علل و عوامل چاقی را بشناسید
خبرگزاری میزان -خبرگزاری صدا و سیما نوشت: علت اصلی اضافهوزن و چاقی، فقدان تعادل بین کالریهای دریافتی و کالریهای مصرفی توسط فرد است، به عبارتی میتوان گفت اضافه وزن نتیجه نبود تعادل بین غذای مصرفی و فعالیت فیزیکی است، بهطورکلی، در اضافهوزن و چاقی مشکلات زیر وجود دارند:
۱. دریافت زیاد غذاهای پرانرژی و پرچرب
۲. کاهش فعالیت فیزیکی ناشی از طبیعت بیتحرک بیشتر شغلها، تغییر سبک حملونقل و افزایش شهرنشینی.
مصرف زیاد غذاهای پرکالری، بدون افزایش متناسب فعالیت فیزیکی، منجر به افزایش ناسالم وزن میشود. کاهش سطوح فعالیت بدنی نیز منجر به فقدان تعادل انرژی و درنتیجه افزایش وزن میشود. تغییر در الگوهای رژیم غذایی و فعالیت فیزیکی اغلب نتیجه تغییرات محیطی و اجتماعی مرتبط با توسعه و کمبود سیاستهای حمایتی در بخشهای سلامت، کشاورزی، حملونقل، محیط، فرآیند غذا، توزیع، بازاریابی و آموزش است.
بهطور ویژه، علل و عوامل زیر در بروز و شیوع اضافهوزن و چاقی نقش مهمی ایفا میکنند:
وراثت و ژنومیکس تغذیهای
بیشتر عوامل هورمونی و عصبی دخیل در تنظیم وزن بهطور ژنتیکی تعیین میشوند. این امر شامل علامتهای کوتاه مدت و بلندمدت است که سیری و تغذیه را تعیین میکنند. نقایص کوچکی در بیان یا تداخل ژنها میتواند بهطور قابلملاحظهای در افزایش وزن دخیل باشد.
تعداد و اندازه سلولهای چربی، توزیع منطقهای چربی در بدن و RMR (میزان متابولیسم استراحت) نیز تحت تأثیر ژنها قرار میگیرند. مطالعات دوقلوها نشان میدهد که ژنها ۵۰ تا ۷۰ درصد استعداد به چاقی را تعیین میکنند. انتخابهای تغذیهای و شیوه زندگی میتوانند ژنهای چاقی را فعال یا غیرفعال کنند.
فعالیت فیزیکی ناکافی
ورزش نکردن و شیوه زندگی عموماً بیحرکت، همراه با پرخوری مزمن نیز از علل افزایش وزن هستند. طبیعت بیتحرک جامعه عاملی در افزایش مشکل روبه رشد چاقی است. افراد کمتری ورزش میکنند و زمان زیادی در فعالیتهای با مصرف انرژی پایین، تماشای صفحهنمایش مانند تماشای تلویزیون یا فیلم، استفاده از کامپیوتر، انجام بازیهای ویدئویی، نشستن در ماشین و رانندگی به محل کار یا مقصد صرف میشود.
التهاب
بافت چربی بهطور فعالانه طیف وسیعی از سیتوکینهای پیش التهابی و ضدالتهاب را ترشح میکند. اثرات این سیتوکینها عبارتاند از حساسیت نداشتن به انسولین، هایپرلیپیدمی، کاهش پروتئین عضلانی و استرس اکسیداتیو. دانشمندان ارتباط مستقیمی بین چاقی و بیماریهای التهابی مانند اختلالات قلبی-عروقی، برخی سرطانها و دیابت نوع ۲ یافتهاند. در انسانها پرخوری مزمن کلید التهاب را تحریک میکند و به افزایش وزن و مقاومت انسولینی منجر میشود. به علاوه چاقی مرکزی با فاکتورهای التهابی بهویژه CRP ارتباط قوی دارد.
تغییرات ساده در رژیم غذایی و شیوه زندگی میتواند التهاب مربوط به چاقی را تغییر دهد. مواد غذایی مانند پرتقال ضدالتهاب است درحالیکه خامه ممکن است پیش التهاب باشد. آنتیاکسیدانها و اسیدهای چرب چند غیراشباع امگا-۳ شدت التهاب را کاهش میدهند.
خواب و ریتمهای شبانهروزی
خواب کم، تنظیمات اندوکرینی مربوط به گرسنگی و اشتها را تغییر میدهد؛ بنابراین هورمونهای مؤثر بر اشتها تحت تأثیر قرار میگیرند و ممکن است سبب دریافت زیاد انرژی شوند؛ بنابراین محرومیت مداوم از خواب میتواند مقدار غذای دریافتی را تغییر دهد و در اپیدمی چاقی سهیم باشد. برخی افراد ممکن است کار شیفتی یا مواجهه با نور زیاد در شب داشته باشند، این کار میتواند در ریتمهای شبانه روزی اختلال ایجاد کند و شیوع چاقی را افزایش دهد.
استرس
استرس عامل دیگری برای چاقی است. تحت شرایط استرسی، کورتیزول آزاد و سبب تحریک ترشح انسولین جهت حفظ قند خون در وضعیت ثابت میشود؛ بنابراین اشتها افزایش مییابد.
طعم و مزه، اشتها
غذا و مزه آن، پاسخهای لذتبخش را باعث میشوند. تنوع بیپایان غذاهایی که در هرلحظهای و با قیمت معقول در دسترس هستند، میتوانند در دریافت کالری زیاد، دخیل باشند؛ زیرا افراد زمانی که انواع مختلفی از غذا به آنها ارائه میشود، نسبت به زمانی که فقط یک نوع غذا ارائه میشود، بیشتر غذا میخورند. بهطور طبیعی، وقتی غذایی مصرف شد اشتیاق و علاقه به مصرف آن کاهش مییابد.
اندازه پرسهای غذایی
پرخوری فعالانه تا حدی نتیجه اندازه بزرگ پرسهای غذایی است. پرسها و کالریهایی که رستورانها و فروشگاههای فستفود در یک وعده ارائه میکنند، اغلب بیشتر از نیازهای انرژی یک فرد برای کل روز است.
مواد چاقکننده
ترکیبات شیمیایی بیگانه با بدن هستند که سبب اختلال در متابولیسم طبیعی چربیها و نهایتاً منجر به چربی زیاد و چاقی میشوند. میتوان این ترکیبات را «مختلکنندههای اندوکرین» نامید، چون این ترکیبات هموستاز لیپید، ذخیرهسازی چربی و نقطهی تنظیم متابولیک را تغییر داده، تعادل انرژی را مختل میکنند یا تنظیم سیری و اشتها را جهت افزایش تجمع چربی و چاقی تغییر میدهند. نمونههای مشکوک از این مواد در محیط و تهیه غذا، بیس فنول A و فتالاتها هستند که در بسیاری از پلاستیکهای مورداستفاده در بستهبندی مواد غذایی یافت میشوند. این مواد به داخل غذاهای فرآیند شده، منتقل یا در آنها ذخیره میشوند.
انتهای پیام/
