درباره مستند «پوتین‌های زنانه» / این زنان فراموش نشدنی

مستند «پوتین‌های زنانه» (سیدمصطفی سیدالحسینی) از آن دست فیلم هایی است که تماشایش برای این روزها، و این احوال جامعه مناسب است. فیلمی با شروعی خوب، ضرباهنگی سریع و دقیق درباره فریبا، دختری جوان که سرنوشتش با جنگ گره می‌خورد. روایت اول شخص فیلم، ساده و صمیمی و روان است و صدای گوینده، خوش آهنگ. فیلم دست تماشاگر را می گیرد و به سال‌های نخستین جنگ می برد، به خرمشهر، به روزهایی که تاریخ را فقط مردان نمی‌نوشتند.

کارگردان با محور قرار دادن یک شخصیت (فریبا) سراغ دسته دخترانی می رود که زیر نظر شهید جهان آرا، برای آزادی خرمشهر تلاش می کردند. پیشتر منیر قیدی در «دسته دختران» به این موضوع پرداخته بود اما به دلیل وفاداری به واقعیت و نمایش چهره این زنان، «پوتین‌های زنانه» جذاب تر و تاثیرگذارتر است. در سینمای داستانی، پیش از قیدی، فیلمسازان دیگری هم درباره زنان در جنگ صحبت کرده بودند (مهمترین آنها نجات یافتگان ساخته رسول ملاقلی‌پور) اما روایت سیدالحسینی بدیع و ناب است. بخش‌هایی از فیلم از طریق ترکیب تصویر و انیمیشن بازسازی شده، تمهیدی مناسب برای روایت قصه ای که شرایط بازسازی کامل بسیاری از صحنه‌هایش دیگر وجود ندارد.

«پوتین‌های زنانه» بخش اول اطلاعات را از طریق روایت پیش می‌برد و گاهی سراغ مصاحبه می رود، مصاحبه با دختران درگیر جنگ، به دلیل تنوع روایت و لحن آنها، به فیلم حلاوت داده است. درباره جنگ هشت ساله، مستندهای بسیاری ساخته شده که اغلب لحن و روایتی مردانه دارند، کوشش برای ثبت تلاش و شجاعت زنان در آن روزها، ستودنی است. نکته نه فقط در ارائه تصویر درست از جنگیست که «ایران» درگیر آن بود، بلکه وجه‌ای است که می‌توان از دختران جوان (زیر 20 سال) آن دوره، در ذهن شکل داد. در فضای خشن و سرد جنگ، در شهری که ناگهانی مورد تجاوز و هجوم قرار گرفته، دخترانی در این سرزمین وجود داشتند که شجاعانه، مقابل دشمن ایستادند، در جامعه‌ای که تعصب نسبت به زنان و حرمت آنها ارزش اخلاقیست، مسئولیت و دغدغه این دختران جوان، برای همیشه در تاریخ می‌ماند. 

«پوتین‌های زنانه» فیلم تلخی نیست، کارگردان اندازه نگه می‌دارد و برای نمایش جزئیات جنگ، زیاده روی نمی‌کند. تماشای این مستند، برای نسلی که جنگ را درک کرده، خاطره‌انگیز و برای نسلی که گمان می‌کند دوره «قهرمانی» گذشته، ضروریست. این فیلم نه فقط درباره زنانی که در عکس حضور دارند و فریبا به مرور آنها را معرفی می‌کند که درباره همه زنان و دختران ایران است که در سال‌های دفاع مقدس، همپای مردان برای «ایران» ایثار کردند. «پوتین‌های زنانه» مستندی است بدون تاریخ مصرف.

«پوتین‌های زنانه» تولید مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی است و در نوزدهمین جشنواره «سینماحقیقت» روی پرده رفته است.