بمباران و هدف قرار دادن اماکن غیرنظامی در جریان درگیریهای نظامی همواره یکی از چالشبرانگیزترین مباحث حقوقی و مایه بحرانهای انسانی بوده است.
در این میان، استادیومها، سالنهای ورزشی و کمپهای تمرینی که نماد نشاط، صلح و تجمع غیرنظامیان هستند، گاه به اهدافی برای حملات تبدیل میشوند.
اصل تفکیک؛ اماکن ورزشی، اماکن غیرنظامی هستند
اساسیترین اصل در حقوق بینالملل بشردوستانه (حقوق جنگ)، اصل تفکیک است که در ماده ۴۸ و ۵۲ پروتکل اول الحاقی به کنوانسیونهای ژنو (۱۹۴۹) به وضوح تبیین شده است.
طبق این قانون، طرفین درگیر در یک نبرد نظامی مکلفند همواره بین اهداف نظامی و اماکن غیرنظامی تفکیک قائل شوند.
اماکن ورزشی به طور پیشفرض دارای وضعیت غیرنظامی هستند. بمباران عمدی یک استادیوم یا سالن ورزشی، نقض مستقیم این اصل و به عنوان یک جنایت جنگی تلقی میشود.
ماده ۵۲ پروتکل اول کنوانسیون ژنو بیان میکند که حملات باید صرفاً محدود به اهداف نظامی باشد. اماکن غیرنظامی نباید هدف حمله یا اقدامات تلافیجویانه قرار گیرند.
زاویه حقوق بشر؛ حق بر سلامت، تفریح و همبستگی اجتماعی
حمله نظامی به اماکن ورزشی نه تنها حقوق جنگ، بلکه اصول اساسی حقوق بشر را نیز نشانه میرود.
براساس میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی:
- حق بر سلامت و رفاه: اماکن ورزشی زیرساختهای حیاتی برای توسعه سلامت جسمی و روانی جامعه هستند.
- حق بر زندگی فرهنگی و تفریح: طبق ماده ۱۵ این میثاق، شهروندان حق دارند در زندگی فرهنگی و تفریحی جامعه خود مشارکت داشته باشند. تخریب این اماکن، محروم کردن سیستماتیک یک ملت از حقوق اولیه رفاهی خود است.
علاوه بر این، استادیومها در زمان بحران و جنگ بهطور معمول به عنوان پناهگاههای موقت برای آوارگان جنگی، مراکز توزیع کمکهای بشردوستانه یا بیمارستانهای صحرایی مورد استفاده قرار میگیرند. حمله به این مکانها عملاً شانس بقای غیرنظامیان را به شدت کاهش میدهد.
واکنشهای بینالمللی و ابزارهای تنبیهی
جامعه بینالمللی و نهادهای ورزشی در قبال چنین اقداماتی فراتر از بیانیههای محکومیت، ابزارهای حقوقی و اجرایی در اختیار دارند:
دیوان کیفری بینالمللی (ICC): تعقیب قضایی فرماندهان و عاملان حمله به جرم ارتکاب جنایت جنگی هدایتشده علیه اهداف غیرنظامی.
کمیته بینالمللی المپیک: تعلیق کمیته ملی المپیک کشور متجاوز، محرومیت از میزبانی مسابقات و ممنوعیت استفاده از پرچم و سرود ملی در بازیها.
فدراسیونهای جهانی: اخراج یا تعلیق فدراسیون کشور مهاجم از مسابقات بینالمللی به دلیل نقض صلح و منشورهای ورزشی.
- بیشتر بخوانید:
- منشور سازمان ملل درباره جنگ و صلح چه میگوید؟
- راهکارهای حقوقی کشورها برای پیگیری جنایتهای جنگی و نقض حقوق بشر
قوانین بینالملل هیچگونه عذر و بهانهای را برای بمباران کورکورانه یا عمدی زیرساختهای ورزشی نمیپذیرند.
استادیومها سنگرهای ورزشی یک ملت هستند، نه میدان نبرد نظامی. هرگونه حمله به این اماکن، از نظر دیوانهای کیفری بینالمللی به عنوان نقض فاحش حقوق بشر و جنایت جنگی شناخته شده و مسئولیت بینالمللی و کیفری سنگینی را متوجه طرف متجاوز میکند.
انتهای پیام/