خط بریل

نابینایان برای نوشتن و خواندن از خطی به نام خط بریل بهره می‌گیرند. این خط توسط «لوئی بریل» که خود نابینا بود اختراع شده است. خط بریل از نشانه‌هایی برای حروف و صداها تشکیل شده که در همه کشورها و ملت‌ها یکسان است و مانند اعداد ریاضی از چپ به راست نوشته و مانند کتاب‌های لاتین از چپ آغاز می­‌شود. در این روش کلمات به صورت آوانگاری نگارش یافته و به یکدیگر متصل نمی­شوند. بنابراین، خط بریل از نشانه‌ها و رموزی تشکیل شده که حکم حروف و کلمه را ندارد و نابینایان با لمس این نشانه‌ها، به مقصود نویسنده پی ­برده و قادر به خواندن می‌شوند.

تاریخچه مصحف بریل در جهان

قرآن کریم به خط بریل، تاکنون چند بار در جهان اسلام به چاپ رسیده است؛ برای مثال، در سال 1952 در اردن، سال 1966 در مصر، سال 1976 در عربستان، سال 1988 در تونس، سال 2005 در کویت و سال 2006 و 2007 در لیبی به چاپ رسیده است.

چاپ و صحافی این مصحف توسط بنیاد فرهنگی قرآنی روشندلان اصفهان صورت گرفته است. رسم الخط این مصحف نیز طبق استانداردهای بین‌المللی قرار دارد و بنابراین می‌تواند مورد استفاده تمامی نابینایان آشنا به خط بریل در سراسر دنیا قرار گیرد. این مصحف در قطع رحلی و در تیراژ 10 هزار دوره منتشر شده که هر دوره شامل 10 جلد و هر جلد شامل 3 جزء است.

ویژگی‌ها

هر سه جزء از قرآن‌های بدون ترجمه به خط بریل در یک جلد جداگانه تنظیم شده که جمعاً ده جلد می‌شود که به منظور استفاده هر جزء در جلسات قرآن، حمل و نقل تنها یک جلد برای نابینا میسر باشد.

رسم الخط این مصحف بگونه‌ای تنظیم شده که با قواعد بین‌المللی بریل و رسم‌الخط رایج در جهان اسلام نیز مطابقت داشته باشد و همچنین ضوابط و قواعد رسم الخط قرآن نیز رعایت شده به شکلی که مطالعه آن برای همه مسلمانان نابینا در سایر کشورها امکان پذیر است.

علائم وقف مورد استفاده در این مصحف بر طبق آخرین تحقیقات مرکز طبع و نشر قرآن جمهوری اسلامی ایران است که راهنمای بریل این علائم در ابتدای هرجلد از این مصحف درج شده است.

هر آیه از ابتدای پاراگراف آغاز و شماره آیه در پایان آن درج شده است که این امر سهولت در قرائت را برای قرآن پژوهان نابینا به دنبال خواهد داشت. همچنین صفحات فرد شماره جزء و شماره صفحه بریل قرار داده شده که راهنمای خوبی برای نابینایان است.

در بالای هر صفحه شماره صفحه بینایی برطبق صفحات قرآن‌های رایج در جهان اسلام مشخص شده و اگر صفحه بینایی برطبق قرآن‌های رایج در وسط صفحات این مصحف تمام شود، شروع صفحه بعدی با خط کشی بریل و در پایان خط کشی شماره صفحه بینایی مربوطه درج شده است که ویژگی منحصر بفرد این مصحف‌های بریل است.

در اول هر جلد، فهرست این مصحف‌ بگونه‌ای تنظیم شده که در آن شماره و نام سوره، تعداد آیات آن سوره و اینکه این آیات از چه صفحه‌ای شروع و در کدام صفحه خاتمه می‌یابد ذکر شده است

بمنظور راهنمای نابینایان روی هر جلد از این مصحف، شماره جلد به همراه اجزاء مربوطه به خط بریل مشخص شده است. جلد سازی و صحافی آن نیز بگونه‌ای انجام شده که در عین برخوردار بودن از زیبایی و استقامت، مطالعه آن جهت نابینایان راحت باشد.

 مرکز طبع و نشر قرآن کریم جمهوری اسلامی آمادگی خود را جهت در اختیار قرار دادن فایل مربوط به مصحف بریل به چاپخانه‌های دارای سیستم چاپ بریل اعلام می‌کند.

ضمن این که جهت سهولت دسترسی به این مصحف سازمان‌ها، نهادها، موسسات و اشخاص می‌توانند از طریق سایت مرکز طبع و نشر قرآن کریم جمهوری اسلامی به آدرس moshaf.org مراجعه کرده و از قسمت فروشگاه سفارش خود را ثبت کنند.

این مصحف قابل استفاده برای قرآن پژوهان و قرآن آموزان نابینای عزیز، سازمان آموزش و پرورش استثنایی و مدارس نابینایان سراسر کشور، کلیه واحدهای بهزیستی ارائه خدمات به نابینایان، کتابخانه‌های بریل، واحدهای بهزیستی و نابینایان مسلمان دیگر کشورها است.