پایان استارت نو میان روسیه و آمریکا؛ عرصه جدید رقابت تسلیحاتی در جهان

پیمان استارت جدید بین آمریکا و روسیه در تاریخ ۵ فوریه (۱۶ بهمن) منقضی می‌شود و هیچ توافق‌نامه یا مانع الزام‌آوری برای کنترل تسلیحات بین دو کشور باقی نمی‌گذارد.

سرگئی ریابکوف، معاون وزیر خارجه روسیه در آستانه منقضی شدن این پیمان گفت: روسیه پس از انقضای پیمان استارت جدید در اواخر این هفته، برای واقعیت جدید جهانی بدون محدودیت کنترل تسلیحات هسته‌ای آماده است.

معاون وزیر خارجه روسیه در پکن در مورد عدم پاسخ واشنگتن به پیشنهاد‌های روسیه برای تمدید محدودیت‌های استارت جدید بیان کرد: عدم پاسخ نیز خود یک پاسخ است و روسیه برای واقعیت جدیدِ عدم محدودیت دو قدرت هسته‌ای بزرگ جهان برای اولین بار در دهه‌های اخیر آماده است.

این توافق‌نامه که در سال ۲۰۱۰ امضا شد، نیرو‌های هسته‌ای استراتژیک مستقر را به هزار و ۵۵۰ کلاهک و ۷۰۰ سامانه پرتاب محدود می‌کرد؛ همچنین یکی از گسترده‌ترین سیستم‌های راستی‌آزمایی که تاکنون مورد مذاکره قرار گرفته است، از جمله بازرسی‌های در محل، تبادل مداوم داده‌ها و اطلاع‌رسانی‌های دولت‌به‌دولت در مورد آزمایش‌های موشکی، جابجایی تسلیحات و تغییرات در نیرو‌های هسته‌ای را ایجاد می‌کرد.

با ارائه شفافیت در مورد دو زرادخانه بزرگ هسته‌ای جهان، استارت جدید این خطر را که هر یک از طرفین فعالیت نظامی عادی را به‌عنوان آمادگی برای حمله هسته‌ای اشتباه تفسیر کنند، کاهش داده است.

در ۱۵ سال گذشته، این پیمان تعداد کلاهک‌های هسته‌ای استراتژیک مستقر را محدود کرده و تضمین کرده است که دو کشور ارتباط منظمی در مورد این استقرار‌ها داشته باشند.

به گزارش موسسه سیاست استراتژیک استرالیا (ASPI)، پیمان استارت جدید آخرین محدودیت دوجانبه باقی مانده بر سلاح‌های هسته‌ای استراتژیک آمریکا و روسیه بوده است و انقضای آن نشان‌دهنده از دست رفتن چارچوبی است که نحوه درک، بحث و مشروعیت بازدارندگی هسته‌ای را شکل می‌داد.

پایدارترین سهم استارت جدید نه‌تنها کاهش عددی، بلکه شفافیت بی‌سابقه‌ای بود؛ تا سال ۲۰۱۰، تعداد کلاهک‌های استراتژیک مستقر عملیاتی طبقه‌بندی شده بود؛ علنی کردن آن، بحث جدی در مورد تعداد سلاح‌های هسته‌ای مورد نیاز برای بازدارندگی و دلیل آن را ممکن ساخت.

انقضای این پیمان نیازمند بحث جدیدی در مورد منطق تعداد کلاهک‌ها است؛ این امر به نوبه خود باید بحث عمومی را در مورد تفاوت بین هدف‌گیری برای نیروی متقابل (هدف‌گیری سلاح‌های هسته‌ای دشمن) و ارزش متقابل (تلافی علیه آنچه دشمن بیشترین ارزش را برای آن قائل است) برانگیزد.

اگر آمریکا و روسیه با هدف‌گیری نیروی متقابل هدایت شوند، ممکن است یک مسابقه تسلیحاتی جدید در افق باشد، زیرا آنها به دنبال سلاح‌های تهاجمی بیشتری برای حفظ قابلیت حمله معتبر هستند.

پایان پیمان استارت جدید نه برای کنترل تسلیحات بین‌المللی و نه برای ثبات جهانی نویدبخش نیست؛ این پیمان که پس از توافق‌نامه‌های سالت و توافق‌نامه اولیه استارت منعقد شد، یکی از معدود پیمان‌های کنترل تسلیحات باقی‌مانده بوده است.

• بیشتر بخوانید:
• مسکو: برای عدم محدودیت هسته‌ای پس از انقضای پیمان استارت با آمریکا آماده‌ایم 
• واکنش مسکو به استقرار زیردریایی‌های هسته‌ای آمریکا

در سطح دوجانبه، پیمان موشک‌های ضد بالستیک (ABM) آمریکا و شوروی در سال ۱۹۷۲ پس از خروج آمریکا در سال ۲۰۰۲ منقضی شد و متعاقبا تحقیقات و توسعه‌های قابل‎توجهی در زمینه دفاع موشکی روی داده است.

پیش از این، پیمان نیرو‌های هسته‌ای میان‌برد (INF) پس از اولین خروج آمریکا در سال ۲۰۱۹ و به دنبال آن خروج روسیه در سال ۲۰۲۵ منقضی شد.

در سطح چندجانبه، از سال ۱۹۹۶ هیچ مذاکره موفقیت‌آمیزی در کنفرانس خلع سلاح صورت نگرفته است؛ با انقضای پیمان استارت، تقریبا تمام مذاکرات و معاهدات کنترل تسلیحات استراتژیک فعلی از بین خواهند رفت.

در صورت عدم وجود هرگونه چارچوب بازدارنده، این می‌تواند آغاز یک مسابقه تسلیحات هسته‌ای جدید، بسیار خطرناک‌تر باشد.

فروپاشی پیمان استارت جدید می‌تواند با توجه به ذخایر گسترده کلاهک‌ها و پتانسیل نصب سریع چندین کلاهک بر روی هر موشک بالستیک بین قاره‌ای، اقدامی که این پیمان آن را محدود کرده است، شاهد یک گریز هسته‌ای باشد.

بازگشت به مسابقه تسلیحات هسته‌ای آمریکا و روسیه می‌تواند شاهد تسریع و گسترش تلاش‌های فعلی برای گسترش نیرو‌های هسته‌ای باشد.

انتهای پیام/