بیانیه حقوقی روابط عمومی قوه قضاییه در خصوص شرایط جرم محاربه/ طبق قانون شرط تحقق محاربه قتل یا جرح نیست
خبرگزاری میزان- روابط عمومی قوه قضاییه در خصوص شرایط جرم محاربه بیانیه ای صادر کرد.
در این بیانیه آمده است:
بسم الله الرحمن الرحیم
طبق قانون شرط تحقق محاربه قتل یا جرح نمیباشد.
در پی اجرای احکام محکومیت برخی محکومین به اتهام محاربه و اظهارنظرهای صورت گرفته از سوی بعضی از اشخاص و رسانهها، موارد زیر را به اطلاع ملت شریف ایران میرساند:
1- مطابق اصل سی و ششم قانون اساسی حکم به مجازات و اجرای آن باید تنها از طریق دادگاه صالح و به موجب قانون باشد. ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 مقرر میدارد: «هر رفتاری اعم از فعل یا ترک فعل که در قانون برای آن مجازات تعیین شده است جرم محسوب میشود».
بنابراین، در قانون اسلامی و قانون مجازات اسلامی، اصل قانونی بودن جرم و مجازات به رسمیت شناخته شده و بر اساس اصل 167 قانون اساسی: «قضات مکلفاند حکم هر دعوا را در قوانین مدون بیابند و اگر نیابد با استناد به منابع معتبر اسلامی با فتاوی معتبر حکم قضیه را صادر نمایند و نمیتواند به بهانه سکوت یا نقص یا اجمال یا تعارض قوانین مدونه از رسیدگی به دعوا و صدور حکم امتناع ورزد». در ما نحن فیه قانون مجازات اسلامی حکم محاربه و مجازات آن را صریحاً بیان نموده است بنابراین قضات رسیدگی کننده موظف به عمل به قانون هستند.
2- شرایط، عناصر، مجازات و شقوق مختلف جرم محاربه در ماده 279 به بعد قانون مجازات اسلامی پیشبینی شده است. این ماده میگوید «محاربه به عبارت از کشیدن سلاح به قصد جان، مال یا ناموس مردم یا ارعاب آنها است به نحوی که موجب ناامنی در محیط گردد. هرگاه کسی با انگیزه شخصی به سوی یک یا چند شخص خاص سلاح بکشد و عمل او جنبه عمومی نداشته باشد و نیز کسی که به روی مردم سلاح بکشد، ولی در اثر ناتوانی موجب سلب امنیت نشود، محارب محسوب نمیشود».
3- رکن مادی جرم محاربه، کشیدن سلاح یعنی آشکار کردن اسلحه است؛ مشروط به آنکه اولاً کشیدن سلاح به قصد جان یا مال یا ناموس مردم و یا ارعاب و ترساندن مردم باشد. ثانیاً موجب ناامنی در محیط گردد و به موجب ماده 279، فعلیت یافتن جرح یا قتل، شرط تحقق محاربه نمیباشد.
بنابراین طبق ماده مذکور، اگر فردی بیآنکه قصد جان، مال یا ناموس مردم و یا بدون قصد ارعاب آنها اسلحه بکشد مشمول محاربه نخواهد بود و همچنین اگر با مقاصد مذکور اسلحه بکشد، اما موجب ناامنی محیط نشود، محاربه صدق نمیکند، قسمت دوم ماده 279 به روشنی این معنا را بیان میکند.
4- از منظر رکن روانی جرم، برای تحقق محاربه سوء نیت عام یعنی همان عمد در کشیدن اسلحه و قصد او در ارتکاب رفتار مجرمانه ضروری است؛ همچنین وجود قصد خاص یعنی کشیدن اسلحه به قصد جان یا مال یا ناموس مردم یا ترساندن آنها ضرورت دارد. علاوه بر آن، اقدام مرتکب بایستی موجب ناامنی در محیط شود. ماده 144 قانون مجازات اسلامی میگوید: «در تحقق جرایم عمدی علاوه بر علم مرتکب به موضوع جرم، باید قصد او در ارتکاب رفتار مجرمانه احراز گردد. در جرائمی که وقوع آنها بر اساس قانون منوط به تحقق نتیجه است، قصد نتیجه یا علم به وقوع آن نیز باید محرز گردد».
5- احراز علم، قصد خاص یا قصد نتیجه یا علم مرتکب به حصول نتیجه امری قضائی است و قاضی از مجموعه اقدامات و رفتارهای مرتکب و اوضاع و احوال حاکم بر قضیه میتواند این امور را احراز کند.
6- کلمه «سلاح» در ماده 279 قانون مجازات اسلامی شامل اسلحه سرد و گرم است؛ ماده 617 کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی (تعزیرات و مجازاتهای بازدارنده) میگوید: «هر کس به وسیله چاقو و یا هر نوع اسلحه دیگر تظاهر به قدرتنمایی کند و یا آن را وسیله مزاحمت اشخاص یا اخاذی یا تهدید قرار دهد یا با کسی گلاویز شود، در صورتی که از مصادیق محارب نباشد به حبس از شش ماه تا دو سال و تا 74 ضربه شلاق محکوم خواهد شد». در تبصره الحاقی به ماده 651 قانون تعزیرات (مصوب 1387.08.22) نیز اسلحه سرد از قبیل قمه، شمشیر، کارد، چاقو، پنجه بوکس و اسلحه سرد جنگی مانند کاردهای سنگری مشمول عنوان «سلاح» قرار گرفتهاند. لذا نوع اسلحه به کار رفته از سوی محارب موضوعیت ندارد و میتواند هر یک از مصادیق مذکور باشد.
7- در ماده 279 قانون مجازات اسلامی تفاوتی بین ارتکاب جرم در روز و شب و یا داخل شهر و یا روستا و بیرون از آن وجود ندارد.
8- در ماده 282 قانون مجازات اسلامی در مورد مجازات محارب مقرر میدارد: «حد محاربه یکی از چهار مجازات عنوان شده است» و در ماده 283 قانون مجازات اسلامی به صراحت مقرر میدارد «انتخاب هر یک از امور چهارگانه مذکور در ماده 282 به اختیار قاضی است».
9- شرط تحقق محاربه قتل یا جرح نمیباشد و مجازات محارب هم یکی از موارد چهارگانه در ماده 283 و انتخاب آن هم به اختیار قاضی رسیدگی کننده میباشد.
باتوجه به مراتب مذکور، قضات محترم همواره خود را ملزم به رعایت قانون میدانند و پروندههای مطروحه مطابق قانون رسیدگی و حکم صادر مینمایند و در حوادث اخیر هم به اتهام همه متهمین اعم از مباشر، شریک، معاون، آمران و مسببان جرم طبق قانون عمل کرده و میکنند.
انتهای پیام/
