یکی از دیرینه‌ترین و پیچیده‌ترین معضلات نظام حقوقی و قضایی ایران، حجم بالای دعاوی و اختلافات ناشی از تزلزل اسناد مالکیت و فقدان سامانه‌ای منسجم برای ثبت ادعاهای مرتبط با اموال غیرمنقول است.

تداخل اسناد عادی، جعل، فروش یک ملک به چند نفر و تصرف‌های غیرقانونی، سال‌هاست که دادگستری‌ها را با انبوهی از پرونده‌های ملکی مواجه ساخته و هزینه‌های سنگین مالی و روانی را بر مردم تحمیل کرده است.

در چنین شرایطی، راه‌اندازی سامانه ثبت ادعا (موضوع ماده ۱۰ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول) با دستور مستقیم رئیس قوه قضاییه، گامی راهبردی در جهت تحول نظام ثبتی و قضایی کشور محسوب می‌شود. این سامانه که از ابتدای خرداد ماه ۱۴۰۵ فعالیت خود را آغاز کرده، بستری قانونی و شفاف برای احقاق حقوق مالکانه افرادی فراهم می‌کند که فاقد سند رسمی هستند؛ بدون آنکه نیاز به طرح دعوای طولانی در دادگاه‌ها باشد.

کارشناسان حقوقی معتقدند استقرار این سامانه، ضمن کاهش چشمگیر دعاوی و اختلافات ملکی از طریق شفاف‌سازی وضعیت حقوقی املاک، نقش مؤثری در پیشگیری از وقوع جرایمی نظیر جعل اسناد، کلاهبرداری و تصرف غیرقانونی ایفا خواهد کرد.

همچنین با تعیین جریمه برای ثبت ادعای کذب، سازوکاری بازدارنده برای سوءاستفاده‌کنندگان پیش‌بینی شده است. این سامانه، عدالت ثبتی را به جای فرآیندهای قضایی پرهزینه و زمان‌بر، با چند کلیک ساده در دسترس مردم قرار می‌دهد. 

یاسر ملکی، مدیرکل ثبت اسناد و املاک استان لرستان، در تشریح جزییات و نحوه ثبت ادعا در این سامانه، در گفت‌وگو با میزان، اظهار کرد: در ابتدای خرداد ماه سال جاری و با دستور رئیس قوه قضاییه، سامانه موضوع ماده ۱۰ یا همان سامانه ثبت ادعا راه‌اندازی شد.

چهار گام اساسی برای ثبت ادعا

ملکی با بیان اینکه در اعلان عمومی ابلاغ‌شده از سوی رئیس قوه قضاییه، چهار گام اساسی برای ثبت ادعا در این سامانه پیش‌بینی شده است، تصریح کرد: افرادی که نسبت به مالکیت عین، مالکیت منافع بیشتر از دو سال، حق انتفاع و حقوق ارتفاقی اموال غیرمنقولی که فاقد سند رسمی ادعای مالکیت دارند، باید در این سامانه ادعای خود را ثبت کنند.

محدوده زمانی ثبت اسناد

مدیرکل ثبت اسناد و املاک استان لرستان، ادامه داد: در گام اول برنامه‌ریزی شده که افرادی که می‌خواهند ادعای خود را ثبت کنند، باید اسناد آنها از ابتدای فروردین ۱۳۹۶ تا ۳۱ اردیبهشت سال ۱۴۰۵ ثبت شده باشد. به عبارت دیگر، در گام نخست اگر ادعایی نسبت به اسنادی که در این بازه زمانی ثبت شده‌اند داشته باشید، باید نسبت به ثبت ادعا اقدام کنید.

روش ثبت ادعا در سامانه

ملکی با اشاره به آدرس سامانه ثبت ادعا، گفت: سامانه‌ای به آدرس Kateb.ir راه‌اندازی شده و افراد می‌توانند برای ثبت ادعا به این سامانه مراجعه کنند. داشتن مدارکی از قبیل نقشه UTM (نقشه از آن ملک) برای ثبت ادعا الزامی است. یعنی شخصی که می‌خواهد ثبت ادعا کند، باید ابتدا نسبت به تهیه نقشه از ملک مورد نظر اقدام کند.

وی افزود: پس از تهیه نقشه، شخص می‌تواند به سامانه مراجعه کرده و با فرایندی ساده و آسان در چند مرحله مختلف، ادعای خود را ثبت کند.

جریمه ثبت ادعای کذب

مدیرکل ثبت اسناد و املاک استان لرستان به تبصره ۵ این ماده اشاره کرد و گفت: تبصره ۵ ماده مذکور مطلب مهمی را عنوان می‌کند. اگر شخصی با علم به اینکه نسبت به ادعای خود مالکیت ندارد و یا استحقاق آن را ندارد، خودش و یا شخص دیگری اقدام به ثبت ادعا کند، به پرداخت ۲۰ درصد مبلغ ملک به صورت جزای نقدی محکوم می‌شود؛ یعنی باید ۲۰ درصد از ارزش ملک را به عنوان جزای نقدی پرداخت کند.

ملکی در پایان هشدار داد: اگر فردی در این خصوص مرتکب جرمی مثل جعل یا تقاضای مال دیگری نیز شود، علاوه بر پرداخت جریمه نقدی ۲۰ درصدی، به مجازات جرم ارتکابی نیز محکوم خواهد شد.

انتهای پیام/