توجه مستند به تاریخ معاصر رونق گرفته است/ اهمیت روایت وقایع با خوانشی ایرانی

خبرگزاری میزان - مستندساز و روزنامه‌نگاری با یکدیگر پیوند خورده‌اند؛ روزنامه‌نگار فکر خود را به کاغذ می‌برد و مستندساز از نگاه خود به ساخت اثری تصویری می‌پردازد. اهمیت تاریخ معاصر در این ۲ زمینه بسیار مشهود است، مستندسازان و روزنامه‌نگاران در طول سال‌ها به ثبت تاریخ پرداخته‌اند و این امر همچنان در جریان است.

علی رستگار منتقد و روزنامه‌نگار سینمایی در گفت‌وگو باخبرگزاری میزان درباره اهمیت پرداختن به تاریخ معاصر گفت: ضرورت مطالعه به تاریخ معاصر و شناخت آن در همه زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی سیاسی، هنری و فضا‌های دیگر کاملا مشخص است و اگر روزمرگی‌ها را کنار بگذاریم، از نان شب هم واجب‌تر است. البته مطالعه تاریخ به‌طور کلی اهمیت دارد، اما تاریخ معاصر، چون نسبت بیشتری با شرایط اکنون ما دارد، مهم‌تر جلوه می‌کند.

او ادامه داد: تاریخ را باید کلی‌تر مطالعه کرد؛ از باستان تاکنون، این مطالعه باعث می‌شود که ما نقاط قوت و ضعف خودمان را بشناسیم. یکی از دلایی که باعث می‌شود، تاریخ مدام تکرار شود، درس نگرفتن از شکست‌های تاریخ است اگر مطالعه تاریخ به خصوص تاریخ معاصر وجود داشته باشد، عبرت‌آموزی به وجود می‌آید و ما تجربه‌های بد را تکرار نمی‌کنیم.

این روزنامه‌نگار درباره نقش روزنامه‌نگاری در ثبت وقایع تاریخی تصریح کرد: روزنامه‌نگاری یکی از مهم‌ترین عرصه‌های ثبت تاریخ معاصر است، مطالعه تاریخ معاصر انسان را در مواجهه با اتفاقات اکنون و آینده مجهز و مسلح می‌کند و روزنامه‌نگاری می‌تواند این تجهیز را انجام دهد. البته در حال حاضر با پیشرفت تکنولوژی و اینترنت و به‌طور کلی فضای مجازی، با افول روزنامه‌نگاری مواجه هستیم و این حرفه اصالت و جریان موثر خود را از دست داده و از آنجایی که شکل نیاز‌های رسانه‌های مردم تغییر کرده است، باید قبول کنیم که خواندن روزنامه و خبر از شبکه‌های رسمی مخاطب کم‌تری دارد.

رستگار افزود: با همه این تفاسیر از روزنامه‌نگاری انتظار می‌رود که ثبت تاریخ معاصر و خوانش این دوره را رها نکند و نقش خود را حفظ کند چراکه با ثبت و ارائه اسناد و تحلیل درست آن‌ها با سراب فضای مجازی مقابله می‌کند تا شایعات و دروغ به جای وقایع مستدل در ذهن مردم جای نگیرند. کار مهم روزنامه‌نگار تفکیک دروغ و واقعیت از یکدیگر است.

این منتقد در پاسخ به این پرسش که چگونه باید وقایع تاریخی واقعی را از غیر واقعی تشخیص دهیم، خاطرنشان کرد: تشخیص وقایع تاریخی که واقعیت دارد، این روز‌ها مشکل شده است، روزنامه‌نگاران و خبرنگاران می‌توانند به وسیله هر رسانه‌ای که در اختیار دارند، نسبت به آگاه‌سازی نسل جوان تعهد و دغدغه داشته باشند. اگر کسی اهل مطالعه تاریخ باشد، متوجه می‌شود که بسیاری از ویدیو‌های وایرال شده در فضای مجازی واقعیت ندارند، در مقابل کسانی هم وجود دارند که آن‌ها را با یک بار دیدن باور می‌کنند و نظر می‌دهند. آگاه‌سازی در این شرایط بسیار سخت است چراکه متاسفانه این شناخت و مطالعه در طیف گسترده‌ای از مخاطبان وجود ندارد و حتی در مقابل آگاه‌سازی دافعه دارند.

به گفته او، مقابله با اینگونه افراد از طریق همان فضای مجازی نیز می‌تواند شکل گیرد؛ روزنامه‌نگار باید خود را با شرایط روز وفق دهد و در صفحات مجازی مختلف، صفحه داشته باشد تا از آن طریق، با سند و دلیل قانع‌کننده به آگاه‌سازی مخاطبان بپردازد.

رستگار درباره نقش سینما در ثبت وقایع تاریخی نیز تاکید کرد: سینما که یکی از رسانه‌های پرطرفدار و محبوب است، به همراه روزنامه‌نگاری، از قطب‌های ثبت تاریخ معاصر به شمار می‌روند.

سینمای مستند از شکل‌های مهم سینماست که این روز‌ها برای ارتباط با مخاطب به شیوه‌های نوین‌تر و جدیدتری دست یافته و حتی با سینمای داستانی به پیوند و سرفصل مشترکی رسیده است، این روز‌ها خیلی از مستندها، به دلیل روایتی که دارند، از فیلم‌های داستانی جذاب‌تر شده‌اند. مستندساز و سینماگر در بحث ثبت تاریخ معاصر و آگاهی‌سازی مردم، نسبت به روزنامه‌نگاری جلوتر است چراکه جنبه سرگرمی دارد. اگر این اتفاق با ظرافت در روایت به وجود آید، انتقال تاریخ معاصر به نسل جوان جذاب‌تر و موثرتر خواهد بود. بسیاری از فیلم‌های مستند حاصل تحقیق و پژوهش مفصلی هستند و معمولا در تیتراژ پایانی منابع خود را ذکر می‌کنند و این امر می‌تواند، سندیت داشتن آن را بیشتر جلوه دهد.

این روزنامه‌نگار تصریح کرد: مستند در سال‌های دور مسائل مختلف دیگری، جز تاریخ معاصر را دنبال می‌کرد، ولی در حال حاضر به دلیل پیوند اساسی با سیاست، اجتماع، فرهنگ، تمدن و به طور کلی تنوع یافتن دایره موضوعات، پرداختن به تاریخ معاصر نیز قوت گرفته، همچنین وجود نهاد‌ها و ارگان‌هایی مثل تلویزیون با مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی این امر را تسهیل کرده است تا از زاویه دید خود تاریخ معاصر را بازگو کنند. مجموع این موارد توجه مستند به تاریخ معاصر را رونق بخشیده است.

او در پایان درباره اهمیت خوانش مستند‌های ایرانی و خارجی مطرح کرد: پرداختن خارجی‌ها به تاریخ معاصر ایران از زاویه دید خودشان شکل گرفته است و تجهیز و رفتن ما به سمت تولید محتوای تاریخ معاصر، می‌تواند به مقابله فرهنگی نیز بیانجامد تا ماجرا را از زاویه دید خودمان روایت کنیم مثلا درباره موضوع ملی شدن صنعت نفت و کودتای ۲۸ مرداد، انگلیسی‌ها و آمریکایی‌ها از زاویه دید خودشان به این مساله پرداختند، اما ساخت مستند «کودتای ۵۳» توسط تقی امیرانی، با اسناد و شیوه روایت ماجراجویانه، نقش آمریکا در این واقعه را آشکار کرد و توانست خوانشی ایرانی از این واقعه را عرضه کند. به طور کلی تولید هر محتوایی درباره تاریخ معاصر اتفاق خوبی‌ست و باید استمرار داشته باشد.

 انتهای پیام/