- تعقیب انتظامی در اصطلاح حقوقی به معنای تعقیب در دادگاههای انتظامی است. دادگاه انتظامی نیز در اصطلاح حقوقی عبارت است از، هیأت انتخاب شده به وسیله اعضای یک جامعه و صنف، به منظور حفظ نظم داخلی آن جامعه و صنف. مانند دادگاه انتظامی قضات.
مسأله قضاوت به دلیل اهمیتی که در طول تاریخ داشته همیشه از ویژگیهای خاصی برخوردار بوده است؛ چه از نظر کسانی که به آن اشتغال دارند و چه از جهت نظارت و کنترلی که حکومت بر آنها اعمال میکند.
قاضی باید از هر جهت دارای صفات ممتاز باشد
اما این نظارت و کنترل ویژه به چه دلیلی است؟ قاضی با جان و مال و ناموس مردم سروکار دارد و اصولاً با اجرای صحیح قوانین، حافظ آنها به شمار میرود. به همین دلیل است که قاضی باید از هر جهت دارای صفات ممتاز باشد. ولی مانند هر جامعه دیگری، امکان دارد در میان جامعه قضات نیز معدود افرادی یافت شوند که از حریم قانون خارج شوند.
در این صورت نه تنها باعث لکهدار شدن جامعه قضات میشوند؛ بلکه خطر این انحراف و تجاوز به قانون به مراتب بیشتر از اعمال تجاوزکارانه مردم عادی است. بنابراین طبیعی است که برای حفظ سلامت چنین بخش حساسی از جامعه، کنترل شدید حکومتی و تشکیلات قضایی لازم و ضروری است. بر همین اساس، در تشکیلات قضایی کشور ما، نهادی به نام «دادسرای انتظامی قضات» وجود دارد که به تخلفات احتمالی قضات رسیدگی میکند.
فعالتر شدن دادسرای انتظامی قضات در دوره تحول
در دوره تحول، دادسرای انتظامی قضات بسیار فعالتر شده است؛ رئیس قوه قضاییه، هشتم تیر سال گذشته در اثنای گزارشی که در محضر رهبر معظم انقلاب قرائت کرد به فعالتر شدن بخشهای نظارتی دستگاه قضا از جمله واحدهای نظارتی دادسرای انتظامی قضات اشاره کرد و گفت: آمار و ارقام حرکت فعال بخشهای نظارتی در قوه قضاییه در کنار بخشهای قضاوتی را نشان میدهد. ما همواره تأکیدمان این بوده که همچنانی که پروندهها باید به موقع رسیدگی بشود نظارتها هم باید به موقع صورت بگیرد تا از وقوع بسیاری از تخلفات پیشگیری کند و در درون دستگاه قضایی هم این نظارت فعال شده است؛ من محضر مبارک شما عرض بکنم امروز دیوانعالی کشور، دادستانی کل کشور و دادستان دادسرای انتظامی قضات و دیگر بخشهای نظارتی در قوه قضاییه هم کاملاً فعالتر از قبل شدند و به لحاظ کمی و کیفی کارشان افزایش پیدا کرده است.
رشد ۳۸ درصدی عملکرد دادسرای انتظامی قضات
غلامحسین اسماعیلی، سخنگوی قوه قضاییه در جریان نشست خبری خود به تاریخ ۲۱ اردیبهشت سال جاری به ارائه گزارشی از عملکرد دادسرای انتظامی قضات پرداخت و گفت: واحد نظارتی دیگر ما، دادسرای انتظامی قضات است. این دادسرا در مسیر تحول قوه قضاییه مبادرت به توسعه و تقویت نظارتهای قانونی و رفتار و عملکرد قضات نموده است؛ بگونهای که علیرغم شرایط کرونایی در سال ۱۳۹۹ مجموعه عملکرد دادسرای انتظامی قضات به نسبت سال ۱۳۹۸ با ۳۸ درصد رشد مواجه بوده است.
بررسی دقیق و موردی عملکرد بیش از هزار قاضی؛ تقدیر از ۶ هزار و ۴۴۷ نفر از قضات کشور به سبب عملکرد مطلوب
اسماعیلی تصریح کرد: در این عملکرد، انجام بازرسیهای دورهای و بررسی دقیق و موردی عملکرد بیش از هزار قاضی، انجام بازرسیهای پنهان از چند استان، تهیه و تدوین کارنامه قضایی برای تمامی قضات کشور صورت گرفت که در نتیجه این کارنامه قضایی اعلام میکنم که ۶ هزار و ۴۴۷ نفر از قضات کشور به واسطه عملکرد مطلوب و شایسته، مورد تشویق قرار گرفتند.
سخنگوی دستگاه قضا بیان داشت: : در این فرآیند تعدادی از قضات متخلف نیز شناسایی شدند و تعدادی تعلیق و تعدادی نیز سلب صلاحیت شدهاند که عدد قضات متخلف به نسبت جامعه عظیم و بزرگ قضات عدد حداقلی بوده است. لازم میدانم از همه قضات بزرگواری که تلاشها، زحمات و مجاهدتهای آنها توأم با سلامت و عزت نفس بوده، تشکر کنم. آنها این امر خطیر را تصدی کردهاند و قریب به ۶ هزار و ۵۰۰ نفر از آنها در سال ۹۹ مورد تشویق ریاست قوه قضاییه قرار گرفتهاند.