- در روز‌هایی که اینستاگرام همچنان عشوه می‌خرد و جلوه می‌فروشد و تب استفاده از این نرم افزار مجازی فرو ننشسته، برآورد‌ها حکایت از وجود یک میلیون صفحه فارسی با کاربری تجاری در این شبکه اجتماعی دارد. بیشتر این صفحات مجازی که از کسب و کار‌های خرده پا تا تجارت‌های سودآور و پرمنفعت را شامل می‌شود در انواع داد و ستد‌های خانگی، منطقه‌ای و محلی و به شکلی غیر رسمی مشغول فعالیتند.

 

محبوبیت اینستاگرام در میان کاربران ایرانی البته بیش از اینهاست. چرا که آنگونه که از آمار‌ها بر می‌آید شمار ایرانیان بهره‌مند از این پیام رسان مجازی از رقم چهل و هفت میلیون نفر هم گذشته است. از همین است که وجود یک میلیون صفحه فارسی دارای کاربری تجاری را نباید چندان هم به اتفاقی چشمگیر تعبیر کرد. 

 

هرچه هست، اما بسامد بالای استفاده از بستر این شبکه اجتماعی در میان ایرانیان فضایی را سر و شکل داده تا اینستاگرام به بازارچه اینترنتی پرازدحامی برای داد و ستد انواع کالا‌ها و خدمات تبدیل شود و از رهگذر این میدانگاه مجازی، کسب و کار‌های خانگی هم رونقی به خود ببینند. از این بابت باید این شبکه اجتماعی را بستر قابل اتکایی برای سامان دادن به بازاریابی و عرضه انواع محصولات و خدمات به شمار آورد که هم فضای تبلیغی لازم برای فروشندگان مجازی را مهیا کرده و هم خود در حکم تشکیلاتی سامان یافته و خودگردان برای مدیریت این کسب و کار‌ها در آمده است.

رامین پاشایی معاون اجتماعی پلیس فتا ناجا، اما بر این باور است که مبادرت به هر نوع فعالیت تجاری در بستر اینستاگرام تخلف محسوب می‌شود. او به میزان از عدم وجود مجوز برای کسب و کار در محیط اینستاگرام می‌گوید: خرید‌هایی که از طریق پایگاه‌های اینترنتی و صفحات موجود در اینستاگرام انجام می‌شود جزو تخلفات مشهود و عمده‌ای است که در شرایط کنونی که ما با شیوع بیماری کرونا مواجه هستیم به کرات اتفاق می‌افتد. باید دقت شود که هیچ صفحه‌ای در نرم افزار اینستاگرام مجوز فعالیت تجاری ندارد. گاه شاهدیم دارندگان بعضی از این نوع صفحات مدعی می‌شوند که ما از فلان نهاد یا شرکتی برای فعالیت هایمان مجوز گرفته ایم. اما من باید تاکید کنم از اساس هیچ مجوزی در این باره وجود ندارد و هیچ صفحه‌ای در اینستاگرام مجوزی برای این نوع فعالیت‌ها ندارد.

اما کدام بستری در فضای مجازی امکان فعالیت تجاری قانونی را دارد: تنها این سایت‌ها و پایگاه‌های اینترنتی هستند که می‌توانند برای این نوع فعالیت‌ها مجوز داشته باشند. مالکان پایگاه‌های اینترنتی مجوزشان را از وزارت صنعت، معدن و تجارت می‌گیرند و اینماد (نماد اعتماد الکترونیکی) دریافت می‌کنند. اما گردانندگان صفحات مجازی و همینطور سایت دیوار ادعا‌هایی را که در این مورد مطرح می‌کنند نادرست است. نکته‌ای که درباره داد و ستد‌های مجازی باید اتفاق بیفتد این است که شهروندان تا زمانی که کالای خریداری شده به دستشان نرسیده پولی را پرداخت نکنند. البته بعضی از صفحات موجود در اینستاگرام فعالیت مطلوبی دارند و اعلام می‌کنند پرداخت وجه در هنگام تحویل کالا صورت خواهد گرفت. من به هموطنان توصیه می‌کنم از این روش برای خرید‌های اینترنتی استفاده کنند.

اینکه چگونه می‌توان از جعلی بودن سایت‌های اینترنتی فروشنده کالا مطمئن شد هم خود به دغدغه‌ای مهم برای کاربران ایرانی تبدیل شده: نکته اول اینکه اینماد نشان دهنده این است که شخص حقیقی یا حقوقی دارنده اینماد مجوز این فعالیت را دارد. شهروندان حتما باید بر روی نماد اینماد سایت‌های فروشنده کالا کلیک کنند تا اصل یا جعلی بودنش مشخص شود. چون بعضی از کلاهبرداران این نماد را جعل می‌کنند. اما وقتی روی اینماد کلیک کنیم یک صفحه زرد رنگ برای ما باز می‌شود. اگر در یکی از این سایت‌ها اینماد جعلی باشد آن صفحه باز نمی‌شود. البته بعضی مواقع هم اینماد جعلی نیست بلکه تاریخ انقضای آن فعالیت گذشته است؛ بنابراین شهروندان حتما باید تاریخ اعتبار را هم بررسی کنند.