تحول قوه قضائیه در سه سطح بینش، ساختار و اجرا/ تحولات برخاسته از نظر مقام معظم رهبری است/ اصرار بر استقلال دستگاه قضا/برخورد جدی با جرایم خشن/آینده دستگاه قضا روشن است

:آیت الله آملی لاریجانی در همایش روسای دادگستری ها ی کل کشور تحول در قوه قضاییه در سه سطح ممکن دانست و گفت: تحول در بینش ها ، ساختار و در مقام اجرا سه سطح تحول در قوه قضاییه است.

به گزارش خبرنگار حقوقی میزان، آیت الله آملی لاریجانی رییس قوه قضاییه در دیدار با روسای دادگستری های کل کشور در خصوص تحول درقوه قضاییه اظهار کرد: مقام معظم رهبری در بدو این دوره و همین طور دوره های قبلی و همایش سالانه قوه قضاییه در اول تیرماه به بحث تحول در دستگاه قضایی اشاره کرده اند.

وی افزود: قوه قضاییه از زمان تشکیل خود تا به امروز براساس فرمایشات معظم له و از آنجایی که برخاسته از نظام اسلامی است تحولاتی را به خود دیده و توانسته است تا حد زیادی منویات انقلاب اسلامی را در ساحت تقنین و اجرا برآورده کند.

رییس قوه قضاییه با طرح این سوال که تحول در دستگاه قضایی چگونه باید باشد تصریح کرد: تحول قوه قضاییه هم نظری و هم مبنایی است و باید به عوامل ایجاد این تحول توجه کرد و این موضوع را که تحول در کجا متوقع است مورد ارزیابی قرار داد و در نهایت نیز باید دانست چه ارزیابی از وضعیت قوه قضاییه وجود دارد.

آیت الله آملی لاریجانی تحول در قوه قضاییه را در سه سطح ممکن دانست و بیان کرد: تحول در نگرش ها، بینش ها و بحث ها، تحول در ساختار و تحول در مقام اجرا سه سطح تحول در قوه قضاییه است که باید به آن توجه شود.

وی درباره تحول در نگرش ها تصریح کرد: در سطح تحول در نگرش ها اصلاح زیادی داریم که موجب تحول در قوه قضاییه شده است که شامل تحول در فهم، قوانین و مقررات است.

رییس دستگاه قضا به یکی از این مصداق ها اشاره کرد و گفت: به عنوان مثالی از تحول، در بحث زندان زدایی دو مدل با قوانین برخورد می شود یک زمانی مدیران در زمان صدور حکم زندان نگاهشان زندان زدایی است اما زمان دیگر نگاهشان به گونه ای است که حتما باید برای شخصی مجازات زندان را بنویسند در حالی که می توان براساس مقررات شخصی را محکوم به غیر از زندان یا حبس و آن را تبدیل به جزای نقدی کنند.

به گفته آیت الله آملی لاریجانی نوع نگاه مدیران در دستگاه قضایی در نحوه اداره دستگاه قضا و تحول در آن بسیار مهم است.

وی ادامه داد: بحث زندان ها بحثی بسیار اساسی است و قضات توجه داشته باشند که حکم در این زمینه آثار زیادی در اداره دستگاه قضا و ساحت اجتماع دارد.

رییس دستگاه قضا تصریح کرد: زندان و حبس تاثیر بسیار زیادی در اجتماع، خانواده زندانیان و نگاهشان به حکومت دارد و نمی توان نسبت به این موضوعات بی تفاوت بود بنابراین نوع نگاه و تحول در فهم بسیار موثر است و به اعتقاد بنده با همین قوانین موجود می توان تغییر نگرش ها را ایجاد کرد.

آیت الله آملی لاریجانی به مصداق دیگری در این زمینه اشاره و اظهار کرد: درقانون اجرای محکومیت های مالی به این نتیجه رسیدیم که نمی توان اصل را برعدم اعسار گذاشت بلکه اصل اعسار است و نمی توان کسی را به خاطر محکومیت های مالی حبس کرد؛ بنابراین باید نسبت به اهداف قوانین تحول ایجاد کرد.

وی افزود: باید مدیران را به این سمت سوق داد که دائما در قوانین بازنگری کنند و به این موضوع توجه داشته باشند که غایت نهایی اجرای عدالت است و خیلی وقت ها در مقام عمل می بینیم قوانین قابل اجرا و اثرگذار نیستند که می توان در آنها بازنگری کرد.

رییس دستگاه قضا گفت: به عنوان مثال درباره جرایم با مواد مخدر می توان به دنبال بازنگری در قوانین بود؛ چراکه این قوانین خیلی تاثیرگذار نیست یا در مورد حبس باید دید که آیا واقعا حبس ها تاثیرگذار بوده یا نه و زندان های ما جای تربیت هستند یا خیر؟

وی تصریح کرد: عرض من این نیست که در زندان ها را باز کنیم باید قوانین را به گونه ای بازنگری کنیم که ساحت های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی را مورد توجه قرار دهد.

 وی ادامه داد:برخورد با مفاسد اقتصادی موضوع بسیار مهمی است ولی گاهی اوقات می بینیم براساس قانون فردی را به خاطر مفسده اقتصادی به 4 هزار تومان محکوم می کنند که به طور قطع باید در این قوانین بازنگری صورت گیرد.

رییس قوه قضاییه با اشاره به تاثیر دستگاه قضا در ساحت اجتماعی و میزان اعتبار آن نزد مردم تصریح کرد: ما معتقدیم قضات نباید به هیاهوی رسانه ای توجه کنند.

وی افزود: یک شخصی در ایران محکوم به اعدام می شود و خود اقرار به قتل هم داشته اما ادعا می کند برای دفاع ازخودش این کار را انجام داده که البته در بیش از 80 درصد از پرونده های قصاص موضوع دفاع از خود مطرح می شود اما می بینیم این پرونده در دنیا به یک بمب رسانه ای تبدیل شده و همه رسانه های غربی به آن می پردازند.

وی از روسای کل دادگستری ها خواست که در برابر این فشارها مقاومت کرده ولی به این موضوع توجه کنند که نوع نگاه به دستگاه قضایی بسیار مهم است.

آیت الله آملی لاریجانی با بیان اینکه دستگاه قضا مرجع رسیدگی به مشکلات مردم است، خطاب به روسای کل دادگستری ها تصریح کرد: این دستگاه باید مورد اعتماد مردم باشد و به خاطر داشته باشیم که بازخورد کارهای ما در ساحت اجتماعی بسیار مهم است و کسانی که در دستگاه قضایی مسئولیت دارند از صدر تا ذیل به رفتارها و اعمالشان توجه کنند.

وی تاکید کرد: برخی مواقع برخی مسئولان و دادستان ها صحبت هایی می کنند که برای دستگاه قضایی وهن است البته قاضی در چارچوب اختیارات خود و  قانون باید رای صادر کند ولی باید به تاثیر آن در نگاه مردم نیز توجه داشته باشد. بنابراین یک شاخه از تحول دستگاه قضا به این بر می گردد که نحوه تاثیر و عکس العمل در ساحت اجتماعی از قوه قضاییه چگونه منعکس می شود.

آیت الله آملی لاریجانی تصریح کرد: تحول در قوه قضاییه به عنوان یک شخصیت حقوقی بسیار مهم است ما  در قوه قضاییه به عنوان یک شخصیت حقوقی باید استقلال داشته باشیم و پای این استقلال نیز ایستاده ایم بنده نیز بر این نکته بسیار مصر هستم، استقلال دستگاه قضا و قاضی بسیار مهم است.

رییس قوه قضاییه ادامه داد: اگر قضات برای استقلال دستگاه قضایی اهمیت خاصی قائل باشند که به فهم ما بر می گردد آن وقت یک جور عمل خواهند کرد و در غیر این صورت جور دیگری عمل خواهد شد.

رییس دستگاه قضا اظهار کرد: برخی از دوستان مکررا به برخی برخوردها با قضات معترض بودند که البته من هم آن را قبول دارم و بر همین اساس یکی از ملزومات تحول در دوران جدید ایجاد معاونت منابع انسانی بود  که نسبت به تکریم قضات توجه خاص داشته باشند.

وی با بیان اینکه قوه قضاییه و استقلال آن را چگونه ببینیم بسیار مهم است افزود: در چند سال اخیر تلاش های زیادی شد که به استقلال دستگاه قضایی دست اندازی شود و طرح‌ها و لوایحی که می خواست نصف قوه قضاییه را منتزع کند از همان سنخ است به همین خاطر باید توجه داشت که نسبت به استقلال و اقتدار دستگاه قضایی حساسیت وجود داشته باشد.

وی با اشاره به عملکرد برخی از قضات در جریان فتنه 88 تصریح کرد: گاهی اوقات از این موضوع غفلت می شود که ما در یک نظام اسلامی با ساختار خاص تنفس می کنیم به عنوان مثال در جریان فتنه 88 اشخاصی از روی عدم توجه تعللاتی داشتند و مطرح کردند که دستگاه قضا جدا از نظام اسلامی و سیاسی است در حالی که نظام قضایی ما در چارچوب نظام اسلامی قرار دارد و بخشی از حاکمیت است و ساختار حاکمیت در تلقی ما از دستگاه قضایی تاثیر گذار خواهد بود.

وی تاکید کرد: نمی شود دستگاه قضایی ما برخاسته از نظام ولایت فقیه باشد ولی در عمل طور دیگری رفتار کند و به این موضوع بی توجه باشد چرا که بی توجهی به این موضوع خطرات خاص خودش را خواهد داشت.

رییس قوه قضاییه یکی از وظایف مهم دستگاه قضایی را فقر زدایی و ایجاد مساوات عنوان کرد و افزود: یکی از ویژگی های نظام اسلامی فقر زدایی و ایجاد مساوات است که این موضوع باید در قوه قضاییه نیز تجلی یافته و این قوه نیز بر این اساس عمل کند.

وی یادآور شد: مسئولان دستگاه قضایی کشور باید به گونه ای رفتار کنند که افراد ناتوان هم در این دستگاه قابل احترام باشند و نباید قاضی شخصی را که پولدارتر است مورد احترام بیشتر قرار دهد پس باید قضات به تجلی ارزش های نظام اسلامی در دستگاه قضا توجه کنند.

آیت الله آملی لاریجانی تحول در انسان و نگاه انسان را امری بسیار مهم عنوان کرد و گفت: تلقی ما از خود ما و از انسان چیست؟ این یک موضوع مبنایی و انتزاعی است ولی در خیلی از تحولات بسیار مهم است چرا که نگاه ما به انسان در اخلاق و بینش های ما اثر می گذارد و در کنار آن در کار دستگاه قضایی نیز اثر گذار است.

وی تصریح کرد: این که انسان خود را خلیفه الهی در زمین بداند یا یک موجود عادی، بسیار مهم است ونگاه انسان به خودش در سلوک انسانی، اجتماعی و حرفه ایش بسیار تاثیرگذار خواهد بود.

آیت الله آملی لاریجانی یادآور شد: انسانی که خودش را خوب بشناسد متواضع است و دچار کبر نمی شود و به خوبی می داند که هرآنچه در اختیارش است امانت است و در همین حال نیز در حال از بین رفتن هست.

رییس دستگاه قضا در ادامه با اشاره به بحث حقوق بشر تصریح کرد: موضوع حقوق بشر بدون شناخت انسان میسر نیست و باید گفت که چگونه کشورهای غربی بدون شناخت انسان موضوع حقوق و کرامت آنان را مطرح می کنند مگر آنها انسان را چه می دانند؛ ما که پیرو ادیان الهی هستیم از 1400 سال پیش برای انسان کرامت قائل بودیم و نگاه دینی به انسان برخاسته از مبانی کرامت نسبت به آنها است.

وی تصریح کرد: براساس ادیان الهی انسان حر است و کسی که حر است نمی تواند عبد باشد و نگاه دینی ما چون برخاسته از این مبانی است برای انسان کرامت قائل است.

وی تصریح کرد: مدعیان حقوق بشرما را متهم می کنند و آمریکایی که خود مدعی است اطلاعیه به همه کشورها از جمله ما می دهد و اعلام می کند که حقوق بشر را رعایت کنید خود در نحوه کارش سیاه پوست ها را در فرگوسن به یک ضرب گلوله به قتل می رساند و از سفید پوست ها حمایت می کند.

آیت الله آملی لاریجانی ادامه داد: اگر چنین کاری در کشور ما صورت می گرفت چه علم شنگه ای به پا می شد و مردم آمریکا این روزها تبعیض را فهمیده اند ولی به لحاظ سیاسی حق اعتراض ندارند.

وی در ادامه با اشاره به تحول ساختار در قوه قضاییه و ضرورت آن گفت: در قوه قضاییه تحول ساختاری موضوع مهمی است و این دستگاه را در رسیدن به اهداف خود براساس قانون اساسی هدایت می کند و برای این منظور باید ساختار ها نو و جدید شود.

آیت الله آملی لاریجانی تحول در اجرا و مدیریت ها را به عنوان ملموس ترین سطح تحول عنوان کرد و افزود: دستگاهی که می خواهد در خود تحول ایجاد کند باید به دنبال ایجاد تحول در مدیریت ها باشد و در این میان بحث عزم و اراده بسیار مهم است.

وی اظهار کرد: تحولات و جابجایی مدیران امری طبیعی است و با همه این تحولات جای عزم و اراده قوی مسئولین برای اجرای قوانین موجود خالی است.

وی افزود: ما خلا قانون و ساختار در برخورد با مفاسد اقتصادی نداریم، سازمان بازرسی، دادسرای انتظامی، دیوان عدالت و دیوان عالی کشور به خوبی نظارت ها را انجام می دهند و امکانات در اختیار آنها قرار گرفته و با وجود تمام کمبودها این دستگاهها کار می کنند ولی در این میان بحث اراده بسیار مهم است و اگر مدیران دستگاهها مصمم باشند تحولات عظیمی خواهند داشت.

آیت الله آملی لاریجانی ادامه داد: باید عزم و جزم را در خودمان با تفکر ایجاد کرده و از خداوند بخواهیم که در این راستا به ما کمک کند.

رئیس دستگاه قضا تصریح کرد: برخورد با جرایم خشن واقعا برای کشور امنیت به همراه می آورد و عزم مدیران دستگاه قضایی و قضات در خصوص آرامش جامعه بسیار موثر است.

وی خطاب به روسای کل دادگستری ها اظهار کرد: روسای دادگستری ها نقش فزاینده ای در ایجاد آرامش روحی و اجتماعی برای مردم دارند و نباید از این موضوع غفلت کنیم.

رئیس قوه قضاییه در لزوم برخورد با اشرار، جرایم خشن، سارقین، افراد مرتکب منافات عفت، قاچاقچیان مواد مخدر تاکید کرد و گفت: اگر با اینگونه جرایم برخورد جدی شود آثار امنیتی خواهد داشت.

آیت الله آملی لاریجانی خاطرنشان کرد: تحول در عزم یک مقوله مهمی است ما در برخی مدیران سابق این عزم را نمی دیدیم چون برخی فسادها در کنار گوش آنها اتفاق می افتاد و نسبت به آنها حساس نبودند اما وجود این عزم در مدیران فعلی یکی از نقاط قوت آنها است و بنده عزم مدیران جدید در برخورد با جرایم را به خوبی می بینم.

وی تاکید کرد: تحول در قوانین سر جای خود قرار دارد و موضوع عزم نیز جای خود و ما در مقام برخورد براساس قوانین موجود باید کاری کنیم که فضای درون قوه از تخلف خالی شود.

وی تصریح کرد: بنده در مقام ارزیابی، وضعیت دستگاه قضا را با وجود همه کمبودها امیدوار کننده می دانم و اگر این روند ادامه یابد آینده روشنی برای دستگاه قضا متصور است و با جذب قضات جدید و فناوری جدید و همچنین عزم مدیران و اصلاح نگرش ها و عزم برای اجرای قوانین می توانیم اقداماتی را انجام دهیم. البته عزم مدیران برای اجرای قوانین و اصلاح نگرش ها باید از خودمان شروع شود.

وی در پایان خاطرنشان کرد: امیدواریم با عنایت حق تعالی به تحول همه جانبه در دستگاه قضا برسیم.