تغییر پارادایم غرب آسیا/تامین امنیت منطقه با نقش آفرینی ایران

خبرگزاری میزان - پایگاه «کردل» در مقاله‌ای به بررسی ابعاد همکاری‌های ایران، چین و روسیه پرداخته و نوشت: عادی سازی اخیر روابط ایران و عربستان با میانجیگری چین، تنها نوک کوه یخ از نظر یک تغییر پارادایم بزرگتر در غرب آسیا است. 

روسیه، ایران و چین همگی نقش‌های کلیدی در شکل‌دهی به این تغییر دارند که می‌تواند مداخلات انگلیسی-آمریکایی در منطقه را منسوخ کند. 

اگرچه روسیه، ایران و چین اغلب از نظر غرب به عنوان «دشمن» و یا «رقیب» تلقی می‌شوند، اما آن‌ها به عنوان قدرت‌های اصلی طراحی استراتژی‌های خروج از بسیاری از بحران‌های تحت حمایت غرب در غرب آسیا ظاهر شده‌اند. 

در حالی که روسیه و ایران نقش‌های نظامی و امنیتی تعیین‌کننده‌تری در این توسعه ایفا کرده‌اند، چین با قدرت اقتصادی خود برای برجسته کردن این تغییر پارادایم منطقه‌ای تلاش کرده است. 

بخش عمده‌ای از این تغییر متوجه کشور‌های ساحلی خلیج فارس خواهد شد که غرب از اوایل قرن گذشته به عنوان منطقه نفوذ انحصاری خود، هم برای مسیر‌های آبراه استراتژیک و هم به دلیل غنی بودن منطقه از نفت و گاز، در نظر گرفته است. اما فقط در چند سال گذشته، این پویایی‌ها به طرز چشمگیری تغییر کرده است. 

راهبرد‌های خصمانه آمریکا در قبال ایران، چین، روسیه

امروز، روسیه، ایران و چین نگرانی‌های امنیتی مشابهی در مورد درگیری‌ها و اختلافات تحت کنترل غرب در مناطق خود دارند. 

در دهه ۱۹۸۰، «زبیگنیو برژینسکی»، مشاور سابق امنیت ملی آمریکا، از طرحی حمایت کرد تا با حمایت از گروه‌هایی کشور‌های هم مرز با چین و اتحاد جماهیر شوروی را در هم بشکند. 

نگرانی‌های امنیتی اقتصادی نیز وجود دارد، مانند کنترل مسیر‌های دریایی حساس، از جمله تنگه مالاکا، هرمز و باب المندب. از این آبراه‌های حیاتی می‌توان برای قطع عرضه انرژی و تجارت بین چین و منطقه خلیج فارس استفاده کرد. برای مقابله با این تهدیدات، روسیه، ایران و چین تمرینات دریایی منظمی را انجام داده‌اند. 

حضور غربی‌ها در منطقه

در حال حاضر بیش از ۶۰ پایگاه یا تأسیسات نظامی غربی و حدود ۵۰ هزار نظامی آمریکایی در غرب آسیا مستقر هستند. 

واشنگتن مدعی است که این حضور نظامی بزرگ برای تأمین «امنیت و رفاه» برای منطقه ضروری است، با این حال تاریخ اخیر نشان می‌دهد که آن‌ها عمدتاً برای حفظ هژمونی غرب در آنجا هستند. 

آمریکا برای چندین دهه در خلیج فارس حضور داشته است و نیرو‌های دریایی ترکیبی آن به فرماندهی ناتو از سال ۱۹۸۳ در آب‌های غرب آسیا حضور دارند و اقدامات خصمانه‌ای را علیه کشور‌های هدف مانند عراق و سومالی انجام می‌دهند. 

ابتکارات ایران

ایران سال‌ها برای ایجاد یک معماری امنیتی مشترک با همسایگان خود در خلیج فارس به ویژه عربستان تلاش کرده است. 

با وجود قطع روابط دیپلماتیک میان ایران و عربستان در سال ۲۰۱۶، ایران به پیگیری و ترویج عادی سازی و ابتکارات امنیتی مشترک ادامه داده است.

اکنون ایران همچنان به حمایت از تلاش برای صلح هرمز ادامه داده است؛ همچنین زمانی که روابط دیپلماتیک ایران و امارات در سطح سفیر اندکی در آگوست ۲۰۲۱ از سر گرفته شد، این موضوع شاهد یک پیشرفت مهم بود.

غرب آسیا بدون غرب

ابتکارات دیپلماتیک و امنیتی مختلف ایران، روسیه و چین سرانجام با شروع جنگ اوکراین، زمانی که روابط بین‌الملل تغییر اساسی کرد و آسیب‌پذیری‌های ذاتی قدرت تک قطبی غربی را آشکار کرد، به بلوغ رسید. 

آمریکا اعتماد متحدان دیرینه خود را در منطقه از دست داده، نفوذش به سرعت در حال کاهش است و دلار اکنون مورد حمله قرار گرفته است. 

از آنجایی که غرب آسیا و بقیه جهان همچنان با طیفی از چالش‌های پیچیده، از جمله درگیری‌های مداوم و بی‌ثباتی اقتصادی مواجه هستند، ظهور بازیگران جدید و ابتکارات صلح‌آمیز مسیری سریع و ضروری به سوی ثبات منطقه‌ای را ارائه می‌دهد. 

در حالی که باید دید قدرت‌های جدید اوراسیا چگونه آینده امنیت خلیج فارس را شکل خواهند داد، چند چیز واضح است: کشور‌های منطقه در حال پایان دادن به درگیری‌های خود با این سه کشور هستند؛ تمرکز جمعی و داخلی آن‌ها اقتصاد و توسعه است؛ و هیچ یک از این اولویت‌ها مستلزم هزینه‌های نظامی نجومی و نیرو‌های مسلح-پایگاه‌های غربی، نیست.

انتهای پیام/