آشنایی با آداب و رسوم مردم استان قم در ایام نوروز

به گزارش گروه فضای مجازی ،  استان قم به دلیل قرار داشتن در کانون بسیاری از حوادث فرهنگی و تاریخی کشور، طی قرن‌های گذشته ساکنانی از اقوام مختلف و با آداب و رسوم‌های متفاوت را در خود جای داده که این باعث شکل گیری آئین ها، آداب و رسوم مختلف در این استان شده است که رسوم مربوط به شب چهارشنبه سوری و عید نوروز از جمله آنهاست.

 

مراسم چهارشنبه آخر سال در قم به این شکل برگزار می‌شود که در غروب سه شنبه آخر سال مردم مقداری هیزم جمع کرده و در محله‌ها و کوچه‌ها و یا در باغ‌ها و پارک‌ها کپه‌های آتش روشن می‌کنند و به شادی مشغول می‌شوند و از روی آتش می‌پرند و در این هنگام اشعاری نیز می‌خوانند: "غم برو شادی بیا/محنت برو شادی بیا" و یا خطاب به آتش می‌گویند: "زردی من از تو/ سرخی تو از من".

دستمال اندازون

همچنین در این شب معمولا در روستا‌های قم مراسم دستمال اندازون برگزار می‌شود به شکلی که تعدادی به درب منازل می‌روند و دستمالی را به طرف آن خانه پرتاب می‌کنند و یا از دریچه تهویه خانه به پائین می‌اندازند و صاحب خانه نیز هر چه در وسع داشته باشد درون دستمال می‌گذارد که می‌تواند تخم مرغ، آجیل، شیرینی، پول و یا حتی بنشن باشد.

قاشق زنی

البته در برخی مناطق کار گرفتن هدیه به شکل قاشق زنی انجام می‌شود، به این ترتیب که افراد به خصوص دختران، صورت خود را می‌پوشانند و به درب منازل می‌روند و با قاشق به کاسه و ظرفی که در دست دارند می‌کوبند و طلب هدیه می‌کنند و صاحب خانه نیز هر چه در توان داشته باشد از آجیل و نبات و ... در ظرف آن‌ها می‌گذارد و گاهی افراد در روز بعد، از بنشن‌ها و پول جمع شده آشی را برقرار می‌کنند که به آن آش ابودردا گفته می‌شود و به نیت شکون و شفا به مریض و یا اهل خانه می‌دهند.

فالگوش ایستادن

فالگوش ایستادن نیز از دیگر رسوم شب چهارشنبه سوری در قم است که در این شب حاجت‌مندان به خصوص دختران دم بخت به شکل ناشناس و پوشیده به سر کوچه یا چهارراه‌ها رفته و به صحبت‌های عابران گوش می‌دهند و اولین سخن اولین رهگذر را به نیت خود تعبیر می‌کنند که اگر خیر باشد به معنی این است که شخص به حاجت خود می‌رسد.

مهره به آب انداختن

مهره به آب انداختن از دیگر رسوم مردم روستا‌های قم در شب چهارشنبه سوری است به این شکل که اهل خانه دور هم جمع می‌شوند و کوزه‌ای را آب می‌کنند و هر کس مهره مشخصی را برای خود به درون کوزه می‌اندازد و آن وقت بزرگتر خانواده کتاب حافظ را باز می‌کند و فردی که معمولا از میان بچه‌ها است یک مهره در می‌آورد، مهره متعلق به هر کس بود شعر مربوط به آن صفحه جواب فال اوست.

کوزه شکستن

این مراسم در روستا‌های قم به این شکل است که غروب چهارشنبه سوری چند سکه را در کوزه آب ندیده می‌گذارند و کوزه را از پشت بام به کوچه پرتاب می‌کنند و این شعر را می‌خوانند که "درد و بلام بره تو کوزه، بره تو کوچه" و بر این باور هستند که با این کار بلا از اهالی خانه دور می‌شود.

از دیگر مراسم قبل از تحویل سال نو در قم رفتن به سر مزار رفتگان در روز پنج شنبه آخر سال، آشتی کنان بین افرادی که از هم کدورت دارند، خانه تکانی، طبخ سبزی پلو و ماهی برای شب عید و پخت نان کسمه و رشته پلو و رنگ کردن تخم مرغ برای روز عید است.

اما موقع تحویل سال نو بسیاری از مردم قم و حتی دیگر استان‌های کشور به حرم مطهر حضرت معصومه (س) می‌روند و سال را در کنار این بانوی بزرگوار تحویل می‌کنند تا به برکت وجود ایشان سال خوبی را داشته باشند و عده‌ای نیز خود را به مسجد مقدس جمکران می‌رسانند و در آنجا نماز می‌خوانند و دعای فرج را در هنگام تحویل سال زمزمه و برای ظهور امام زمان (عج) دعا می‌کنند.

سنت عید دیدنی

بعد از تحویل سال نو رسم عید دیدنی نیز از رسوم بسیار نیکوی مردم قم است، به این شکل که ابتدا کوچکتر‌ها به دیدن بزرگتر‌ها می‌روند و از آن‌ها عیدی می‌گیرند که این عیدی می‌تواند پول و یا چیز‌های دیگر باشد. برای مثال در برخی مناطق قم بزرگتر‌ها کله قند و یا تخم مرغ رنگ شده را به عنوان عیدی به کوچکتر‌ها می‌دهند.

تخم مرغ بازی

یکی دیگر از رسوم نوروز در قم به خصوص در میان جوان ترها، تخم مرغ بازی با تخم مرغ‌هایی است که از بزرگتر‌ها هدیه گرفته‌اند.

به این شکل که یک طرف بازی، تخم مرغ خود را در دست می‌گیرد و قسمتی از آن را باز می‌گذارد تا طرف مقابل با تخم مرغ خود روی آن ضربه بزند اگر تخم مرغ بشکند طرف ضربه زننده برنده شده و فرد بازنده باید تخم مرغ شکسته را تحویل فرد برنده دهد و این بار نوبت طرف مقابل است تا با تخم مرغ خود به دیگری ضربه بزند و آن را بشکند این کار تا جایی ادامه پیدا می‌کند که تخم مرغ‌های یک طرف تمام شود و به این ترتیب برنده و بازنده مشخص می‌شوند.

سبزه آب دادن در روز دوازدهم فروردین

و، اما روز دوازدهم فروردین ماه نیز مردم قم به کنار رودخانه‌ها می‌روند و سبزه‌هایی را که برای سفره هفت سین سبز کرده اند را به آب می‌اندازند و بر این باورند که با این کار درد و بلای خود و خانواده‌شان را به آب می‌دهند.

همچنین در برخی از روستا‌های قم در این روز و در کنار رودخانه‌ها تازه داماد‌ها به تعداد اعضای فامیل بستنی می‌خرند و بین اقوام به خصوص فامیل عروس پخش می‌کنند.

سبزه گره زدن در روز سیزدهم فروردین ماه

آخرین روز مراسم نوروز نیز روز سیزده بدر است که در این روز اهل قم به همراه تمام اعضای خانواده به دامن طبیعت به خصوص به کنار رودخانه‌ها و آب‌های روان می‌روند و روزی شاد و به یادماندنی را به همراه خانواده می‌گذرانند.

یکی از آداب و رسومی که مردم قم در این روز انجام می‌دهند گره زدن سبزه است. به این شکل که دختر و پسر‌های دم بخت دو دسته سبزه را به نیت پیوند بین دو زوج گره می‌زدند تا در سال جدید بختشان باز شود. 

 

 

: انتشار مطالب و اخبار تحلیلی سایر رسانه های داخلی و خارجی لزوماً به معنای تایید محتوای آن نیست و صرفاً جهت اطلاع کاربران از فضای رسانه ای منتشر می شود.