- مالکوم ایکس رئیس جنبش حقوق مدنی آمریکا در ۲۱ فوریه ۱۹۶۵ در سالن Audubon در محله واشنگتن هایتس منطقه منهتن نیویورک روی صحنه رفت.

وی درست دقایقی بعد، اندکی بعد از ساعت ۳ بعد از ظهر، توسط سه مرد به ضرب گلوله کشته شد.

این در حالی است که بتی شباز، همسر مالکون و چهار دختر وی در ردیف اول نشسته بودند؛ مالکوم در آن زمان ۳۹ سال سن داشت.

به گزارش «هیستوری»، مالکوم ایکس، با نام مالکوم لیتل که در ۱۹ می ۱۹۲۵، در شهر اوماها، ایالت نبراسکای آمریکا متولد شد، برجسته‌ترین مدافع ملی‌گرایی سیاه‌پوستان در دوران حقوق مدنی بود.

مالکوم در سال ۱۹۶۴ برای زیارت به مکه رفت و به اسلام گروید و نام «الحاج مالک الشباز» را برگزید.

او سازمان اتحاد آفریقایی آمریکایی‌ها را تشکیل داد و نژادپرستی را به جای نژاد سفیدپوست مقصر بی عدالتی دانست.

به گفته مالکوم، در ۱۴ فوریه ۱۹۶۵، هنگامی که او و خانواده اش در خانه خوابیده بودند، به دستور رئیس یک جنبش دیگر افرادی به داخل خانه اش کوکتل مولوتوف پرتاب کردند.

او و خانواده اش از شعله‌های آتش نجات یافتند، اما او به خبرنگاران گفت «من مانند مردی زندگی می‌کنم که قبلاً مرده است.»

درست پس از روی صحنه رفتن مالکوم برای سخنرانی با حدود ۴۰۰ تماشاگر، سه مرد، یکی با تفنگ شاتگان و دو نفر دیگر با سلاح کمری، به سمت مالکوم هجوم آوردند و چندین تیر به او شلیک کردند.

توماس هاگان مورد اصابت گلوله یک نگهبان امنیتی قرار گرفت و توسط جمعیت مورد ضرب و شتم قرار گرفت و در صحنه دستگیر شد و دو مرد مسلح دیگر نیز فرار کردند.

پنج روز بعد، یکی دیگر از تیراندازان با نام مستعار نورمن ۳ ایکس باتلر، و دیگری با نام مستعار توماس ۱۵ ایکس جانسون، در ۳ مارس ۱۹۶۵ دستگیر شدند؛ هر سه مرد به اتهام قتل درجه یک متهم شدند.

بیش از هزار و ۵۰۰ نفر در مراسم تشییع جنازه ۲۷ فوریه مالکوم ایکس به هدایت اوسی دیویس شرکت کردند و تقریباً ۲۰ هزار نفر به جسد رئیس جنبش حقوق مدنی در حالی که در خانه تشییع جنازه یونیتی در هارلم آرام گرفته بود، ادای احترام کردند.

مارتین لوتر کینگ جونیور که خود سه سال بعد از مالکوم ترور شد، در نامه‌ای به همسر مالکوم نوشت «در حالی که ما همیشه روش‌هایی همسان را برای حل مشکل نژادی در نظر نمی‌گرفتیم، اما من همیشه علاقه عمیقی به مالکوم داشتم و احساس می‌کردم که او توانایی زیادی دارد که انگشت خود را روی وجود و ریشه مشکل بگذارد.»

زندگی نامه مالکوم ایکس در ۲۹ اکتبر ۱۹۶۵، نه ماه پس از مرگ مالکوم منتشر شد.

این اثر که توسط الکس هیلی نوشته شده بود، بلافاصله به پرفروش‌ترین کتاب در آمریکا تبدیل شد.

یکی از سه فرد تیرانداز در دادگاه برگزار شده در سال ۱۹۶۶ به جرم خود اعتراف کرد و در نهایت شهادت داد که دو نفر دیگر بی گناه هستند.

نیویورک تایمز گزارش می‌دهد که اظهارات شاهدان متناقض بود، و هیچ مدرک فیزیکی علیه این دو نفر ارائه نشده بود، و هر دوی آن‌ها حقایق معتبری ارائه کردند.

عامل تیراندازی محکوم به هیئت منصفه، گفت «من فقط می‌خواهم شهادت بدهم که باتلر و جانسون هیچ ربطی به این موضوع نداشتند؛ من آنجا بودم، می‌دانم چه اتفاقی افتاده است و افرادی که آنجا بودند را می‌شناسم.»

با این حال، هر سه مرد در ۱۱ مارس ۱۹۶۶ مجرم شناخته شدند و به حبس از ۲۰ سال تا حبس ابد محکوم شدند.

باتلر و جانسون برائت خود را حفظ کردند؛ باتلر در سال ۱۹۸۵ در سن ۴۶ سالگی پس از گذراندن ۲۰ سال از زندان آزاد شد؛ جانسون که در سال ۱۹۸۷ آزاد شد، در سال ۲۰۰۹ درگذشت؛ توماس هاگان در سال ۲۰۱۰ آزاد شد.

چندین دهه در مورد حکم علیه باتلر و جانسون تردید وجود داشت؛ هاگان مجدداً در دو سوگندنامه که در سال‌های ۱۹۷۷ و ۱۹۷۸ ارائه شد، بر بی‌گناهی آن‌ها تأکید کرد و نام‌های جزئی همدستانش را ارائه کرد، اما یک قاضی درخواست برای محاکمه جدید را رد کرد.

درخواست‌های نویسندگان و کارشناسان کتاب برای بازگشایی پرونده تا فوریه ۲۰۲۰ بی نتیجه ماند.

همزمان با انتشار مستندی به نام «چه کسی مالکوم ایکس را کشت؟» که از ادعای بی گناهی باتلر و جانسون حمایت می‌کرد، بود که سایروس آر. ونس جونیور، دادستان منطقه منهتن، بررسی دوباره این پرونده را آغاز کرد.

در ۱۸ نوامبر ۲۰۲۱، باتلر و جانسون پس از تحقیقاتی که شامل کشف اسناد کلیدی FBI بود که در جریان محاکمه پنهان مانده بود، تبرئه شدند؛ باتلر در زمان تبرئه ۸۳ ساله بود.

برخی جنبش‌های حقوق مدنی اظهار داشتند که قتل مالکوم ایکس یک رویداد تاریخی بود که مستلزم تحقیقات دقیق و پیگرد قانونی بود، اما درعوض یکی از آشکارترین تخلفات قضایی را که تا به حال دیده‌ شده را ایجاد کرد.