- با ترسیم نمودار تحول نگرش روسیۀ پساشوروی به ایران، جابه جاییهایی با شدت نوسان گسترده قابل مشاهده است که در یک سوی آن، ایران به مثابه «متحدی مطمئن و قابل اتکا در منطقه و جهان» و «متحدی در برابر دشمان مشترک» و در سوی دیگر به عنوان «تهدید جنوبی و به منزله ابزاری برای تنظیم روابط با غرب» مورد شناسایی قرار گرفته است.
یکی از جلوههای عملی این نوسان، در ارائه دو رای متفاوت و مهم در شورای امنیت سازمان ملل متحد در قبال ایران مشاهده میشود، مخالفت و وتوی قطعنامه ضد ایرانی شورای امنیت در ۲۶ فوریه ۲۰۱۸ و موافقت و رای به قطعنامه ضد ایرانی ۱۹۲۹ در ۹ ژوئن ۲۰۱۰ است.
«ایران در هندسه سیاست خارجی روسیه» عنوان کتابی به قلم محمد شاد است که وی در این اثر کوشیده است تصویری منطبق با واقعیت، از نحوه سیاستگذاری خارجی روسیه در مقابل ایران و عناصر دخیل در شکلگیری این سیاستها ارائه دهد. در نظر دارد هر روز برشی از این کتاب را با خوانندگان خود به اشتراک بگذارد.
افزایش نزدیکی میان روسیه و ایران باعث شد برخی مقامات آمریکا آشکارا نگرانی خود را از همکاری روسیه و ایران ابراز کنند. مارک تونر، سخنگوی وقت وزارت خارجه آمریکا، در آوریل ۲۰۱۶ همکاریهای نزدیک روسیه و ایران را برای ایالت متحده آمریکا تهدید آمیز خواند.
ماری بت لانگ، دستیار سابق وزیر دفاع آمریکا، در گزارش خود در کمیته روابط خارجی سنا عنوان میکند «ایالات متحده باید در مورد اتحاد ایران و روسیه در یمن و خاورمیانه نگران باشد؛ ما از استراتژی آنها و طرحهای مرتبط با آنها و همچنین نحوه تقسیم کار میان آنها اطلاع چندانی نداریم.
روسیه و ایران در همکاریهای منطقهای خود در عراق، سوریه و یمن دارای استراتژیای هستند که منافع آمریکا را با مخاطراتی مواجه میسازد» لانگ همچنین تأکید میکند نگرانی دیگر تقویت توان نظامی عناصر مقاومت است؛ برای مثال، موشک روسی توچکا به طور مستقیم با غیرمستقیم توسط روسیه به حزبالله لبنان و انصارالله یمن داده شده است که برای استفاده نظامی نیاز به آموزش دارد و روسها در آن نقش فعال دارند. از نظر او، نزدیکی روسیه و ایران میتواند نظم منطقه خاورمیانه را به ضرر ایالات متحده تغییر دهد.
کریستین ورموث، معاون وقت وزیر دفاع آمریکا، در جلسه استماع کمیته نیروهای مسلح سنا بیان میدارد که همکاری و نزدیکی روسیه و ایران باعث شده است که سیاستهای آمریکا در منطقه خاورمیانه و سوریه با شکست مواجه شد.
جان مککین، سناتور جمهوریخواه نیز میگوید که روسیه به دنبال به چالش کشیدن نظم آمریکایی از طریق ایجاد اتحاد با محور شیعی به رهبری ایران در منطقه غرب آسیاست.
علاوه بر مقامات سیاسی، بسیاری از تحلیلگران آمریکایی نیز در خصوص این موضوع هشدار دادهاند. استیون بلانک، کارشناس سیاست خارجی روسیه در شورای سیاست خارجی آمریکا، در نوامبر ۲۰۱۶ در سخنرانی خود در کمیته روابط خارجی آمریکا تأکید کرد که پوتین به دبنال اتحاد با شیعیان در خاورمیانه است؛ اتحادی که موجب میشود غرب روسیه به عنوان بازیگری انکار ناپذیر در عرصه خاورمیانه به رسمیت شناخته شود.
بروکینگز با انتشار مقالهای به قلم سرگی آلکساشنکو، تأکید میکند «اتحاد ایران و روسیه ناپذیر خواهد بود وو گذشته لزوماً پیش درآمدی برای آینده نیست. محور شیعی ایران، عراق و سوریه از نظر روسیه در مقایسه با اهل سنت، منافع روسیه را در میان مسلمانان قفقاز بهتر تأمین میکند.
باتوجه به بافتار سیاسی_ اجتماعی منطقه خاورمیانه و نبود حکومتهای با ثبات و قابل اتکا، روسیه ایران را متحدی مطلوب برای پیگیری اهداف خود در کشورهایی مانند سوریه، عراق و لبنان میداند. ایران و روسیه، هر دو، مفهوم حوزه نفوذ را در سیاست خارجی خود تعریف کردهاند.
روسیه گسترده حوزه نفوذ خود را جهانی و ایران حوزه نفوذش را منطقهای تعریف کرده است و تلاقی این دو سبب گسترش همکاری ایران و روسیه شده است ... دسترسی ایران به دریایی مدیترانه این کشور را به قدرتی مهم تبدیل خواهد کرد؛ امری که میتواند چشمانداز استراتژیک منطقه خاورمیانه را تغییر دهد.
نتیجه اینکه، همکاری روسیه و ایران میتوانود به شدت ایالات متحده را تحت فشار قرار دهد ... حتی این اتحاد میتواند روابط بینالملل را تکان دهد».
انتهای پیام/