- تحلیلگران بازار ارز در شرایط فعلی و نوسانات اخیر در مجموع به ۲ دسته تقسیم میشوند.
برخی معتقدند بازار ارز در مقایسه با دیگر بازارها (بازار سرمایه، مسکن، طلا، خودرو و...) بهره و سود خوب و تضمینشدهای دارد و کماکان قیمت ارز افزایشی خواهد شد و چهبسا نرخ ارز میتواند در آینده نزدیک جهشی هم باشد
در مقابلِ گروه اول، تحلیلگران و کارشناسان خبره، با تحلیل مجموعه شرایط و متغیرهای تاثیرگذار نظر مساعدی به باور گروه اول ندارند و استدلال میکنند بازار ارز در وضعیت پیش رو ظرفیت بالایی نداشته و نرخ ارزها صعودی و جهشی نخواهد بود.
دلایل گروه دوم عبارتاند از، الف- اراده جدی دولت و حاکمیت بر به نتیجه رساندن سریع مذاکرات با ۱+۴ تا قبل از اتمام سال میلادی جاری. با توجه به این تصمیم تیم مذاکرهکننده که از وقتکشی طرف مقابل و شرطی کردن بازار و اقتصاد ایران جلوگیری خواهد کرد، احتمال رفع تحریمها وجود دارد و از اینرو با توجه به جمیع جوانب، احتمالاً شرایط تغییر خواهد کرد.
ب- چین در هفتههای اخیر خرید نفت از ایران را به سطح قبل از تحریمها (روزی ۲.۵ میلیون بشکه) رسانده و بانک کونلون این کشور هم متصدی انتقال ارزِ حاصل از فروش نفت به ایران شده است.
ج- به دلیل افزایش تقاضای نفت در بازارهای جهانی و عبور قیمت هر بشکه نفت از ۸۱ دلار و کمبود عرضه در بازار، آمریکا با آزاد کردن بخش قابلتوجهی از ذخایر استراتژیک خود تلاش کرد تا جلوی افزایش قیمت نفت را بگیرد که در این امر موفق نبوده است؛ لذا با نادیده گرفتن ورود نفت ایران به بازارهای جهانی و جلوگیری از فشار تحریمی به این بخش، تلاش دارد از نزدیک شدن قیمت نفت به ۱۰۰ دلار در هر بشکه جلوگیری کند که به نفع ایران است.
د- پذیرش ایران در گروه شانگهای و حضور فعال در سازمان اکو در نشست اخیر ترکمنستان و موافقت نامهی سوآپ گاز ترکمنستان به آذربایجان و اروپا از طریق ایران، گام مؤثری برای کاهش تحریمها و عادیشدن فروش نفت و گاز ایران به کشورهای عضو شانگهای و همچنین فروش باواسطه به دیگر کشورها شده است.
ه- روابط ایران و عربستان در آستانه عادی شدن قرارگرفته و بهزودی بین ۲ کشور سفیر مبادله خواهد شد. عادی شدن روابط دو کشور تأثیر جدی بر تصمیمات اوپک و بازار جهانی نفت و افزایش قیمتها و عادی شدن فروش نفت ایران در آینده نزدیک خواهد داشت
و- ایران حدود یکصد میلیارد دلار ذخیره ارزی در خارج از کشور دارد که در صورت توافق با ۱+۵ و رفع تحریمها بخش قابل توجهی از این ذخایر آزاد و قیمت ارز کاهشی و چه بسا دچار شوک نزولی شود.
ز- میزان صادرات غیرنفتی در شش ماهه اول ۱۴۰۰ با رشد کمنظیری همراه بود که اغلب صادرکنندگان عمده و مهم ازجمله شرکتهای پتروشیمی برای فروش ارز صادراتی خود از طریق سامانه نیما با کمبود مشتری مواجه شدهاند، بهگونهای که بانک مرکزی اقدام به خرید ارز این صادرکنندگان نموده است، لذا قدرت مداخله بانک مرکزی در بازار آزاد بسیار افزایشیافته، بهگونهای که کمبود ارز مطلقاً در بازار وجود ندارد تا امکان جهشی شدن قیمت ارز فراهم شود.
ح- با تکمیل سامانههای بانک مرکزی و اتصال آنها به سازمان مالیاتی و اجرایی شدن قانون پولشویی در بانکها، همه تراکنشهایی که برای خرید ارز و سوداگری در این بازار وجود دارد، تحت نظارت خاموش بانک مرکزی، سازمان مالیاتی و دستگاههای نظارتی قرار گرفته و در آینده نزدیک بر اساس این تراکنشها و دیگر اقدامات نظارتی و کنترلی، سوداگران و خریداران ارز با هدف نگهداری و قاچاق و... تحت شناسایی قرار گرفته و در یک بزنگاه اعلام نشده ملزم به پرداخت مالیات سنگین شده و با محدودیتهایی همچون بسته شدن حسابهای بانکی و حتی ممنوع الخروجی روبرو خواهند شد.
با توجه به جمیع نکات ذکر شده، بخش قابل توجهی از تحلیلگران و فعالان بازار ارز معتقد به عادی بودن و حتی احتمال کاهشی شدن قیمت ارز در آینده نزدیک بوده و منتظر شوک توافق هستهای و رفع تحریمها و آثار سریع آن بر بازار ارز هستند.