همه آنچه باید در خصوص شپش سر باید بدانید

به گزارش گروه فضای مجازی ، شپش‌ها حشراتی پهن و بدون بال هستند که موهای سر، بدن و ناحیه شانه را آلوده می‌کند. شپش‌ها سه جفت پا دارند که در قسمت قدامی بدن و مستقیما در پشت سر آنها قرار دارد. این پاها به چنگال‌های تیزی ختم شده که برای تغذیه شپش تطابق پیدا کرده‌اند و به شپش امکان می‌دهند مو یا لباس را محکم بگیرد و به آن بچسبد. شپش‌ها به پوست می‌چسبند و از خون انسان تغذیه می‌کنند و روی ساقه موها تخم می‌گذارند.

محمدعلی نیلفروش زاده، رییس انجمن متخصصین پوست ایران می‌گوید: شپش، حشره‌ای بسیار ریز است که بیشتر در محیط‌های گرم و مرطوب زندگی می‌کند. شش ۳ جفت پا و قلاب‌های نیرومندی دارد که به کمک آنها به پوست سر و موها می‌چسبد. این حشره روزانه ۱۰ تخم می‌گذارد و با نیش زدن، ۲ تا ۳ بار در روز، از خون کف سر تغذیه می‌کند و به همین دلیل زمانی که فرد با شپش مواجه می‌شود، دائم سرش را می‌خاراند. پس یکی از نکاتی که با دقت به آن می‌توانید به وجود شپش، شک کنید، خارش شدید به‌خصوص در نواحی پشت سر و شقیقه‌ها و بالای گوش‌ها است.

وی ادامه می‌دهد: رشک‌ها تخم‌های سفید رنگ، سفت و بیضی شکل شپش‌ها هستند که به ساقه موها می‌چسبند. آلودگی شپشک سر بسیار مسری است و تماس مستقیم، اصلی‌ترین راه سرایت بیماری است. آلودگی موهای سر با شپش در کودکان شایع‌تر است.

شپش‌ها انگل اجباری انسان هستند و روی بدن حیوانات دیگر یا روی اشیا و وسایل منزل نمی‌توانند زنده بمانند. انتقال از طریق وسایل، کلاه، شانه و برس و یا گوشی تلفن همراه شایع است. این آلودگی ممکن است سبب خارش خفیف پشت گردن شود و یا به کلی بدون علت باشد. بیشترین نواحی درگیری ناحیه پشت سر است. خارش در کودکان اغلب شدید است و شب‌ها که شپش‌ها تغذیه می‌کنند، خارش شدیدتر است. ضایعات پوست ناشی از خاراندن ممکن است عفونی شوند و در این صورت، ورم و دلمه روی ضایعات ظاهر و غدد لنفاوی آن ناحیه دچار تورم می‌شود.

رییس مرکز تحقیقات پوست و سلول‌های بنیادی می‌گوید: شپش سر معمولا به شکل فرد به فرد و با تماس سر افراد سرایت پیدا می‌کند. حدود ۳۰ ثانیه طول می‌کشد که یک شپش از یک سر به سر دیگر انتقال پیدا کند. سرایت از طرق دیگر شیوع کمتری دارد مثل کلاه، شانه یا بالش.

شپش سر فقط روی بدن انسان زندگی می‌کند و در عرض یک یا دو روز دور از سر انسان می‌میرد. شپش سر از حیوانات قابل سرایت نیست. هر کسی ممکن است به شپش سر مبتلا شود، فقیر یا غنی، تمیز یا کثیف؛ ولی در بچه‌های بین ۴ تا ۱۱ سال بیشترین شیوع دیده می‌شود و در دختران بیش از پسران و در سن شروع مدرسه نیز شایع‌تر است. آلودگی با شپش سر معمولا توسط معلم مدرسه یا مسؤل بهداشت مدرسه تشخیص داده می‌شود.

وی در ادامه سخنانش چنین عنوان می کند: معمولا شپش بالغ را می‌توان تشخیص داد، اما برای اطمینان استفاده از شانه‌های مخصوصی که برای این کار تهیه شده‌اند، مناسب است. ابتدا باید لایه نازکی از مو را از ریشه جدا و از سمت کف سر به سمت نوک موها شانه کرد. اگر شپش وجود داشته باشد، روی شانه قابل مشاهده است. هر شپش برای بالغ شدن از ۳ مرحله عبور می‌کند؛ تخم (یا رشک)، نمف (نوزادی که از تخم خارج می‌شود) و بالغ. رشد نمف خود دارای ۳ مرحله است و برای عبور از هر مرحله نمف باید خون خواری کند. وقتی شپش بالغ شد، اگر در مدت ۲۴ ساعت غذا (یا همان خون) به آن نرسد، از بین می‌رود. همچنین اگر به هر دلیلی تخم شپش تا ۱ ماه باز نشود دیگر باز نخواهد شد. همان طور که ذکر شد هر شپش روزانه ۱۰ تخم می‌گذارد. تخم ها بعد از ۸ تا ۱۰ روز باز می‌شوند و شپش‌های بالغ حدود ۴ تا۶ هفته عمر می‌کنند. حتی اگر فقط یک شپش به طریقی به سر افراد راه پیدا کند، ۴ تا۶ هفته عمر کند و روزی ۱۰ تخم بگذارد، بعد از چند هفته چه اتفاقی برای سر می‌افتد؟

بنابراین بهترین کار برای از بین بردن شپش، استفاده از داروهای ضدشپش است که معروف‌ترین و در دسترس‌ترین آنها، شامپوی پرمترین ۱ درصد است. برای از بین بردن کامل حشرات باید صبر و حوصله داشت و دوره درمان را کامل کرد.

دکتر نیلفروش زاده می‌گوید: درمان این مشکل معمولا با کمک محلول پرمترین ۱% ، پرمترین ۵% قابل انجام است. شامپو لیندان نیز یکی از روش‌های درمانی است که باید به مدت ۵ دقیقه روی سر باقی بماند و سپس شسته شود که تجویز و بررسی بهبودی حتما باید توسط متخصص پوست انجام شود. تمام داروها را باید پس از ۲هفته تکرار کرد. شانه کردن موها توسط یک شانه مخصوص رشک ۱ هفته پس از درمان توصیه می‌شود و بهتر است تمام اعضای خانواده درمان شوند. در هر صورت رعایت نکات بهداشتی و استفاده از وسایل بهداشتی فردی و نه به صورت مشترک از انتقال این بیماری جلوگیری می‌کند. شپش مخصوص موی کودکان نیست، اما در کودکان شایع‌تر است؛ زیرا آنها عادت دارند حین بازی سرهایشان را به هم بچسبانند و به هم نزدیک شوند.

طبق گفته وی، تمام وسایلی که فرد یا کودک مخصوصا در ۲ روز گذشته با آنها در ارتباط بوده، مثل ملحفه‌ها و بالش و حتی کاناپه و عروسک‌ها، کلاه و روسری و… باید شسته شوند. در صورتی که امکان شستشوی وسایل وجود ندارد، می‌توان آنها را فریز کرد یا وسایل را ۲۴ ساعت در کیسه پلاستیکی دربسته زیر آفتاب قرار داد.

شپش تن و سر اختلافات جزئی دارند. به طور کلی، شپش سر از نظر اندازه کوچکتر، از نظر رنگ تیره‌تر و از نظر پوشش مقاوم‌تر است. در آلودگی‌های شدید، شپش سر روی بدن دیده می‌شود ولی هی‌چگاه شپش تن روی سر دیده نمی‌شود. شپش سر هیچ بیماری‌ای را انتقال نمی‌دهد، اما انواع دیگر می‌توانند عامل بیماری‌هایی مثل تیفوس، تب خندق و تب راجعه باشند.

وقتی شپش در مدرسه رخ می‌دهد

این متخصص پوست، مو و زیبایی در ادامه توضیح می‌دهد: وقتی یک مورد شپش در کلاس کشف شد، تمام دانش آموزان همان کلاس باید بررسی شوند. برادران و خواهران و اولیاءی دانش آموزان مبتلا نیز باید مورد بررسی قرار گیرند. موارد جدید باید فورا درمان شوند. وقتی بیش از سه کلاس یک مدرسه درگیر باشند، تمام کلاس‌های مدرسه باید از نظر شپش غربالگری شوند. چک کردن موی سر باید زیر نور کافی صورت پذیرد. دانش آموز مبتلا زمانی که دوره درمانش تمام شد یا تمام تخم‌ها از موهایش زدوده شد باید پذیرفته شود. دانش آموز مبتلا باید به مدت ۱۴ روز مورد بررسی روزانه قرار گیرد ،اعضای خانواده باید تا ۱۰ روز موهایشان از نظر ابتلا به شپش  مورد بررسی روزانه قرار گیرد.

برای درمان قطعی شپش باید کچل کرد؟

وی کچل کردن موها را برای درمان قطعی شپش یک باور اشتباه می‌داند و می‌گوید: برای شپش نوع مو، پرپشت یا کم پشت و کوتاه و بلند بودن آن حتی تمیز یا کثیف بودنش مهم نیست، اما داشتن موهای بلند، روند درمان را سخت می‌کند. سابق بر این تنها راه نجات از دست شپش‌ها، تراشیدن موها از ته بود. اما امروزه شامپوهاى ضد شپش همه جا در دسترس هستند.

منبع: بهداشت نیوز