- صنعت نشر دیر زمانی است که با چالشهای متعددی دست و پنجه نرم میکند افزایش قیمت کاغذ طی دوسال اخیر همانند تبری بر پیکر صنعت نشر نفس تولید را بریده است بسیاری از ناشران از قیمت کاغذ گلهمند هستند و معتقدند هر گونه کم کاری و یا تاخیر در انتشار کتابها به خاطر قیمت بالای کاغذ ایجاد شده است.
***کاهش تیراژ کتاب
کاهش تیراژ کتابها در کنار کاهش تعداد صفحات و کوچکتر شدن کلمات از حال و روز حوزه نشر خبر می دهد؛ بر اساس اطلاعات موجود در سال ۱۴۰۰ تعداد صفحات منتشر شده یک میلیون و ۵۱۰ هزار و ۱۱۱ بوده است که در مقایسه با سال گذشته این تاثیر در تعداد صفحات هم به خوبی نمایان است این در حالی است که میانگین صفحات منتشر شده در سال ۱۳۹۹ حدود ۲۰۷ بوده و در سال جاری ۱۸۲ صفحه ثبت شده است.
باید توجه داشت که صنعت نشر با آسیبها و چالشهای دیگری نیز روبرو شده و سواستفادهها و کپیکاریهایی که برخی ناشرنماها با کتابسازیهای متعدد انجام میدهند همچنین عملکرد برخی ناشران برای ترقیب مخاطب به خرید کتاب نیز در جای خود قابل توجه است. برخی ناشران برای فروش کتاب با تخفیفات ویژه قیمتهای روی جلد کتاب را بالا زده و با تخفیف های باور نکردنی کتاب را به فروش می رسانند.
***کمبود نقدینگی
برخی از فعالان نشر کمبود نقدینگی و زمانبر بودن خواب سرمایه را عاملی مهم در بی رقبتی ناشران در حوزه نشر میدانند در این راستا کمبود سرانه مطالعه و جایگزین شدن فضای مجازی به عنوان برترین سر گرمی سبب شده میزان خرید کتاب تا حدود زیاد کاهش یابد همه این موارد ادامه حیات را برای تعدادی از انتشاراتیها که ضعیفتر بوده سخت و دشوارتر کرده تا جایی که علی رغم میل باطنی از این حوزه فاصله گرفتهاند البته چالش ادامه فعالیت برای ناشران فعال و توانمند نیز وجود دارد و آنان را نیز به دشواریهای فراوانی انداخته است، در این میان بخش خصوصی بیشترین صدمه را متحمل شده است.
***وعدههای بی پایان
احسان احمدی خاوه نویسنده کتاب در گفتوگو با میزان با اشاره به نقش تسهیلات در برون رفت از فضای رکود ناشران گفت: انتشارات وارنا به عنوان یک ناشر نوپای شهرستانی حدود سه سال است که در ورامین فعالیت دارد و در این سه سال ۱۵ عنوان کتاب بیشتر نتوانستیم منتشر کنیم. تا این لحظه هم علیرغم درخواستهای ما و قول وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، هنوز ریالی تسهیلات دریافت نکردیم. اما به هر حال تسهیلات همانطور که از نامش بر میآید همیشه میتواند موجب تسهیل امور بشود؛ به شرطی که اولا نرخ سود آن کم باشد و ثانیا در بازپرداخت آن تنفس کافی به ناشر داده شود.
این نویسنده کتاب در ادامه بیان کرد: اگر به اعداد و ارقام تسهیلات اعلام شده دقت کنیم متوجه خواهیم شد که این طرحها حتی در حد یک آسپرین بچه هم برای وضعیت رو به رکود نشر افاقه نمیکند. به عنوان مثال تسهیلاتی که مجمع ناشران انقلاب اسلامی برای ناشران در نظر گرفته است ۴۰ میلیارد تومان است. اگر قیمت کاغذ و چاپ و ... را کنار هم بگذارید روشن است که این رقم به هیچ جا نمیرسد. تازه اگر به همه متقاضیان سقف وام یعنی ۱۰۰ میلیون تومان داده شود.
***قیمت بالای کتاب
یک ناشر فعال درباره تصمیم برخی از ناشران در خصوص عدم چاپ کتاب جدید گفت: ما هم فقط به میزانی که از قبل کاغذ داشتیم، داریم کتاب چاپ میکنیم. افزایش قیمت کاغذ تأثیر بسیاری بر قیمت کتابها میگذارد که این امر در نهایت میزان خرید را کاهش خواهد داد. کتابی که قبلاً مثلاً ۱۰ هزار تومان بود، الآن باید ۱۵ هزار تومان قیمتگذاری شود به همین دلیل فعلاً دست نگه داشتهایم. کتابهایی در دست داریم، اما به امید بهتر شدن اوضاع صبر میکنیم.
***بازار نشر در خواب
اکنون پس از پشت سر گذاشتن دوران سخت کرونا و بازگشایی مدارس همچنان شاهد خواب بازار نشر هستیم و بسیاری از کتاب فروشیها با مشکلات اقتصادی و کمبود مخاطب روبرو هستند از سوی دیگر کارشناسان اقتصادی حوزه کاغذ نیز تاکید دارند که عدم واردات کاغذ با نرخ ارز نیمایی تاثیر بسیار محسوسی بر قیمت کاغذ خواهد گذاشت در این میان بسیاری از کتاب فروشیها و مصرفکنندگان مستقیم کاغذ نگرانی خود را از افزایش این کالا اعلام کردند، زیرا آینده بازار این کالای استراتژیک را بسیار متزلزل قلمداد میکنند.
تعدادی از ناشران نیز فروشهای فصلی کتاب را به عنوان راه حلی ارزنده و کاربردی و راهی برای ادامه حیات مسیر برای ناشران و کتابفروشان دانسته که توانسته قدمی در راستای کاهش چالشها برای آنان حساب شود.