همکاری ایران و اعضای شورای حکام آب، الگوی موفق در توسعه همکاریهای منطقهای مدیریت منابع/ آب عنصر وحدت بخش کشورهای منطقه است
خبرگزاری میزان - به گزارش پایگاه اطلاعرسانی وزارت نیرو (پاون)، نشست شورای حکام این مرکز به عنوان عالیترین رکن تصمیمگیری و راهبری در سطح وزرا و به ریاست علی اکبر محرابیان وزیر نیروی جمهوری اسلامی ایران برگزار شده و وزرای کشورهای تاجیکستان و عراق، بنگلادش و همچنین معاونان و نمایندگان بخش آب کشورهای عمان، قطر، ارمنستان، سوریه، هند، پاکستان، سریلانکا، افغانستان، لبنان و ترکیه، سوئیس و همچنین ۸ سازمان و نهاد بین المللی در این نشست حضور دارند.
ارتقای مدیریت یکپارچه منابع آب در سطح منطقه، انتقال تجربیات و دانش فنی در زمینه مدیریت یکپارچه رودخانهها با رویکرد احیا، باز طبیعیسازی و نگهداری شرایط تعادل آنها، توسعه یک سازوکار مشارکتی منطقهای بهمنظور سازگاری سامانههای آب شهری در برابر تغییر اقلیم، طراحی و راهاندازی سامانه منطقهای پایش، پیشبینی و مدیریت ریسک خشکسالی (محدوده غرب آسیا و آسیای مرکزی)، فناوریهای نوین تصفیه و بازچرخانی آب و فاضلاب با محوریت آب غیرمتعارف، مهارت افزایی متخصصان و تکنسینهای سامانههای آب شهری و بهبود کیفیت آب در منطقه از ظرفیتسازی تا توسعه ظرفیت و همچنین آمادهسازی یک جلد کتاب در زمینه حکمرانی آب در کشورهای عضو شورای حکام مرکز، مهمترین محورهای بحث و تبادل نظر حاضران در اجلاس سیزدهم مرکز منطقهای مدیریت آب شهری (تحت پوشش یونسکو) خواهد بود.
مرکز منطقهای مدیریت آب شهری (تحت پوشش یونسکو) با حوزه فعالیت در مناطق غرب و جنوب آسیا و نیز آسیای میانه و شمال آفریقا در بهمن ماه سال ۱۳۸۰ (فوریه ۲۰۰۲) با پیگیری وزارت نیرو و با همکاری وزارت امور خارجه و یونسکو تأسیس و راه اندازی شد. این مرکز تنها نهاد بین المللی متولی مسایل آبی در منطقه است که جلسات شورای حکام آن در سطح وزرا و به ریاست وزیر نیروی جمهوری اسلامی ایران تشکیل شده و میتواند نقش بسزایی در پیگیری منافع ملی در حوزه دیپلماسی آب، رودخانههای مرزی و منابع آب مشترک و توسعه و صدور خدمات فنی و مهندسی و انتقال فناوریهای مورد نیاز کشور داشته باشد.
همچنین این مرکز میتواند نقش موثری در توسعه مراودات با کشورهای عضو شورای حکام به منظور انجام رایزنیهای مختلف و ایجاد زمینه تعریف و انجام پروژههای مشترک و آموزش و ظرفیتسازی نیروی انسانی داشته باشد.
فعالیتهای مرکز، توسط شورای حکام آن به عنوان بالاترین مرجع تصمیمگیری، راهبری و نظارت میشود و اعضای آن برای دوره ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴، متشکل از وزرای حوزه آب ۱۸ کشور شامل ایران، آذربایجان، آلمان، ارمنستان، ازبکستان، افغانستان، بنگلادش، پاکستان، تاجیکستان، ترکیه، سریلانکا، سوریه، عراق، عمان، قطر، لبنان، مصر و هند و همچنین نمایندگان ۱۰ سازمان بین المللی مرتبط شامل یونسکو، برخی نهادهای وابسته به سازمان ملل متحد، بانکهای توسعهای و نهادهای تخصصی هستند. از بدو تأسیس مرکز تاکنون، ۱۲ اجلاس شورای حکام برگزار شده است. با این توضیح که دو اجلاس گذشته به دلیل همهگیری کرونا در مهر ۱۳۹۹ و خرداد ۱۴۰۰ به صورت مجازی برگزار شد. همچنین آخرین اجلاس حضوری قبلی در آذر ۱۳۹۸ در تهران با حضور وزرا و مقامات ارشد آب کشورهای عضو شورای حکام مرکز برگزار شد.
علی اکبر محرابیان" در سیزدهمین اجلاس شورای حکام مرکز منطقهای مدیریت آب شهری (تحت پوشش) ابتدا بابت زلزله اخیر به مسئولان و مردم ترکیه و سوریه بابت از دست رفتگان مردم این کشورها تسلیت گفت و اظهار داشت: همکاری بین جمهوری اسلامی ایران و کشورها و سازمان های عضو این شورا که در چارچوب ماموریتها و اهداف مرکز منطقهای مدیریت آب شهری، از بدو تاسیس این مرکز (از سال 2002) شروع و همچنان ادامه یافته، می تواند یک الگوی موفق در توسعه و گسترش همکاریهای منطقهای مدیریت منابع آب و مولفههای وابسته به آن در سطح بین المللی و منطقهای محسوب شود.
رئیس شورای حکام مرکز منطقهای مدیریت آب شهری افزود: در ادامه تلاش خواهد شد این همکاری روند رو به رشد خود را طی نماید و در نتیجه بستر مناسبی جهت تبادل تجربیات و درس آموخته های کشورهای منطقه با یکدیگر را به منظور حل مسایل و چالشهای آبی نظیر سیلابهای ناگهانی و خشکسالیهای بلندمدت و استفاده از آب های غیرمتعارف فراهم نماید.
وی با حایز اهمیت خواندن اینکه فعالیتهای مرکز توسط شورای حکام به عنوان بالاترین مرجع تصمیم گیری، راهبری و نظارت میشود یادآوری کرد: تاکنون دوازده اجلاس شورای حکام برگزار شده که شهرهای مسقط پایتخت عمان (برای دو دوره) و دوشنبه پایتخت تاجیکستان (برای یک دوره) نیز میزبان اجلاس شورای حکام بوده اند.
محرابیان گفت: به دلیل شیوع ویروس کرونا در کل جهان در دو دوره پیشین موفق به برگزاری اجلاس شورای حکام به صورت مجازی شدیم که با بهبود شرایط و با توجه به تاکید دولت سیزدهم بر گسترش تعاملات منطقه ای از فرصت استفاده و این رویداد را به صورت حضوری برگزار می کنیم.
وی همچنین با اشاره به حضور برخط برخی نمایندگان کشورها در این اجلاس ادامه داد: اين موفقیت بزرگ مديون عزم سياسي مسوولان كشورهاي عضو شوراي حكام است كه با آگاهي كامل از نقش حياتي و مهم آب در منطقه و ضرورت ارتقاي فعاليتهاي مربوط به مديريت آب به طور اعم و مديريت آب شهري بهطور اخص در اینجا گرد آمدهاند تا با اتخاذ تصميمات معقول و مناسب، فرايند ارائه خدمات به کشورهای منطقه را تسهيل و پشتيباني کنند.
منابع آب جهان تحت تاثیرات گرمایش جهانی و تغییر اقلیم در حال تغییر کمی و کیفی است
وزیر نیرو گفت: ما اکنون در زمانی زندگی می کنیم که جهان تحت فشار تغییر اقلیم و تبعات آن شامل بلایای آبی است. منابع آب جهان تحت تاثیرات گرمایش جهانی و تغییر اقلیم، در حال تغییر کمی و کیفی است. منطقه ما نیز یک منطقه خشک و نیمه خشک است و تقریبا همه کشورهای عضو شورای حکام به نوعی دارای چنین اقلیمی بوده و اغلب تحت تاثیر تبعات تغییر اقلیم قرار گرفته اند.
وی افزود: کاهش بارندگی و برف، افزایش تبخیر به دلیل افزایش گرمایش جهانی، کاهش حجم رودخانه ها و دریاچه ها، خشک شدن دریاچه های بزرگ، افزایش مصرف آب شهری و دیگر آثار منفی محیط زیستی نشان دهنده وضعیت وخیمی است که جهان و منطقه ما با آن روبروست.
خشکسالی ها و حکمرانی نامطلوب آب منجر به افزایش نگرانی ها در خصوص امنیت آبی در قرن 21 شده است
محرابیان گفت: از طرف دیگر، وقوع نامنظم سیلاب های ناگهانی و خشکسالی ها و حکمرانی نامطلوب آب منجر به افزایش نگرانی ها در خصوص امنیت آبی در قرن 21 شده است.
وزیر نیرو ادامه داد: از طرف دیگر به علت مصرف بیش از اندازه منابع آب (سطحی و زیرزمینی) و تبدیل آنها به فاضلاب، آب های جهان بیش از پیش در حال از دست دادن کیفیت سالم خود بوده و آلودگی آب ها به عنوان یک مشکل بزرگ مطرح است که این مشکل در ایران نیز به طور جدی وجود دارد. وی اضافه کرد: علاوه بر این، ما در ایران با توجه به وقوع خشکسالی های بلندمدت در دو دهه گذشته و به دنبال آن ضرورت بهره برداری بیش از حد از منابع آب زیرزمینی با افت شدید تراز آبخوان ها مواجه هستیم.
چالشهای آبی در روابط سیاسی کشورهای دارای حوضهها و منابع آبی مشترک تاثیر گذاشته است
وی افزود: به دلیل کاهش کمیت و کیفیت منابع آب از یک سو و افزایش جمعیت و نیاز روزافزون کشورها به آب بیشتر از سوی دیگر، شاهد چالشهایی در درون کشورها و چه در مرزها هستیم که بعضا در روابط سیاسی کشورهای دارای حوضهها و منابع آبی مشترک نیز تاثیر گذاشته است.
وزیر نیرو گفت: مواجهه و مدیریت این چالشها مسئولیت کشورهای منطقه را سنگین کرده و ضرورت ارتقای سطح همکاریهای منطقهای برای مواجهه و مدیریت این چالشها، اندیشه تاسیس یک نهاد منطقهای را که بتواند با استفاده از پتانسیلهای منطقه و جلب همکاریهای بینالمللی، توسعه ظرفیتها و مسیر حل و فصل مسایل و مشکلات مدیریت آب را فراهم کند، برای نخستین بار از سوی دولت جمهوری اسلامی ایران مطرح و با عنایت یونسکو در سال 2002 مرکز منطقهای مدیریت آب شهری (تحت پوشش یونسکو) در تهران شکل گرفت.
محرابیان با اشاره به بیست و یکمین سالگرد تاسیس مرکز در ۱۶ فوریه اظهار داشت: برای مقابله و مواجهه با چالشهای فعلی و آتی مدیریت آب در ابعاد مختلف، با در نظر گرفتن مسایل محیط زیستی و در عین حال نیل به عدالت اجتماعی و توسعه اقتصادی، یکی از اصلیترین اولویتهای مدیریت جهانی آب بویژه در مناطق درحال توسعه و کمتر توسعه یافته ایجاد «تعادل و توازن پایدار بین عرضه و تقاضای آب» است.
وی با تأکید بر ضرورت ایجاد و توسعه ظرفیتهای مناسب بر اساس نیازهای ملی و منطقهای در کشور گفت: این مهم از طریق شیوههای بومی سازی دستاوردها و تجربیات موفق و در انطباق با شرایط دینی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی کشورها به منظور اتخاذ رویکردهای مناسب، دست یافتنی است.
وزیر نیرو تأکید کرد: اطمینان دارم نتیجه این اجلاس تصمیمات مثمر ثمری خواهد داشت و آب به عنوان محور اتحاد کشورها زمینه رفاه در زندگی مردم را فراهم میکند.
وی همچنین گفت: قرار است در ادامه برنامه اجلاس، پروپوزالها و پروژههای منطقهای و مشترک با موضوعات مبتلابه حوزه آب ارایه و بحث و بررسی شوند.
محرابیان پیشنهاد کرد: با مشارکت موثر در برخی پروژهها یکدیگر را در حل مشکلات آبی از طریق انجام پروژه های تحقیقاتی و برگزاری دوره های آموزشی و ظرفیت سازی در کشورهای شورای حکام یاری رسانیم.
وی همچنین توصیه کرد به منظور پیگیری جدی و مستمر مصوبات این اجلاس، هر کشور، یک نماینده را به طور رسمی به عنوان مسئول اجرای مصوبات اجلاس شورای حکام و ارایه گزارش در اجلاس چهاردهم (سال 2024) معرفی کند.
حکمرانی آب باید بر اساس علم و تاب آوری در برابر تغییرات اقلیمی پیش برود
ابو امانی،نماینده و مدیر بخش علوم آبی یونسکو روز پنجشنبه در سیزدهمین اجلاس شورای حکام مرکز منطقهای مدیریت آب شهری اظهار داشت: یونسکو حوزههای اولویتی خود را مشخص کرده که تمامی اینها با هم در ارتباط هستند. همچنین برنامه راهبردی اتخاذ و 34 برنامه در چارچوب آن تعیین شده است.
وی ادامه داد: باید همه تغییرات اقلیمی را مهار کرده و سازگاری ایجاد و همه مسایل مرتبط را سازماندهی کنیم. لازم است فناوریهای جدید مانند کنترل از راه دور و دیگر فناوریها مورد استفاده قرار گیرند تا درک بهتری از علوم آبشناسی داشته باشیم.
ابو امانی افزود: لازم است آلودگی هوا، خشکسالی و دیگر موارد را بررسی کرده و به شکل جامع جلو برویم. اعضای شورا باید با هم همکاری کرده و اطلاعات خود را در خصوص مدیریت آب همرسانی کنند.
نماینده یونسکو گفت: حکمرانی آب باید بر اساس علم و سازگاری و ایجاد تاب آوری در برابر تغییرات اقلیمی پیش برود. اگر کشورهای عضو به این عناصر توجه داشته باشند و بر اساس مباحث علمی و به طور هماهنگ عمل کنند می توانند تاب آوری خود را ارتقا دهند.
وی با بیان این که از تمامی دانشمندانی که با ما میخواهند کار کنند استقبال می کنیم، افزود: حوزههای بسیار مهمی در آبشناسی داریم که باید روی آنها تمرکز و آنها را اجرایی کنیم.
ابو امانی ادامه داد: برخی فعالیتها مستقیما به مرکز منطقهای مدیریت آب شهری مرتبط است و باید تشریک مساعی کنیم. این مرکز در سطح جهانی میتواند کمک کند به ویژه باید بخشی از گروه کاری آن باشیم.
وی گفت: این مرکز میتواند دست کم در حوزه کارگروه آب و محیط زیست ایفای نقش کند و در منطقه بازیگر کلیدی باشد. کشورهای عضو میتوانند با همکاری همدیگر چالشها را شناسایی و منابع ارزشمند آب را حفظ کنند.
نماینده یونسکو ادامه داد: مرکز میتواند نقش مشورتی برای دولتهای عضو ایفا کرده و برخی مسایل را برای آنها برجسته و در منطقه ایجاد ظرفیت و امکانات کند.
وی با اشاره به برگزاری نشست آتی آب در نیویورک اظهار داشت: نشست دوم آب در نیویورک نشست خیلی مهمی است که بعد از چندین دهه برگزار میشود. در این کنفرانس کشورهای عضو میتوانند صدایی داشته باشند و اعضای کلیدی یونسکو میتوانند در آن خیلی ایفای نقش کنند.
ابو امانی گفت: این نشست میتواند منجر به تغییراتی در رویکردهای ما شود و ما باید برای اتخاذ رویکردهایی که میتواند به چالشهای آب بپردازد اقدام کنیم.
وی خاطرنشان کرد: باید ساز و کار بین دولتها اتخاذ شود تا همکاریها تعمیق بخشیده شود.
نماینده یونسکو گفت: مقوله آب در زندگی ما مغفول مانده است و فراموش کردهایم که چگونه از منابع آب زیرزمینی بدون این که آنها را به مخاطره بیاندازیم استفاده کنیم و نیازمند مدیریت آب بویژه در زمینه آبهای سطحی هستیم.
وی افزود: باید به خلاء بین منابعی که انسانها در حوزه منابع آب دارند، توجه کنیم. وزارتخانهها تلاش میکنند با تخصصهایی که در حوزه منابع انسانی دارند این ظرفیتها را در داخل کشورهای خود ایجاد کنند.
ابو امانی گفت: یونسکو بر ابتکار استفاده از آب و ظرفیتهای آن تاکید دارد و ما بر از بین رفتن این خلاها تاکید داریم و بدون منابع انسانی نمیتوانیم اهداف توسعه را محقق کنیم.
وی همچنین در پیامی انتقادی گفت: نیازمند مدیریت دولتی هستیم. دولتها نقش مهمی در مدیریت آب ایفا میکنند. هنوز با این وجود خلاء بزرگی در حوزه مدیریت آب وجود دارد.
انتهای پیام/
