فیلم «کوچ» در گفت‌وگو با میزان، با اشاره به رویکرد خود در ساخت این اثر اظهار داشت: شرایط امروز جامعه، شرایطی حساس است و تصور من این بود که انسانی را بدون نقاب و بدون روتوش به تصویر بکشم. طبیعی است که چنین نگاهی ممکن است مورد پسند همه نباشد؛ برخی خوششان بیاید و برخی نه. اما از ابتدا تلاشم این بوده که قضاوت نکنم و اگر مخاطبان فیلم را دیده باشند، متوجه می‌شوند که هیچ‌گونه داوری مستقیمی در اثر وجود ندارد و همه طیف‌های خاکستری، سفید و سیاه نمایش داده شده‌اند. 

وی درباره روند شکل‌گیری فیلم «کوچ» گفت: از ابتدا تصمیمی برای ساخت یک فیلم بلند سینمایی نداشتیم. حدود ۱۳ سال پیش همه‌چیز از یک سفارش ساده شروع شد. آن زمان در حوزه ساخت تیزر فعال بودم و یک سفارش برای تیزر یک کتاب به من داده شد. در فرآیند پیش‌تولید و پس از شکل‌گیری ایده و همکاری با آقای مطهر، به این نتیجه رسیدیم که این فضا می‌تواند ظرفیت ساخت یک فیلم کوتاه را هم داشته باشد. 

اسفندیاری ادامه داد: فیلم کوتاه «کوچ» به لطف خدا با استقبال خوبی در جشنواره‌ها مواجه شد و همین موضوع باعث شد همان مؤسسه سفارش ساخت نسخه بلند را به ما بدهد. ما هم علاقه‌مند بودیم کاری متفاوت انجام دهیم و به سمت تجربه‌ای تازه برویم. 

این کارگردان درباره استفاده نکردن از بازیگران چهره در فیلم تصریح کرد: از ابتدا این یک انتخاب و سلیقه شخصی بود. پیشنهادهای زیادی می‌شد که برای برخی کاراکترها از چهره‌های شناخته‌شده استفاده کنیم، اما من مقاومت کردم. احساس می‌کردم برای رسیدن به فضای واقعی‌تر، باید به سمت چهره‌های کمتر دیده‌شده اما توانمند برویم. خوشبختانه هرچه جلوتر رفتیم، دوستان و مخاطبانی که فیلم را می‌دیدند هم متوجه می‌شدند که با یک زندگی واقعی طرف هستند، نه یک نمایش تصنعی. 

وی افزود: ما به‌دنبال نوعی آشنایی‌زدایی برای مخاطب بودیم؛ اینکه تماشاگر احساس نکند فلان بازیگر معروف دارد نقش فلان شخصیت را بازی می‌کند. می‌خواستیم تا حد ممکن به نوعی «نابازیگری» نزدیک شویم. 

اسفندیاری با اشاره به واکنش مخاطبان در اکران‌های مختلف گفت: جالب است که حتی در نمایش نسخه راف‌کات، بسیاری از مخاطبان تا پایان فیلم متوجه نمی‌شدند این اثر درباره چه شخصیتی ساخته شده است. به نظرم همین نکته نشان می‌دهد که ما به هدفمان نزدیک شده بودیم. 

وی درباره ساخت آثار مرتبط با شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی و حساسیت‌های موجود در این حوزه بیان کرد: شنیده بودم که ساخت آثار درباره سردار سلیمانی گاهی با مخالفت خانواده ایشان مواجه شده، اما مسیر ما مسیری طبیعی و ارگانیک بود. پروژه از یک توقع حداقلی شروع شد و به‌تدریج و با اعتماد شکل گرفت. من شخصاً تلاش کردم اثری بسازم که بزرگداشت صرف نباشد و از قهرمان‌سازی اغراق‌آمیز پرهیز کند؛ قهرمانی که پا روی زمین دارد و زندگی می‌کند. 

کارگردان «کوچ» در پاسخ به این پرسش که آیا فیلم برای گروه سنی خاصی ساخته شده است، گفت: واقعیت این است که مخاطب هدف مشخص و محدودی در ذهن نداشتیم. احساس می‌کنم فیلم می‌تواند مخاطب خود را در هر سنی پیدا کند؛ ممکن است یک فرد ۷۰ساله با دیدن فیلم، خاطرات دهه‌های گذشته‌اش برایش زنده شود و در عین حال یک کودک یا نوجوان هم با بخش‌هایی از فیلم ارتباط برقرار کند. 

وی درباره حضور فیلم در جشنواره‌ها نیز خاطرنشان کرد: از ابتدا شرط سرمایه‌گذار این بود که پروژه در زمان مشخصی به نتیجه برسد و به جشنواره برسد. طبیعتاً سرمایه‌گذار دوست ندارد سرمایه‌اش برای مدت طولانی معطل بماند. به همین دلیل ما با فشردگی زیادی کار را جلو بردیم تا به زمان جشنواره برسیم. 

اسفندیاری در پایان تأکید کرد: تمام تلاش ما این بود که روایتی صادقانه، بدون قضاوت و مبتنی بر قرائت خود شخصیت از خاطراتش ارائه دهیم و امیدوارم مخاطبان با نگاه خودشان با فیلم مواجه شوند. 

انتهای پیام/