موفقیت ایران در عرصه اقدامات کاهش آسیب در زندانها/ جرایم مرتبط با مواد مخدر جرم بیش از 45درصد زندانیان کشور

: اصغر جهانگیر گفت: بیش از 45 درصد زندانیان کشور را زندانیان دارای جرایم مرتبط با مواد مخدر تشکیل می دهند.

به گزارش ، اصغر جهانگیر رییس سازمان زندانها در تشریح نشست گفتگوی جهانی در مورد مراقبت و پیشگیری از HIV و AIDS که در شهر وین برگزار شد، اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از کشورهای پیشرو در پیاده سازی برنامه های کاهش آسیب در زندانها به این همایش دعوت شده است که خوشبختانه گزارش ارائه شده توسط ایران مورد استقبال همگانی در این نشست قرار گرفت و همایش مذکور یک نشست مشورتی بود که با حضور 27 کشور جهان به علاوه تعدادی از سازمانهای مردم نهاد و مؤسسات سازمان ملل با هدف تبادل تجربیات و تشریح اقدامات کشورها در خصوص مقابله با بیماریهای HIV و AIDS در زندانها برگزار گردید.

30 میلیون نفر در جهان در زندان به سر می برند

وی با بیان اینکه پرداختن به مسائل مختلف اجتماعی همیشه یکی از ضرورت ها بوده است، تصریح کرد: زندان و مسائل مربوط به آن از جمله مهمترین مسائل اجتماعی است و در حال حاضر حدود 30میلیون نفر در جهان در زندانها بسر می برند که این آمار جمعیت قابل ملاحظه ای می باشد از این رو بررسی مسائل زندان را می توان یکی از مهمترین حوزه های مطالعات اجتماعی دانست.

رئیس سازمان زندان ها یادآور شد: نشست وین به علت اینکه کشورهای جهان تجربیات و طرح های خود را به اشتراک گذاشتند مثمر ثمر بود، به خصوص اینکه طرح ها و اقدامات جمهوری اسلامی ایران در اجرای طرح های کاهش آسیب های زندان که همگی با محور قراردادن رعایت حقوق شهروندی زندانیان بود مورد توجه جدی قرار گرفت.

اقدامات مربوط به کاهش آسیب در زندان ها

وی در ادامه به بیان گزارشی در خصوص اقدامات مربوط به برنامه کاهش آسیب در زندانها پرداخت و اضافه کرد:  گزارش ارائه شده توسط ایران در دو بخش طراحی گردیده بود که بخش اول چشم انداز فعالیتهای طراحی شده در خصوص اقدامات لازم برای مقابله و کنترل بیماریهای پرخطر در زندانهای کشور و بخش دوم اقداماتی شامل اقداماتی است که در این زمینه صورت گرفته است. 

جهانگیر با اشاره به اینکه بیش از 45 درصد زندانیان کشور را زندانیان دارای جرایم مرتبط با مواد مخدر تشکیل می دهند، گفت: زندانیان مواد مخدر دارای رفتار خاصی می باشند، آنها  مرتب به دنبال تامین حس ناشی از مصرف مواد مخدر هستند که با توجه به محدودیت وجود مواد مخدر در زندانها و همچنین قیمت بسیار بالای آن در صورت ورود به زندان و نیز مشکلات مصرف مواد به صورت تدخین، زندانیان به شیوه های مصرف تزریقی رو می آورند که کنترل و مهار این اقدام نابهنجار علیرغم وجود جمعیت بالای کیفری مستلزم یک برنامه گسترده کاهش آسیب است.

رفتارهای پرخطر صرفا در مقوله تزریق مواد خلاصه نمی شود

وی ادامه داد: رفتارهای پرخطر صرفا در مقوله تزریق مواد خلاصه نمی شود، بلکه خشونت ، رفتارهای جنسی محافظت نشده ، خالکوبی ها و غیره ... را نیز باید به این معضلات اضافه نماییم و با این اوصاف طی بخشنامه ریاست محترم قوه قضاییه به عنوان بالاترین مقام قضایی در کشور فعالیتهای گسترده ای در زندانهای کشور در حال اجرا است که خوشبختانه امروز شاهد موفقیت این برنامه ها در زندانهای کشور هستیم به نوعی که تجربیات ما مورد استقبال کشورهای شرکت کننده در این نشست قرار گرفت.

اطلاع رسانی گام اول کاهش آسیب در زندان

جهانگیر در ادامه تشریح گزارش ارائه شده در نشست دو روزه وین اظهار کرد : گام اول فعالیتهای کاهش آسیب در زندانهای کشور ایران را اطلاع رسانی و آموزش تشکیل می دهد و این اقدام با هدف قرار دادن دو گروه به صورت جدی در حال اجرا است.

وی تصریح کرد: گروه اول کارکنان و گروه دوم زندانیان هستند که با استفاده از روش های مختلف آموزشی از جمله سخنرانی ، فیلم ، پوستر ، مشاوره حضوری ، کارگاههای آموزشی ، آموزش همسانان ، تلفن مشاوره گویا ، آموزشهای لازم  به زندانیان و خانواده های آنان ارائه می شود.

تشریح برنامه های کنترل رفتارهای پرخطر در زندان

رییس سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور در رابطه با سایر برنامه های کنترل رفتارهای پرخطر خاطرنشان کرد: امکان ملاقات زندانیان با همسرانشان در فضای اتاق ملاقات شرعی و آموزش روش های ارتباط جنسی سالم به آنان از جمله اقدامات موثر در کاهش آسیب رفتارهای پرخطر در زندانها محسوب می شود.

مشاور رییس دستگاه قضا درمانگاهای نگهدارنده با متادون را از دیگر پروژه های موفق در زندانهای جمهوری اسلامی ایران معرفی کرد و گفت : این پروژه از سال 2003 در پنج استان کشور با 300 زندانی تحت پوشش آغاز گردید و پس از آن این طرح به 11 استان گسترش یافت و در حال حاضر 41000 نفر از زندانیان در 164 مرکز تحت پوشش درمان نگهدارنده با متادون هستند.

فعالیت های کاهش آسیب تنها به داخل زندان محدود نیست

این مقام ارشد قضایی فعالیتهای کاهش آسیب را محدود به داخل زندانها ندانست و یادآور شد: فعالیتهای کاهش آسیب و مشاوره پس از آزادی زندانیان در مراکز مراقبت، بعد از خروج آن ها نیز پیگیری می شود و این روند تا حصول نتیجه کامل ادامه دارد.

مراقبت های بهداشتی و درمانی در زندانهای کشور

جهانگیر در رابطه یا مراقبتهای بهداشتی و درمانی در زندان های کشور نیز گفت: مطابق ماده 12 میثاق بین المللی حقوق اجتماعی و فرهنگی در زندانها همواره به تقدم بهداشت بر درمان و انجام به موقع تشخیص و درمان توجه و تاکید اساسی شده است و براین اساس گسترش مراکز و ارائه خدمات تشخیصی و درمانی داخل زندانهای کشور در از جمله مواردی بوده که در این زمینه همواره مورد تاکید قرار گرفته است.

وی به سایر اقدامات و مراقبت های بهداشتی و درمانی اشاره کرد و افزود: سیاستگذاری و اجرای برنامه های کنترل و پیشگیری از بیماریهای پرخطر راه اندازی و تجهیز مراکز تشخیصی و درمانی در داخل زندانها، انجام واکسیناسیون مورد نیاز حسب دستورالعمل وزارت بهداشت و درمان، کنترل مداوم آب شرب و انجام آزمایشات پساب تصفیه خانه های فاضلاب زندانها، راه اندازی واحد مراقبت سلامت مددجویان در بدو ورود، دعوت از مسئولین مرتبط با سلامت و کنترل HIV و AIDS سازمانهای بین المللی و تایید اقدامات توسط ایشان، اجرای برنامه های وسیع سم زدایی معتادین، اجرای طرح درمان نگهدارنده با متادون، گسترش اتاق های ملاقات خصوصی زندانیان با همسرشان جهت کاهش آسیب رفتارهای پرخطر جنسی، همکاری و مشارکت با سازمانهای بین المللی از جمله UNODC از جمله برنامه های اصلی در حوزه مراقبت های بهداشتی و درمانی به شمار می رود که با حساسیت بالا و همچنین ارزیابی مداوم فعالیتها در کلیه زندانهای کشور به اجرا در می آید.

توسعه کلنیک های مثلثی برای درمان اعتیاد

رییس دفتر بازرسی ویژه قوه قضاییه در ادامه سخنان خود با اشاره به توسعه کلینیک های مثلثی برای درمان اعتیاد، تصریح کرد: بر اساس سیاست سازمان زندانها، مبارزه با مواد مخدر می بایست به صورت همه جانبه و مشتمل بر تمام ابعاد از جمله پیشگیری اولیه درمان، کاهش آسیب مقابله با ورود و عرضه، پژوهش ، مداخله قضایی و روابط بین المللی باشد.

وی اضافه کرد: در حال حاضر کلینیک های مثلثی در زندانهای کشور فعال هستند که در خصوص اتخاذ تدابیر پیشگیرانه به منظور جلوگیری از گرایش اولیه به سمت سوء مصرف مواد بویژه در بین جوانان و نوجوانان، گسترش پوشش درمانی زندانیان معتاد به میزان 90 درصد، تامین برنامه های درمانی شامل سم زدایی ، درمان های نگهدارنده و .... ، راه اندازی بندهای روان درمانی به عنوان بندهای پاک و عاری از سیگار و مواد مخدر استفاده از توان گروه های همیار و زندانیان بهبود یافته و پیشگیری از بازگشت مجدد به اعتیاد مانند گروه های NA فعالیت می کنند .

گفتنی است نشست گفتگوی جهانی در مورد مراقبت و پیشگیری از AIDSو HIV در زندانها طی روزهای 16 و 17 اکتبر با حضور 27 کشور جهان و تعدادی از سازمان های مردم نهاد و NGO و موسسات سازمان ملل با پیام "مبارزه با AIDSو HIV روشن است هیچکس نباید از قلم بیفتد" در مقر سازمان ملل متحد در شهر وین برگزار گردید .