چرا این کتاب پنج دهه بعد از نگارش، منتشر شد؟

: «پرنده ای با یک بال» عنوان کتابی از یاشار کمال؛ نویسنده ترک است که بعد از گذشت بیش از 5 دهه از نگارش اثر، سال گذشته در کشور ترکیه منتشر شد! اما اطلاعات دقیقی از عدم انتشار این اثر در طول این سالها در دست نیست.

به گزارش /سهیلا قربانی: اولین ترجمه کتاب توسط مریم طباطبایی ها به زبان فارسی بوده که به تازگی توسط انتشارات پوینده وارد بازار کتاب شده است. با مریم طباطبایی ها پیرامون برگردانِ آخرین اثر از یاشار کمال گفتگو کردیم.

** با توجه به اینکه کتاب در سال 1963 به نگارش درآمده، اطلاع دارید چرا پیشتر از اینها منتشر نشده؟
بطور دقیق اطلاعی ندارم اما شاید نویسنده بخاطر ترس هایی که از میزان موفقیتش در تفهیم موضوع داستان به مخاطب داشته، ترجیح داده در آن برهه زمانی کتاب را منتشر نکند.

** اتفاقا یاشار کمال در جایی عنوان کرده که همیشه از ترس، هراس داشته و دنبال فرصتی بوده تا درباره این احساس، داستانی بنویسد...
به نظرم به خوبی هم توانسته از عهده بیان این احساس بربیاید. آدم های داستان همگی از مسئله ای می ترسند و همین ترس آنها را از زندگی عقب انداخته.درواقع آدم ها تبدیل به پرنده ای با یک بال شده اند که بخاطر ترس هاشان نمی توانند پرواز کنند؛ همانطورکه عنوانِ داستان تمثیلی است از انسان های اسیرشده در ترس های خیالی. دیالوگ ها هم مفهومی هستند و درنهایت همگی به ترس های تخیلیِ آدمها اشاره میکنند و اینکه چطور این هراس ها باعث می شود از زندگی جا بمانند و به آرامی در ترس هایشان گم شوند.

** اتفاقی که دو شخصیت اصلی داستان هم به آن دچار می شوند...
بله. «رمزی» و همسرش «ملک» در موقعیت های عجیبی قرار می گیرند اما حاضر نیستند خلاف گفته های اطرافیانشان مسایل و مشکلاتشان را حل کنند. صرفا حرف دیگران برایشان اهمیت داشته و هیچوقت تلاش نکردند راه تازه ای برای اتفاقاتی که برایشان تعریف شده، داشته باشند. تا جایی که حتی در دیالوگ ها با هم درگیر می شوند. داستان در هاله ای از ابهام و به شیوه ای تمثیلی تعریف می شود و اولین پیامی که به خواننده می دهد، نکوهش ترس است. نویسنده عواقب تجربه نکردن و تنها با استناد به گفته های دیگران زندگی کردن را در این کار به خوبی بیان کرده است.

**کتاب به زبان های دیگری هم ترجمه شده؟
فعلا نه. اولین برگردان اثر به زبان فارسی است.

** شما علاوه بر این کتاب، رمان «خانه سکوت» را هم از زبان ترکی ترجمه کردید که نویسنده اش برنده جایزه نوبل ادبیات شده است. پیش از این با سبک نوشتاری اورهان پاموک آشنایی داشتید؟
بله من پیش از ترجمه «خانه سکوت» داستان های دیگری از اورهان پاموک را خوانده بودم و با سبک نوشتاری اش آشنایی داشتم. وقتی به پیشنهاد ناشر، داستان را به زبان اصلی خواندم مجذوب قصه اش شدم. «خانه سکوت» داستان زندگی مادربزرگی است که سه نوه دارد.هرکدام از نوه ها خط فکری متفاوتی دارند و قرار است به مدت یک هفته با مادربزرگ زندگی کنند. در طول این یک هفته خواننده با افکار، ایده ها و برنامه های هرکدام از این نوه ها آشنا می شود و مادربزرگ هم ، به گذشته سفر میکند و خاطرات 90 ساله عمرش را مرور میکند.

** علیرغم ترجمه و انتشار تعداد محدودی از اثار پاموک در ایران، فکر میکنید دلیل پذیرش آثارش در کشور ما چیست؟
شاید یکی از دلایلِ شناس شدنِ این نویسنده در ایران، سبک بکاررفته در آثارش باشد که در قالب داستان های توصیفی و روایی نوشته شده. این نویسنده در ایران شناخته شده و مخاطبان خاص خودش را دارد.

** نزدیکیِ فرهنگ مردمان ترکیه با کشور ما، چقدر در ترجمه آثار نویسندگان این کشور به شما کمک کرد؟
شاید نزدیکیِ فرهنگ کشور ترکیه با ما باعث شود مطالعه ی آثارشان برای خواننده های ایرانی ملموس تر باشد اما درنهایت، ما دو کشور هستیم با دو فرهنگ مجزا که هرکدام اصطلاحات و واژگان خاص خود را داریم. هر زبانی به فراخور ساختار، تبحر خاصی در برگردانِ اثر می طلبد. هماهنگ سازی ترجمه ها با فرهنگ کشورمان نیازمند مهارت در شناخت زبان، اصطلاحات، واژگان، ساختار زبانی و از همه مهمتر، آشنایی با فرهنگ آن جامعه است.