- روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: توجه به متغیرهای بنیادی در بازار سرمایه نسبت به ماههای گذشته بیشتر شده است. در حالی که تا همین چندی قبل امید چندانی به خروج از روند نزولی غالب بر بازار سهام نبود، حالا رکوردشکنی افزایش ارزش معاملات خرد سهام، ورود پرقدرت حقیقیها، نزدیکشدن ارزش صفوف خرید و فروش و افزایش قابلتوجه درصد نمادهای مثبت به کل نمادهای معاملهشده امیدواری به آینده بازار سهام را بیشتر کرده است. این امیدواری زمانی تشدید میشود که با در نظر گرفتن تحلیل رفتاری رشد قیمت سهام در سه فاز افزایشی گذشته طی کمتر از یک سال اخیر دریابیم که هیجان از بین اغلب معاملهگران خرد رخت بربسته و زمینه تعقل بیشتر در امر سرمایهگذاری با تعدیل انتظارات آتی از بازار سهام هموارتر شده است. در این میان محرکهای بنیادی نیز به اهرمی برای پایداری این موج صعودی تبدیل شدهاند. باید دید در ادامه مسیر چه چیزی در انتظار بورس و سهامداران آن خواهد بود.
خیز سبز قیمتها
روز گذشته شاخص کل بورس رشد بهنسبت قدرتمندی را از خود به نمایش گذاشت و در حالی که چند روز قبل را با عملکردی تقریبا ناامیدکننده به پایان برده بود، موفق به اوجگیری در سطح یکمیلیون و ۲۸۱ هزار واحد (بیشترین سطح شاخص کل از ۱۴ فروردین) شد.
بررسی روند معاملات گذشته بورس حکایت از آن دارد که افزایش ۱۲/ ۲ درصدی میانگین وزنی قیمتها (بیشترین رشد درصدی از ۳ تیر) در بورس طی این روز از ابتدای سال جاری بیسابقه نبوده، اما دلیلی شده تا برخی از رکوردهای موجود در این بازار شکسته شوند. این طور که به نظر میآید آنچه سبب شده معاملات بورس تهران در روز سهشنبه تا این حد پررونق باشد، خوشبینی به عوامل متعدد ازجمله چشمانداز افزایشی قیمت ارز است که میتواند بخش مهمی از سهام موجود در بازار سرمایه را با خود همراه کند و در نهایت بر روند صعودی موجود بیفزاید.
با این حال اگر بخواهیم قضاوتی منصفانه از حال و روز این روزهای بازار سهام ارائه دهیم، توجه به این نکته نیز از اهمیت بسیاری برخوردار است که طی ماههای گذشته و همزمان با وخیمشدن اوضاع بورس در روند نزولی، این بازار شاهد چند گام افزایشی بوده که در هر یک از آنها امیدواری به بازگشت روند صعودی تقویت شده و در نهایت افزایش عرضه امید بسیاری از مردم از جمله سرمایهگذاران خرد متضرر در این بازار را ناامید کرده است. در تمامی این گامها هم خالص خرید حقیقی مثبت شده و هم ارزش معاملات خرد بیشتر از قبل شده، اما هیچ یک از این موارد نتوانسته در نهایت بازار را در روند صعودی قرار دهد.
کاهش نسبت فروشنده به خریدار
همانطور که گفته شد، در پایان معاملات روز سهشنبه خیز قیمت سهام سبب شد تا شاهد ثبت رکوردهای تازهای در معاملات بورس تهران باشیم. این رکوردها نسبت به رونق قابلتوجه سال قبل جدید نیستند، اما هر یک از آنها در صورت تعمیم جریان به ثبترسیده در معاملات روز سهشنبه میتوانند در این بازار نوید دور تازهای از رونق را به سرمایهگذاران بدهند. به عبارت بهتر در صورتی که عملکرد سهشنبه هفته جاری در روزهای بعد نیز با همین تقریب پی گرفته شود میتوان به آینده این بازار خوشبین بود.
یکی از این رکوردها که میتواند تاثیر شگرفی بر آینده بازار سرمایه بگذارد، افزایش معنادار نسبت صفوف خرید به صفهای فروش است که بهبود آن از تقریبا سه هفته پیش آغاز شده است. در حالی که تا سوم خردادماه وضعیت خرید و فروش سهام در رکود سنگینی قرار داشت و همین امر موجب شده بود تا در برخی از روزها نسبت نمادهای دارای صف فروش از کل بازار به حدود ۸۰ درصد یا حتی فراتر برسد، با بهبود وضعیت معاملات در بازار سهام این نسبت رفتهرفته کاهش یافت تاحدی که در برخی از روزهای ابتدایی ماه جاری به حدود ۱۸ درصد نیز رسید. رکورد ثبتشده در روز گذشته مربوط به ارزش این صفها بود. بیشترین ارزش صفهای فروش سالجاری در روز ۲۹ فروردین به ثبت رسید که رقمی بالغ بر ۳۷۵۰ میلیارد تومان را شامل میشد.
این در حالی است که ارزش صفهای خرید در طول همین روز ۵/ ۴ میلیارد تومان بوده است. این وضعیت در روزهای بعد نیز برقرار بود تا اینکه روز گذشته ۷۷ نماد بورسی (معادل ۲۴ درصد از کل نمادهای معاملهشده) صف خریدی به ارزش ۴۲۷ میلیارد تومان داشتند و در مقابل ارزش صفوف فروش در ۳۱ نماد بورسی (۱۰ درصد) ارزشی برابر با ۴۶۷ میلیارد تومان داشت تا اختلاف این دو متغیر کمترین میزان در سال جاری را ثبت کند. برایند این تحولات خود حکایت از آن دارد که بازار سهام در این مدت مسیری را پشت سر گذاشته که شاید حتی تا یک ماه قبل نیز کسی چندان انتظار آن را نداشت. این مسیر در مدت یادشده بدون فراز و نشیب سپری نشده، با این حال برایند کلی آن به حدی بوده که بتوان به آینده بازار سهام حداقل تا پایان فصل مجامع یا حتی نیمه نخست سال جاری خوشبین بود. بر این اساس معاملات روز گذشته در حالی خاتمه یافت که کمترین اختلاف صف خرید و فروش در سال ۱۴۰۰ از حیث ارزش صفوف به ثبت رسید.
سبزپوشی اکثریت
در این روز رکورد دیگری نیز به ثبت رسید و بیشترین درصد نماد مثبت در سال ۱۴۰۰ در روز سهشنبه ثبت شد. بر این اساس در پایان دادوستدهای روز قبل ۷۳ درصد از کل نمادهای بورسی مثبت معامله شدند. اینطور که به نظر میرسد ورود پول حقیقی به بازار سرمایه توانست در روز سهشنبه جریان معاملات را در بیشتر نمادهای بازار مثبت کند.
پرواضح است که در صورت تداوم این وضعیت میتوان با امید بیشتری روند تحولات در بازار سهام را رصد کرد. همانطور که گفته شد، دلیل ثبت چنین رکوردی در روز سهشنبه ورود پول حقیقی بود. طی این روز خالص خرید حقیقی در بورس بهتنهایی از رقم ۴۷۲ میلیارد تومان گذشت.
این رقم در حالی به ثبت رسید که در روز یادشده سه صنعت بانکی، خردهفروشی و انبوهسازی در صدر فهرست صنایع با خروج پول قرار گرفتند و گروههای چندرشتهای صنعتی، فلزات اساسی و محصولات شیمیایی شاهد بیشترین ورود پول حقیقی بودند. آنطور که پیداست همچنان نمادهای کامودیتیمحور یا آنهایی که بهنوعی از پرتفوی بنیادی خوبی برخوردار هستند، در صدر تقاضای مردم عادی قرار دارند؛ بنابراین میتوان امیدوار بود که بازگشت دوباره سرمایههای خرد به بورس این بار با در نظر گرفتن جوانب معقول و لحاظ کردن مسائل بنیادی و تحلیلی موثر بر بازار سهام انجام شود.
لازم به یادآوری است که در حال حاضر روز هشتم خرداد سال جاری با ورود ۴۸۶ میلیارد تومان رکورددار بیشترین ورود سرمایه حقیقیها در سال ۱۴۰۰ است.
گامسنجی تحولات بازار
عامل چهارمی که میتوان ثبت جدید رکورد در آن را گواهی بر بهبود اوضاع بازار تلقی کرد، افزایش مجموع ارزش معاملات خرد سهام در بورس و فرابورس است که در سال جاری بیسابقه بوده است. مطابق با آمار به ثبترسیده از بازار سهام کشور ارزش معاملات یادشده در مجموع بورس و فرابورس به حدود ۷۱۰۲ میلیارد تومان رسیده که در سال جاری نظیری برای آن نمیتوان یافت.
در این روز ارزش معاملات خرد در بورس تهران ۵۱۴۲ میلیارد تومان و در فرابورس (بازار اصلی و پایه) ۱۹۶۰ میلیارد تومان بود. این رقم اگرچه بهتنهایی نمیتواند مبنایی برای ورود بورس به فاز صعودی تلقی شود، با این حال در مواجهه با تحلیلی کلانتر از گامسنجی بازار سهام میتواند نشانهای از بهبود اوضاع باشد. البته کارآیی این سنجه نیز زمانی اثبات خواهد شد که شاهد روند افزایشی در این سنجه باشیم.
موجشماری بورس در ۱۰ ماه گذشته
بررسی موجهای قبلی بازار سهام نشان میدهد که در ماههای پس از مردادماه سال قبل تاکنون هر بار که تقاضا در بازار سهام افزایش پیدا کرده، شاهد ورود هیجانی حقیقیها به عرضه معاملات بودهایم. هرچند در ۱۰ ماه اخیر بیشتر روزهای معاملاتی با عملکرد منفی به اتمام رسیدند، اما در سه فاز معاملات سهام با رشد سریع همراه شد.
طبیعتا تمامی این تبهای گرم، عرق سردی را نیز به دنبال داشتهاند که نتیجه ناگزیر آن افت قیمت سهام در بازار یاد شده بوده است. با این حال نکته قابلتوجه در همه این سه فاز صعودی این بوده که هر کدام پس از دیگری از بار هیجانات بازار سرمایه کاستهاند.
برای مثال نخستین دور از افزایش قیمت که پس از ریزش سنگین سهام از ۲۰ مردادماه رخ داد، از ۲۰ آبان آغاز شد و برای ۲۲ روز یعنی تا ۲۰ آذرماه تداوم داشت و منجر به رشد بیش از ۲۶ درصدی نماگر سهام و ورود بازار به فاز گاوی (افزایشی) شد. در دور دوم افزایش قیمت سهام از ۳۰ دی ۹۹ تا ۲۶ بهمنماه به مدت ۱۸ روز (در دو مرحله) صعودی شد که برایند کلی آن رشد حدود ۱۰ درصدی شاخص سهام بود.
در آخرین موج صعودی نیز از ۱۷ اسفند ۹۹ تا پایان آن سال قیمتها صعودی شدند و در مدت ۱۰ روز، شاخص کل بورس تهران حدود ۱۲ درصد ارتفاع گرفت. نکته مهم این است که پس از دور اول اصلاح قیمتها شاخص هر بار با شیب کندتری به سمت بالا کشیده میشود و بازار سهام تحت تاثیر هیجان کمتری نسبت به گذشته است.
این رویه تا جایی ادامه مییابد که از شدت فشار فروش در بازار سهام کاسته میشود. به دنبال همین تعدیل عرضه و تقاضا است که پس از ثبت کف یک میلیون و ۹۵ هزار واحدی در سوم خردادماه، صعودی آهسته و پیوسته در بازار آغاز شد. اینطور که به نظر میآید حالا بازار سهام توانسته در مواجهه با فصل مجامع، خوشبینی به انتظارات تورمی و رشد قیمت ارز، تغییر رئیس دولت و در کنار آن چشمانداز مثبت بازارهای جهانی وارد روند صعودی شود.
تا به اینجای کار بازده بازار سهام در ۲۹ روز گذشته به رشد ۱۷ درصدی میانگین وزنی قیمتها انجامیده است. بر این اساس میتوان گفت که با توجه به ترکیب سهام پرتقاضا در بورس طی روزهای اخیر و توجه بیشتر سرمایهگذاران به عوامل بنیادی میتوان انتظار داشت که معقولشدن فعالان بازار سهام در روند مثبت، اما آهسته و پیوسته فعلی جریانی تقریبا پایدار و عقلایی را رقم بزند که بهطور کلی حداقل از بعد رفتاری در مقایسه با گامهای قبلی متفاوت است.
همین امر میتواند چشمانداز آتی را حداقل تا پایان فصل مجامع یا حتی نیمه نخست سال جاری بهبود ببخشد و در صورت نبود عوامل مزاحم غیرمترقبه به بهبود اوضاع منجر شود.
