حمله به خطوط آب ایران، روایتی از هیدروتروریسم در سکوت جهانی

بنیاد هابیلیان (خانواده شهدای ترور کشور) در یادداشتی برای میزان با عنوان «حمله به خطوط آب ایران، روایتی از هیدروتروریسم در سکوت جهانی» نوشت:

درپی حمله‌های خارج از عرف جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، خبر خسارت گسترده به زیرساخت‌های حیاتی آب کشور در ۳۰۰ نقطه و به میزان بیش از ۵۵۰۰ میلیارد تومان، زنگ خطری جدی برای امنیت ملی و حقوق شهروندی ایران به صدا درآورده است؛ براساس اعلام مدیرعامل آبفای کشور، خطوط انتقال، مخازن، ایستگاه‌های پمپاژ و حتی تأسیسات آب‌شیرین‌کن قشم در جریان حمله‌های هوایی و موشکی هدف قرار گرفته‌اند؛ این اقدام، فارغ از هر گونه توجیه نظامی، در چارچوب مفهوم نوظهوری به نام تروریسم آب (Hydroterrorism) قابل تعریف و پیگرد است.

«تروریسم آب (Hydroterrorism)» به حمله‌های عمدی به منابع، شبکه‌ها و تأسیسات تامین آب آشامیدنی با انگیزه سیاسی، اجتماعی یا نظامی گفته می‌شود؛ براساس مطالعات تاریخی، این پدیده ریشه در بیش از ۲۵۰۰ سال پیش دارد.

مقاله «تروریسم آب؛ مطالعه موردی تاریخچه تروریسمی نوظهور» (قمرپور و دیگران، ۱۴۰۳) نمونه‌های شاخصی را برمی‌شمارد: از مسموم کردن مخازن آب در محاصره سیر‌ها توسط سولن آتنی در حدود ۶۰۰ سال پیش از میلاد با استفاده از ریشه گیاهان سمی، تا بمب‌گذاری در خط لوله اصلی آب بغداد در سال ۲۰۰۳ و قطع آب روستا‌ها توسط ببر‌های تامیل در سریلانکا در سال ۲۰۰۶؛ همین مقاله تاکید می‌کند که حتی اگر چنین حمله‌هایی مستقیما تلفات انسانی سنگین به بار نیاورند، به دلیل ارزش نمادین آب، باعث ایجاد وحشت عمومی و مانند آن می‌شوند.

حمله به ۳۰۰ نقطه از تأسیسات آبی ایران، این الگوی تاریخی را در عصر مدرن بازتولید کرده است.

از منظر حقوق بین‌الملل، هدف قرار دادن عمدی زیرساخت‌های آب غیرنظامی، نقض آشکار کنوانسیون‌های ژنو محسوب می‌شود؛ همچنین براساس مفاد کنوانسیون‌های دوم ژنو و پروتکل‌های الحاقی آن، تأسیسات مرتبط با تامین نیاز‌های اساسی غیرنظامیان ازجمله آب آشامیدنی باید در زمان مخاصمات مسلحانه مورد حمایت ویژه قرار گیرند.

ماده ۵۴ پروتکل اول الحاقی (۱۹۷۷) به‌صراحت محروم‌سازی غیرنظامیان از اشیاء ضروری برای بقا ازجمله آب را به‌عنوان روش جنگی ممنوع اعلام کرده است؛ نکته جالب توجه آن‌که «بسیاری از سد‌های بزرگ گردشگران را جذب می‌کنند و آمادگی خود را برای پذیرفتن عموم اعلام می‌دارند»؛ یعنی تأسیسات آبی نه‌تنها غیرنظامی، بلکه غالبا در دسترس عموم هستند و حمله به آن‌ها مصداق بارز «تروریسم» است.

در پایان باید تاکید کرد که اقدام جهادی و تلاش شبانه روزی نیرو‌های خدمت‌رسان در جلوگیری از قطعی آب شرب، هرچند ستودنی است، اما نمی‌تواند از زشتی و غیرقانونی بودن خودِ اقدام حمله بکاهد؛ این نوشتار هشدار می‌دهد که «واکنش‌های نامطلوب ناشی از تلاش‌های عمدی برای آلوده‌ساختن یا آسیب‌رساندن به شبکه‌های عمومی آب ممکن است در عین اهمیت کم‌اهمیت انگاشته شوند».

جامعه بین‌المللی که همواره مدعی حمایت از غیرنظامیان است، نمی‌تواند در برابر این مصداق بارز تروریسم آب سکوت کند؛ انتظار می‌رود ضمن مستندسازی این حمله‌ها، پرونده آن در مجامع حقوقی بین‌المللی مطرح و سازوکار‌های پدافند غیرعامل برای جلوگیری از تکرار چنین حوادثی به‌طور جدی تقویت شود.

انتهای پیام/