منتقد حقوق بگیر چگونه می‌تواند استقلال داشته باشد؟!

: اینکه مدیر مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی که دبیر جشنواره سینماحقیقت هم هست از انعقاد قرارداد با انجمن منتقدان خانه سینما برای نگارش نقدهای مرتبط با جشنواره سخن گفته بیش از هر چیز این پرسش را به ذهن می آورد که منتقدی که حقوق بگیر یک جشنواره میشود چگونه میتواند به هنگام نگارش نقدها استقلال قلم خود را حفظ کند.

به گزارش /حامد مظفری: البته که در سالهای قبل و در جشنواره های مختلف و از جمله جشنواره فیلم فجر هم شاهد این بودیم که برگزاری جلسات نقد و بررسی یا انتشار بولتنهای روزانه جشنواره در اختیار عده ای خاص از گردانندگان همین انجمن منتقدان قرار میگرفت اما در هیچ یک از آن موارد این طور نبود که دبیر جشنواره به صراحت از انعقاد قرارداد با انجمن برای برگزاری نشستها یا نگارش نقدها سخن گوید.

شفاف سازی صورت گرفته از سوی طباطبایی نژاد صدالبته که میتواند در ارزیابی او به عنوان مدیری دارای صراحت نکته ای مثبت تلقی شود اما به هر حال اولین پرسش پیرامون این شفاف سازی همان ماجرای استقلال منتقد حقوق بگیر است. یک یا چند منتقدی که بنا شده طی انعقاد یک قرارداد به تماشای فیلمهای جشنواره نشسته و سپس نقدهای خود را بر این آثار بنویسند طبیعی است که به واسطه دریافتی که از این نوشته ها دارند نخواهند توانست چنان که باید صراحت را در کلام خویش جاری سازند.

منتقدان را حقوق بگیر خود نکنید

اینکه ارگان سفارش دهنده نقدها همان ارگان برگزاری جشنواره است خدشه دار کردن مساله بررسی و ارزیابی صریح آثار جشنواره است؛ یعنی همان مهمی که منتقدان وظیفه انجام آن را دارند. منتقد مستقل و بی واسطه است که خواهد توانست نظر شخصی خود درباره آثار جشنواره را بی فیلتر و بدون محافظه کاری در اختیار مخاطبان قرار دهد وگرنه اینکه ارگانی هم جشنواره برگزار کند و هم نقدهای وارده به آثار جشنواره خود را طی انعقاد قراردادی تحت پوشش گیرد فقط و فقط فضا را برای افزودن بر دامنه تعارفات خواهد افزود.

در کجای دنیا جشنواره ای را سراغ دارید که با منتقدان برای نگارش نقدهای مربوط به آثار ارائه شده در جشنواره قرارداد ببندد؟ صدالبته که وظیفه جشنواره ایجاد تسهیلات برای حضور بی دردسر روزنامه نگاران و منتقدان در جشنواره است و در کنار آن میتوان با ارائه خدمات خوب جهت معرفی فیلمها و آشنایی با دست اندرکاران آثار، منتقدان را به شناختی کامل درباره آثار رساند اما اینکه جشنواره ای بیاید و بخواهد حتی نقدهای وارده به آثار را هم یکی از شاخه های جشنواره کند چنان که باید منطقی نمی نماید.

منتقدان پیگیر سینمای مستند را در سینماتکها بیابید

این را هم نباید ازنظر دور داشت که بسیاری از منتقدانی که پیگیر جدی سینمای مستند هستند نه در انجمن منتقدان که در سینماتِکهایی دیده می شوند که گاه و بیگاه در نقاط مختلف شهر برگزار می شود. اگر بناست شرایط ارزیابی درست آثار جشنواره سینماحقیقت فراهم شود باید به سراغ چنین منتقدانی رفت. آنها که با هزینه شخصی و در بهترین یا بدترین شرایط صوتی و تصویری در سالنهای کوچکی که برای نمایش آثار مستند وجود دارد به تماشای فیلمها نشسته و صریح ترین نظر خود را نیز از طریق رسانه های شان در اختیار مخاطبان می گذارند. برای پیدا کردن چنین منتقدانی کافی است سری به این سینماتکها بزنیم.

ای کاش...

ای کاش سران انجمن منتقدان خانه سینما قبل از انعقاد هرگونه قراردادی با جشنواره هایی چون سینماحقیقت در جلساتی مشورتی با حضور اعضایشان هم که شده درباره ورود به چنین مواردی طرح پرسش کرده و نظر اعضاء را هم بررسی کنند. این گونه قراردادها فارغ از زیر سوال بردن استقلال آن چند منتقدی که طرف قرارداد هستند نظرگاه مخاطبان عام را نسبت به ماهیت انجمن نیز زیر سوال می برد و همین می شود که حضور یا عدم حضور منتقد در این انجمن در انتخاب نقد برای مطالعه تاثیر چندانی نداشته باشد.