- با ترسیم نمودار تحول نگرش روسیۀ پساشوروی به ایران، جابه جاییهایی با شدت نوسان گسترده قابل مشاهده است که در یک سوی آن، ایران به مثابه «متحدی مطمئن و قابل اتکا در منطقه و جهان» و «متحدی در برابر دشمان مشترک» و در سوی دیگر به عنوان «تهدید جنوبی و به منزله ابزاری برای تنظیم روابط با غرب» مورد شناسایی قرار گرفته است.
یکی از جلوههای عملی این نوسان، در ارائه دو رای متفاوت و مهم در شورای امنیت سازمان ملل متحد در قبال ایران مشاهده میشود، مخالفت و وتوی قطعنامه ضد ایرانی شورای امنیت در ۲۶ فوریه ۲۰۱۸ و موافقت و رای به قطعنامه ضد ایرانی ۱۹۲۹ در ۹ ژوئن ۲۰۱۰ است.
«ایران در هندسه سیاست خارجی روسیه» عنوان کتابی به قلم محمد شاد است که وی در این اثر کوشیده است تصویری منطبق با واقعیت، از نحوه سیاستگذاری خارجی روسیه در مقابل ایران و عناصر دخیل در شکلگیری این سیاستها ارائه دهد. در نظر دارد هر روز برشی از این کتاب را با خوانندگان خود به اشتراک بگذارد.
تحریم شرکتهای روسی مرتبط با ایران
ایالات متحده آمریکا از اواسط دهه نود روسیه را تنها تأمین کننده ایران در تهیه و تولید تسلیحات نظامی میداند و از اینرو، برای جلوگیری از تداوم این وضعیت تلاشهای بسیاری کرده است که از مذاکرات دیپلماتیک تا تحریم شرکتهای روسی را شامل میشود.
مایکل آیزنشتات، مدیر برنامه مطالعات امنیتی و نظامی مؤسسه واشنگتن میگوید «روسیه به منبع اصلی ایران برای تأمین سلاحهای پیشرفته متعارف تبدیل شده است.
این کشور دانش فنی لازم برای برنامههای موشکی بالستیک و تسلیحات مبارزه با مواد شیمیایی و بیولوژیک را فراهم میکند و تنها منبع انتقال فناوریهای غیرنظامی هستهای است.
علیرغم تلاشهای ایالات متحده برای توقف این روند، آنها همچنان در حال ادامه همکاری هستند و این امر، نگرانیها را درباره اهداف روسیه، میزان تعهد این کشور به مسئله کنترل تسلیحات و آینده روابط ایالات متحده و روسیه افزایش میدهد.
روسیه و ایران به نوعی اتحاد دو فاکتور دست یافتهاند و این مسئله باعث ایجاد سردرگمی امنیتی و دیپلماتیک برای آمریکا شده است.»
آمریکا از دهه نود رویکرد تحریمی را علیه شرکتهای روسی که در انتقال فناوری و تسلیحات به ایران فعالیت میکنند در پیش گرفت و در اولین گام، پس از دریافت گزارشهای سازمان اطلاعات مرکزی (سبا) هشت شرکت روسی را تحریم کرد که فرایند احصا و قرار دادن آنها در فرایند تحریم از ژوئیه ۱۹۹۸ تا ژانویه ۱۹۹۹ طول کشید.
در گزارش جوج تنت، رئیس وقت سبا، به مجلس سنا در ۷ فوریه ۲۰۰۰ آمده است که علیرغم تحریم برخی شرکتها، انتقال فناوری موشکهای بالستیک از روسیه به ایران همچنان قابل توجه بوده» و ادامه یافته است. پس از این گزارش، سیاست تحریمی تقویت شده است و همچنان نیز به عنوان یک مشی تأثیرگذار ادامه دارد.
در سال ۲۰۰۲، سه شرکت دیگر به فهرست تحریمی افزوده شد. در سال ۲۰۰۳، وزارت خارجه آمریکا با انتشار بیانیهای اعلام کرد «روسیه تسلیحات کشندهای» را به ایران- که از نظر آمریکا در فهرست تروریسم دولتی قرار دارد_ انتقال داده است و شرکتهای دولتی اقدام کننده روس، تحت تحریمهای بینالمللی آمریکا فرار میگیرند». به موجب این اقدام، شرکت دولتی طراحی نظامی نولا به جرم فروش تجهیزات هدایتشونده لیزری به ایران تحت تحریم قرار گرفت.
دایره شمول این تحریمها روزبه روز فراتر رفت و شرکت روس آباران اکسپورت، بزرگترین شرکت دولتی روسیه در زمینه صادرات و واردات فناوریهای دفاعی نیز به علت همکاری با ایران در زمینه هستهای وارد فهرست تحریمهای ایالات متحده شد.
این تحریمها در ژوئیه و دسامبر ۲۰۰۶ وضع، و در اکتبر ۲۰۰۸ تمدید شدند. مقامات رسمی روسیه از جمله لاوروف به این اقدام آمریکا اعتراض کردند. لاوروف این اقدام آمریکا را اعمال فراسرزمینی حاکمیت ملی و خلاق قواعد بینالمللی دانست.
قرار دادن ایران و روسیه در قانون تحریمی مشترک در سال ۲۰۱۷ نیز حکایت از اهتمام جدی آمریکا برای مهار دو کشور در قالب پروژههای تحریمی مشترک دارد.
در مجموع، آمریکا از نزدیکی روسیه به ایران در مسئله انتقال فناوریهای نظامی و پیشرفته بسیار نگران است و روسیه را تنها کشوری میداند که در برخی حوزههای خاص فناوری از جمله صنعت موشکی و فناوری هستهای، ایران را تقویت کرده است؛از اینرو، از هیچ تلاشی حتی اعمال سیاست پرهزینه تحریمهای یکجانبه علیه روسیه برای جلوگیری از تداوم این وضعیت چشمپوشی نکرده است.
انتهای پیام/
