در گفتمان امروز معماری، مبحث پایداری امری ضروری است

: نشست تخصصی «معماری پایدار و محیط زیست» با حضور مدیر مرکز معماری حوزه هنری و جمعی از اساتید دانشگاه  در سالن سلمان هراتی مجموعه حوزه هنری برگزار شد.


به گزارش در ابتدا، امیر محمدخانی مدیر مرکز معماری حوزه هنری، درخصوص این نشست تخصصی که از سوی مرکز معماری حوزه هنری برگزار می گردد، گفت: بر کسی پوشیده نیست که تغییر، تحول و بناهای معماری از ارتباط حاکمیت و معماران شکل گرفته و دچار تغییر شده است. پس از انقلاب اسلامی و به علت شکل انتخاباتی بودن نهادهای دولتی و تغییر مداوم مدیران، گاهی به امور معماری به طور شایسته ای پرداخته نمی شود. اما باید بدانیم که حاکمیت با دولت فرق می کند.
وی ادامه داد: نظر غالب این بود که اگر رابطه معماران با شخص رهبری و حاکمیت به صورت مستقیم باشد، نظارت کارشناسی بی واسطه به ایشان منتقل می شود و می توان انتظار داشت از این مسیر بتوانیم تغییراتی را ایجاد کنیم. می دانیم که امروز معماری ما در مسیر خوبی نیست و شکل شهر ما خوب نیست و معماری تبدیل به یک تجارت شده است تا این که به عنوان یک هنر مطرح گردد.
محمدخانی با اشاره به یکی از مشکلات مهم در زمینه پرداختن به معماری و هویت آن، گفت: یکی از مهم ترین موانع برای ما در حال حاضر، عدم وجود یک سند جامع و کامل برای آینده در زمینه معماری است و هر وزارتخانه ای بر اساس سند چشم انداز خود به طور جداگانه کار می کند. ما نمی دانیم در آینده چه می شود و این موضوع، امر خوبی نیست.
وی افزود: تصمیم بر این شد تا با استفاده از نظرات کارشناسان که در رشته کاری خود استاد هستند، این امر را محقق کنیم و باید به ذکر این نکته بپردازم که ما تنها کار دبیرخانه ای انجام می دهیم، که اصل و جمع بندی نظرات به دست مقام رهبری خواهد رسید و در پی آن هستیم که اساتید معماری علاوه بر ارائه نظرات کتبی در یک جلسه جامع به صورت شفاهی با ایشان صحبت کنند.
مدیر مرکز معماری حوزه هنری درخصوص سازمان و نهادهایی که در این امر مورد توجه هستند، گفت: وزارت مسکن و شهرسازی، مجلس شورای اسلامی، سازمان نظام مهندسی و بسیاری از رسانه ها به طور عملی به این موضوع ورود کرده و نظرات خود را ابراز نموده اند و ما تلاش کرده ایم نظرات اشخاص حقوقی و نظرات اشخاص حقیقی که اساتید معماری هستند را تجمیع کنیم.
وی ادامه داد: مسئله «معماری پایدار» برای برخی کشورها امری جدید است؛ اما برای ما امری دیرینه است. در شرایط کنونی نیازها و شکل زندگی جامعه ما تغییر کرده است و متاسفانه ما با یک الگوی ساخت مسکن در اقلیم و جغرافیاهای متفاوت رو به رو هستیم. این مسئله امری نامیمون است که باید تغییراتی در آن صورت پذیرد.
در ادامه این نشست، حریری از اساتید معماری دانشگاه تهران و عضو هیئت امناء انجمن مفاخر معماری ایران، درخصوص وضعیت کنونی معماری در تهران گفت: متاسفانه شهر ما خراب و تهران تبدیل به یک شهر بدون چهره شده است. ما باید این نکته را بدانیم که معماری گذشته ما برای گذشته خوب بوده است. امروز مسئله مهم، ترجمه آن معماری به امروز و نیازهای امروز ما است تا بتوان از آن استفاده کرد.
وی افزود: ما در کشورمان مزیت های بسیاری برای استفاده از شکل های دیگر انرژی داریم که نسبت به آن ها بی توجه و کم بهره هستیم. ما امروز در کشورمان با توجه به پتانسیل بالای انرژی خورشیدی می توانیم از این نعمت بهره مند شویم و از آن استفاده های بسیاری بکنیم.


مفیدی: باید بینش ما نسبت به شهرسازی تغییر کند
در ادامه، سید مجید مفیدی شمیرانی، دکترای تخصصی معماری از دانشگاه شفیلد انگلستان و دارنده مدرک کارشناسی ارشد طراحی شهری از دانشگاه کلرادو دنور آمریکا درخصوص موضوع «معماری پایدار» گفت: در مورد «معماری پایدار» هیچ الگویی در کشور ما وجود ندارد. مردم ما باید متوجه شوند که مفهوم پایداری در مقوله انرژی چیست. از لحاظ حقوقی و ضوابط باید تحولی صورت پذیرد.
وی ادامه داد: از منظر آموزشی که در سطح وسیعی معمار تربیت می شود اما حتی ساده ترین اصول را نمی توانند پیاده کنند. برای طراحی بنا باید «پایداری» معماری به آن ها آموزش داده شود تا پیشرفت حاصل شود. در دوره مدرنیسم به طور دائم به این مسئله پرداخته می شده است که باید فرم دنبال عملکرد باشد یا بالعکس. این حرف به هیچ وجه درست نیست. این دو باید در یک راستا نسبت به یکدیگر باشند. پایداری یک امر حسی نیست، بلکه مبحثی علمی است و ضرورتی حیاتی دارد. باید بدانیم در راس تمام مباحث، «پایداری» است که باید به درستی به آن پرداخته می شود. ما در زمین با انرژی محدود رو به رو هستیم که کمبود آن محسوس است و به مشکل برخواهیم خورد. باید رسالت بزرگی را امروز به عهده معماران بگذاریم زیرا رسالت مهمی است. باید بینش ما نسبت به شهرسازی تغییر کند.

قبادیان: در گفتمان امروز معماری جهان مبحث پایداری امری ضروری است
در ادامه نشست، وحید قبادیان کارشناس ارشد معماری از دانشگاه ایالتی اوهایو آمریکا و دارای مدرک دکترای معماری از دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، درخصوص بحث پایداری در معماری گفت: درمورد مبحث پایداری در معماری می توان به سه حوزه آموزش، ضوابط و اجرا اشاره کرد و گفت که در گفتمان امروز معماری جهان، مبحث پایداری امری ضروری و مهم تلقی می شود. در سنت معماری ما، معماری پایدار وجود داشته است اما بنا به فرمایشات جناب حریری، باید با توجه به زمان و مکان امروز ترجمه شود و اکنونیت داشته باشد.
وی افزود: در حوزه اجرا، ما نیاز به الگو داریم و این الگو برای هر شهر و استانی متفاوت است. وظیفه سازمان ها و نهادها این است که تغییرات ایجاد کنند. ما امروز باید ضوابطی برای معماری پایدار داشته باشیم. باید ضوابط ساختمان هر پنج سال تغییر کند. در دروس دانشگاه باید علوم را به روز کنیم و اگر به دنبال تغییرات هستیم باید بدانیم این مسیر تنها از راه تغییر سرفصل های دانشگاهی و ورود مبحث «پایداری در معماری» اتفاق می افتد. امیدوارم در شهری زندگی کنیم که معماری پایدار در تمامی جوانب آن حضور داشته باشد.

اربابیان: هویت و فرهنگ اصلی ما از طریق معماری شکل می گیرد
نشست «پایداری در معماری» با سخنان همایون اربابیان، استاد دانشگاه دانشگاه علم و صنعت و کارشناس leed درخصوص مسئله «پایداری در معماری» گفت: برای آن که بتوانیم به بحرانی که ما را امروز تهدید می کند پاسخ گو باشیم، این نکته را باید بدانیم که مشکلات ما فراتر از ساختمان است. جمله معروفی وجود دارد که ما ساختمان ها را می سازیم و ساختمان ها ما را می سازند. این جمله نشان می دهد که هویت و فرهنگ اصلی ما از طریق معماری باید شکل بگیرد و به آن باید به صورت جدی پرداخته شود.
وی ادامه داد: مشکل اصلی امروز ما، جزیره ای بودن دستگاه های اجرایی است؛ در صورتی که پایداری یعنی با هم بودن و ارتباط مستمر و سازنده، باید در اخلاق و منش نیز وجود داشته باشد. باید از من ذهنی و تفکر تک نگری پرهیز کنیم. باید سیستم بخشی نگر را حذف کنیم. باید کلی نگر به جهان بنگریم و باید انتقادات را تبدیل به راهکار کنیم. باید ساختمان هایی بسازیم که نمادهای حکومت ما باشند. باید تعامل و همکاری میان فرهنگ ها و معماران مختلف وجود داشته باشد.
جوانبخت: با روند فعلی مصرف سوخت، سال های بحرانی برای صادارت وجود خواهد داشت
امیر جوانبخت، کارشناس ارشد معماری از دانشکده هنر های زیبا دانشگاه تهران و مدیر پروژه بررسی استفاده از انرژی های تجدیدپذیر در ایران در سال 83 در ادامه نشست معماری پایدار و محیط زیست (بررسی بایدها، نبایدها، سیاست ها و قوانین) درخصوص موضوع پایداری در معماری گفت: هم اکنون شاهد این هستیم که کشورهای دیگر به دنبال معماری پایدار هستند؛ زیرا به دنبال مقابله با آلودگی زمین و پیگیر ذخیره و بهینه کردن انرژی هستند. در کشور ما چنین بحرانی وجود دارد، مصرف سوخت به میزان بالا باعث شده است که در سال های آینده بیشتر منابع سوختی ما صرف استفاده در کشور شود و نتوانیم آن ها را صادر کنیم.
وی ادامه داد: هوای آلوده ای که امروز شاهد آن هستیم نیز محصول همین مصرف بی رویه و بی حد در کشورمان است. بودجه ریزی و برنامه ریزی ما باید به گونه ای باشد و به سمتی میل کند که بحران را بشناسیم و واقعا به قوانین عمل کنیم. باید برای یک برنامه مهم بودجه تعیین شود، و با یک بودجه مناسب دست معماران را باز بگذاریم. در جامعه مردم پیرو فرهنگ هستند و بر این اساس پول به جامعه تزریق می شود. باید برآیند جامعه را به سمتی سوق دهیم که ساختمان های ماندگار ساخته بشود.
این کارشناس ارشد معماری درخصوص الگوسازی در امر معماری گفت: باید ساختمان های الگو از سمت نهادهای دولتی و سازمان های حکومتی ساخته شود تا جامعه بتواند با الگوبرداری و پیروی از این الگو دست به تغییر بزند، همچنین باید در کنار این الگو یک قانون مصوب وجود داشته باشد تا پیگیری، نمونه سازی و اجرایی شدن این الگو برداری را تضمین کند.

محمودی: سازمان نظام مهندسی کشور باید عملکرد بهتری داشته باشد
در ادامه این نشست، مهناز محمودی دکترای تخصصی معماری از دانشگاه آزاد اسلامی علوم و تحقیقات درخصوص معضل پیش روی معماری در روزگار فعلی گفت: فکر می کنم با معضل مفصلی رو به رو هستیم که برای رفع آن باید از کل شروع کنیم تا به جزئیات برسیم. نمی توان این روند را از معماران شروع کرد، باید به یک کلیت فکر کرد. این روند اجرایی و قوانین و مقررات را باید به شکل صحیح آن اجرا کنیم و اجرای صحیح آن، خود یک گام مثبت است. ما در کنار این موضوعات، مشکلات آموزش را نیز مقابل خود خواهیم داشت.
وی ادامه داد: بناهای عام توسط بساز و بفروش ها و با سازوکار آن ها ساخته می شود و سیستم نظام مهندسی از هدف غایی خود دور شده و فاصله گرفته است. در سیستم نظام پزشکی کسی که هشت سال درس می خواند، نمی تواند در شهر تهران مطب بزند و باید تخصص و دوره های کارورزی در شهرستان ها را ببیند اما یک لیسانسیه معماری به راحتی عضو سازمان نظام مهندسی می شود که این به هیچ وجه خوب نیست و این سازمان باید عملکرد بهتری با توجه به هدف تاسیس خود داشته باشد.
محمودی درخصوص نوع رابطه سازمان نظام مهندسی و بنگاه های املاک در زمینه ساخت و ساز معماری گفت: رابطه ای که میان سازمان نظام مهندس با بنگاه های املاک و بساز و بفروش های متفرقه به هیچ وجه رابطه درست و نظام مندی نیست و باید به شکل صحیح تری باشد. ما عدم نظارت و نقشه های نادرست را در این روابط شاهد هستیم که نباید این گونه باشد.
وی ادامه داد: ما در زمینه مسکن مهر به عنوان یک پروژه ملی غفلت هایی را شاهد بودیم که از سمبل و الگو شدن این پروژه برای جامعه جلوگیری کرد و باعث شد به یک پروژه پر خطا و معمولی تبدیل شود.