- فرشید رضایی رییس دفتر آموزش و ارتقا سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به تشریح چرایی ضرورت استفاده از ماست و عملکرد آن‌ها در پیشگیری از بیماری کرونا پرداخت و گفت: از زمان شروع پاندمی کرونا زندگی انسان‌ها با ماسک و رعایت پروتکل‌های بهداشتی بخاطر کم کردن خطر و کاهش احتمال ابتلا گره خورده است.

وی افزود: یکی از روش‌های اصلی انتقال بیماری کرونا، قطرات و ذرات ریز تنفسی است  که  هنگام نفس کشیدن (حتی در حال سکوت)، صحبت کردن، آواز خواندن (بویژه با صدای بلند و دسته جمعی) و سرفه یا عطسه خارج می‌شود. بررسی‌ها نشان  می‌دهد درصد قابل توجهی از مبتلایان به بیماری کرونا هیچ‌گونه علامت تنفسی ندارند؛ از طرفی در اوایل ابتلا به بیماری نیز افراد مبتلا معمولاً بدون علامت هستند، اما حتی در این شرایط نیز انتقال بیماری از طریق قطرات و ذرات ریز تنفسی  وجود دارد و می‌تواند دیگران را بیمار کنند  پس برخی افراد می‌توانند ناقل باشند در حالیکه خود از آن خبر ندارند.

حدود رعایت فاصله اجتماعی، در صورت  داشتن ماسک چقدر است؟

رضایی اظهار داشت: در تماس فرد سالم با فرد بیمار در صورتی که هر یک ماسک نداشته باشند و فاصله کمتر از دو متر داشته باشد، احتمال انتشار ویروس خیلی زیاد است و  در صورت استفاده از ماسک مناسب و حفظ فاصله‌ی ایمن با سایر افراد می‌توان خطر ابتلا به بیماری را به حداقل ممکن کاهش داد.

وی اضافه کرد: در صورت قرار گرفتن در فضای بسته و نبودن تهویه مناسب، میزان خطر ابتلا به کرونا افزایش خواهد داشت و از طرفی در شرایطی که فاصله‌ی ایمن بین افراد رعایت شود، در این صورت برقرار نمودن تهویه مناسب خطر بیمار شدن را بسیار کاهش می‌دهد و اثربخشی ماسک را بالاتر می‌برد.

 کارکنان خدمات بهداشتی درمانی، افرادی که همراه بیمار هستند یا از بیمار مراقبت می‌کنند و افرادی که بیمارند یا علائم بیماری را دارند حتی در وضعیت غیر از شیوع بیماری نیز باید از ماسک برای حفاظت از خودشان و سایرین استفاده کنند.
رضایی در مورد استفاده از انواع ماسک ها، تصریح کرد: درحال حاضر ۴ نوع ماسک پزشکی وجود دارد. یکی از این ماسک‌ها  ماسک N ۹۵  است، این نوع ماسک توانایی بالایی در جلوگیری از ورود ذرات ریزمیکروبی و آلوده به دستگاه تنفس دارند فقط برای استفاده حرفه‌ای در بیمارستان و مراکز درمانی تهیه شده است، زیرا کارکنان بیمارستانی در معرض خطر بسیار بیشتری از عموم جامعه هستند عدد ۹۵ در این نوع از ماسک (N ۹۵) نیز بدین معناست که این ماسک قادر است حداقل ۹۵ درصد ذرات با اندازە ۰.۳ میکرون را حذف کند.

وی افزود: ماسک‌های N ۹۵می تواند بدون سوپاپ یا سوپاپ دار باشد وجود سوپاپ تنفس را تسهیل می‌کند، ولی از نظر کارایی تفاوتی ندارند. باید توجه داشت که این سوپاپ‌ها یکطرفه عمل می‌کند و هنگام دم بسته هستند و در بازدم باز می‌شوند لذا اگر یکی از کارکنان بیمارستان به بیماری کرونا مبتلا شده باشد و از نوع سوپاپ دار استفاده کند، به هنگام بازدم می‌تواند ویروس را از سوپاپ به بیرون منتشر کند و باعث بیماری دیگران شود، بنابراین به طور کلی در دوران پاندمی و به خصوص زمانی که انواع بی علامت بیماری قابل انتظار است، به هیچ وجه توصیه به استفاده از انواع سوپاپ دار نمی‌شود.

رضایی افزود:  ماسک سه بعدی پزشکی نیز از دیگر ماسک‌های موجود پزشکی است که کارایی آن همانند ماسک پزشکی معمولی  است فقط از نظر ظاهری، متفاوت است. این نوع ماسک به دلیل اینکه کامل بر روی صورت منطبق می‌شود می‌تواند حفاظت بیشتری ایجاد کند در برخی از انواع ماسک سه بعدی ممکن است تعداد لایه‌ها را نیز افزایش داده باشند و چهار یا پنج لایه داشته باشد. به همین دلایل برخی افراد ترجیح می‌دهند که از این نوع ماسک استفاده نمایند. هرچند افزایش لایه‌ها می‌تواند به کارایی بهتر در فیلتراسیون ماسک کمک کند،   اما آنچه که بیشتر اهمیت دارد آن است که ماسک بر روی صورت تنظیم شده باشد و روزانه یا به محض آسیب دیدن یا از کار افتادن تعویض شود.

وی ادامه داد: ماسک پارچه‌ای نیز چهارمین نوع ماسک موجود است. این نوع ماسک به تنهایی به عنوان وسیلۀ حفاظتی اطمینان بخش توصیه نمی‌شود مگر آن که هیچ ماسک مناسب دیگری در دسترس فرد وجود نداشته باشد و به ناچار از ماسک پارچه‌ای (و چند لایه نمودن پارچه) استفاده نماید. ماسک پارچه‌ای را معمولا بر روی  ماسک پزشکی می‌پوشند تا در مکان‌های با خطر بالاتر (سرپوشیده بدون تهویه یا مکان‌های پر تردد) استفاده شود. با این روش از ورود ذرات از طریق لبه‌های ماسک پزشکی که کامل بر روی صورت منطبق نمی‌شود جلوگیری می‌شود.

رضایی درخصوص وضعیت استفاده ماسک از نظر مکان، تعداد افراد و فاصله اجتماعی باید گفت: حضور در فضای باز بدون اینکه فردی غیر از اعضای خانواده در کنارش باشند مانند پارک ها، بدون ماسک موردی ندارد و  حضور در فضای باز در صورتی که افراد دیگر فاصله ۲  متر را رعایت کرده باشند با یک ماسک کفایت می‌کند.

وی با بیان اینکه استفاده از دو عدد ماسک در فضای باز با جمعیت زیاد ضروری است، تصریح کرد: حضور در فضای بسته با تهویه مناسب به شرط اینکه در ۲ ساعت گذشته فردی غیر از خانواده آنجا نبوده باشد با یک ماسک کفایت می‌کند  و حضور در فضای بسته همراه با افراد غیر از خانوار با تهویه نامناسب و استفاده از ۲ ماسک لازم است.    

به گفته وی، برای استفاده صحیح از ماسک باید در ابتدا دستان خود را تمیز کرد. قبل از لمس ماسک تمیز، دستان خود را با آب و صابون به مدت حداقل ۲۰ ثانیه بشویید. از یک دستمال کاغذی تمیز برای خشک کردن دست‌های خود استفاده کنید. سپس، با همان دستمال، شیر آب را ببندید و آن را درون سطل زباله بیندازید. در صورت عدم دسترسی به آب و صابون از یک محلول ضدعفونی کننده برمبنای الکل ۷۰ درصد مصرف کنید.

دست‌ها به هیچ عنوان با سطح آلودۀ بیرونی ماسک تماس پیدا نکند. سطوح بیرونی ماسک استفاده شده آلوده می‌باشد پس باید به عنوان یک جسم آلوده با آن برخورد کنید. درضمن هرگز قسمت جلوی ماسک را لمس نکنید؛ لذا باید بند پایینی و سپس بند بالایی ماسک را از پشت سر خود خارج کنید. با گرفتن بند بالایی، ماسک را بدون تماس با بدن درون سطل زباله درب دار بیندازید.