ادای دین به موسیقی کردستان در اثری با مضمون فاجعه حلبچه
: ارشک رفیعی آهنگساز فیلم سینمایی «حکایت عاشقی» به کارگردانی احمد رمضانزاده گفت: برای ساخت موسیقی این فیلم از فاجعه بمباران شیمیایی حلبچه الهام گرفتم و داستان عاشقانهای که از ابتدا تا انتها در فیلم جاری است خیلی برایم جذاب بود.
به گزارش ارشک رفیعی آهنگساز فیلم سینمایی «حکایت عاشقی» در مورد ساخت موسیقی این فیلم که در بخش رقابتی «سودای سیمرغ» سیوسومین دوره جشنواره بینالمللی فیلم فجر به نمایش درمیآید؛ گفت: موضوع این فیلم در مورد بمباران شیمیایی حلبچه است و وقتی که فیلمنامه آن را خواندم؛ خیلی از آن خوشم آمد و در دیداری که با آقای رمضانزاده هم داشتم با ایشان در مورد حساسیتهای این فیلمنامه صحبت کردیم. زمانیکه فیلمنامه را خواندم یک تصوری داشتم و ایشان به بنده گفتند منتظر باشید تا ما قسمتهایی از فیلم را فیلمبرداری کنیم. چون صحنه آخر فیلم در خود شهر حلبچه اتفاق میافتد؛ بایستی در آنجا فیلمبرداری میشد.
وی ادامه داد: قبل از اینکه گروه تولید برای فیلمبرداری به حلبچه بروند ما به اتفاق همدیگر نزد آقای «نیما جوزانی» تدوینگر این اثر رفتیم و قسمتهایی از آن را دیدم، به قدری این صحنهها تأثیرگذار بود و آن تصاویری که آقای رمضانزاده از فیلمنامه درآورده بودند در کنار داستان عاشقانهای که از ابتدا تا انتها در فیلم جاری است؛ خیلی برایم جذاب بود.
مشورت با کارشناسان موسیقی کرد
وی همچنین گفت: با دوستانی همچون «فرید الهامی»، «صابر نظرگاهی» و ... که موسیقی کردستان را خیلی خوب میشناسند و سالها در این زمینه فعالیت کردهاند و در این کار نیز به بنده خیلی کمک کردند با همدیگر مشورت کردیم و نهایتاً به این نتیجه رسیدیم که تم کار را به سمت موسیقی کُردی ببریم حتی برای موسیقی متن هم ما تلاش کردیم که از تمهای موسیقی کُردی استفاده کنیم. موسیقی این فیلم با ارکستر بزرگ ضبط شده است ولی محوریتش را بر پایه ساز دیوان گذاشتیم.
این آهنگساز در ادامه افزود: یعنی بدینگونه به ماجرا نگاه کردیم چون موضوع این فیلم در اصل مربوط به کردهای حلبچه است؛ تلاش کردیم به آن سمت از موسیقی برویم و امیدوارم که موسیقی آن خوب درآمده باشد. در حال حاضر نیز که با دوستان همکار، از جمله؛ تهیهکننده، تدوینگر، کارگردان و ... این فیلم را دیدهایم، ظاهراً موسیقی خوبی درآمده است.
رفیعی در مورد هنرمندانی که در ضبط موسیقی فیلم سینمایی «حکایت عاشقی» وی را همراهی کردند، گفت: برای موسیقی متن فیلم سینمایی «حکایت عاشقی» از ارکستر بزرگ استفاده کردم اما محوریت کار را بر روی ساز دیوان به نوازندگی خیلی خوب آقای «صابر نظرگاهی» گذاشتیم و سعی کردیم که براساس مقامهای کُردی که در این نوع موسیقی وجود دارد کار را به جلو ببریم که آقای «فرید الهامی» در این زمینه خیلی به بنده کمک کردند. همچنین «کوروش باقری» با ساز کمانچه و «سعید همتیان» با ساز نی در این اثر تکنوازی کردند که جزو هنرمندان شاخص در این زمینه به شمار میروند. همچنین خانم «هاله سیفیزاده» به جای «چیمن» بازیگر اصلی فیلم که خواننده هستند در این فیلم اجرای درخشانی داشتند.
استفاده از ساز شمشال
وی همچنین گفت: همچنین شعرهای این اثر توسط «بهروز طاهری» سروده شده است که در آلمان و زیر دستگاه دیالیز این اشعار را برای موسیقی فیلم سینمایی «حکایت عاشقی» سرودند و در جای جای این اثر نیز به ما مشاوره دادند؛ در اینجا از ایشان به صورت ویژه تشکر میکنم.
آهنگساز فیلم سینمایی «حکایت عاشقی» در مورد استفاده از ساز شمشال در این فیلم گفت: ما در فضای این فیلم احساس کردیم که یک صدای خالی وجود دارد و در واقع یک چیزی کم هست؛ تا اینکه به این نتیجه رسیدیم که از ساز شمشال استفاده کنیم. چون مخصوصاً برای آن صحنه دهشتناک بمباران شیمیایی حلبچه، صدای آن ساز به منطقه نزدیک است. «فرید الهامی» زحمت کشیدند و آقای «تیمور ویسی» را به بنده معرفی کردند و راه طولانی را از کردستان طی کرده و به تهران آمدند. ایشان برای این فیلم به خوبی شمشال زدند و در بخشهایی نیز آواهای مقامی کُردی از جمله؛ هوره را به نحو احسن خواندند.
ارشک رفیعی در ادامه افزود: نکته حائز اهمیت و جالب ماجرا در اینجا است که ایشان به بنده گفتند که این آواها و مقامها را خواندهام و برای این اثر شمشال هم نواختهام؛ فقط برای سکانس بمباران شیمیایی حلبچه در فیلم «حکایت عاشقی» و نمیخواهم در جای دیگری از آنها استفاده شود. هر چقدر از طرف آقای الهامی و همچنین خودمان به ایشان اصرار کردیم؛ بابت کاری که انجام دادهاند و برای مسیر طولانی که از محل سکونتشان به تهران آمده بودند هیچ دستمزدی نگرفتند.
همدلی جالبی که کمتر شاهدش هستیم
وی همچنین گفت: در واقع این برای من جالب بود که انگار دین ویژهای در میان همه اقوام ایرانی و بخصوص کُردها چه ایرانی و چه عراقی وجود دارد؛ موقعی که صحبت از ضبط اثری برای حلبچه شد؛ اتحاد، همدلی و همراهی خیلی جالبی پیش آمد که در حال حاضر در موسیقی کنونی که در آن کار میکنیم کمتر شاهد آن هستیم. این نوع رفتار، خیلی برایم جالب بود؛ شاید این قسمت از کار، خیلی ارزشمند بود که این دوستان اینقدر از جان و دل مایه گذاشتند که در اینجا جا دارد که از تک تک آنها تشکر کنم.
رفیعی در مورد استفاده از موسیقی کُردی برای ساخت این اثر سینمایی گفت: به دلیل مقامهایی که در موسیقی کُردی وجود دارد این نوع موسیقی، جزو موسیقیهای شاخص ایران محسوب میشود؛ در کنار این، حضور آهنگسازان، خوانندگان و نوازندگان برجسته کُرد و تأثیری که بر روی موسیقی سنتی ما گذاشتهاند و متقابلاً از موسیقی سنتی نیز تأثیر پذیرفتهاند؛ موسیقی کُردی خیلی موسیقی جدی به نظرم میرسد و عاشقانه آن را دوست دارم.
یک فاجعه جهانی
آهنگساز فیلم سینمایی «حکایت عاشقی» در بخش دیگری از سخنانش تأکید کرد: موضوع این فیلم، راجع به یک فاجعه جهانی است و هر کسی در هر گوشه از این کره خاکی میداند که بمباران شیمیایی حلبچه چه فاجعه وحشتناکی است؛ یعنی عظمت این فاجعه اینقدر زیاد است که شاید در تولید یک فیلم، یا ساخت یک قطعه موسیقی و یا هر هنر دیگری و یا ورای هنر، نمیتوان عمق و ابعاد آن را نشان داد. در واقع برای ساخت موسیقی فیلم سینمایی «حکایت عاشقی» از فاجعه حلبچه الهام گرفتم. ما در ساخت موسیقی این فیلم در حد بضاعت خودمان تلاش کردیم و کماکان جای کار بر روی این فاجعه خیلی وحشتناک بشری وجود دارد.
ارشک رفیعی در پایان اظهار داشت: بایستی این فاجعه را بشناسیم چون هیچگاه قدیمی نمیشود؛ یعنی هر وقت که به آن نگاه میکنیم یک درد عمیق تازهای در آن وجود دارد. به امید اینکه این اتفاق دهشتناک برای هیچ کسی در هیچ کجای دنیا نیافتد. چون این، فراتر از هر قومیت، ملیت و یا هر نژادی است و کسی باور نمیکند که چنین اتفاقی افتاده، ولی متأسفانه واقعیت دارد و اتفاق افتاده است.
