- شهر زنجان به قدری جاذبههای طبیعی و تاریخی دارد که تا به این شهر سفر نکنید به زیبایی آن پی نخواهید برد. زنجان مردمانی خونگرم و مهمان نواز دارد، زبان اغلب مردم این شهر ترکی است.
جاذبههای دیدنی شهر زنجان
گنبد سلطانیه
گنبد سلطانیه، در شهر سلطانیه در استان زنجان قرار دارد و یکی ازشاهکارهای معماری ایران در دوره ایلخانی است. این گنبد در حد فاصل سالهای ۷۰۴ تا ۷۱۲ قمری، به دستور اولجایتو پادشاه مغول، معروف به سلطان محمد خدابنده و با تولیت و نظارت خواجه رشیدالدین فضلالله همدانی ساخته شده است. گنبد سلطانیه عظیم و بزرگ که عظمتش هرکس را به خود جذب میکند.
بازار زنجان
بازار زنجان، مجموعه بازار قدیمی به صورت یک خط مستقیم به عنوان بازار بالا و پایین به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم شده است. گستردگی جغرافیایی بازار زنجان و تنوع راستهها، تعدد سراها و کاوانسراهای درون شهری در راستههای فرعی که هر کدام به نام و فعالیت خاص اختصاص یافته و وجود مساجد فراوان گویای پویایی این مجموعه در طول زمانهای گذشته و شرایط حاکم بوده است. این بازار که طولانیترین بازار ایران سرپوشیده است، از سوی غرب و شرق گسترده شده و بدین لحاظ بازار پائین و بازار بالا تقسیم و نامگذاری شده است.
موزه رختشویخانه
موزه رختشویخانه در محل معروف به بابا جامال چوقوری (گودال بابا جمال)، در قلب بافت تاریخی شهر زنجان قرار دارد. این بنا در یک منطقه پرتراکم مسکونی احداث شده و دسترسی به بنای رختشویخانه از خیابان سعدی از طریق کوچه فرهنگ نیز امکانپذیر است. مردم شهر لباس و رخت خود را در آن محل میشستهاند. چنین کاربری برای یک بنای عمومی در جهان مشابه ندارد یا کمنظیر است. این بنا در حال حاضر تعمیر و مرمت شده و بهعنوان موزه مردمشناسی مورد استفاده قرار میگیرد و مردم میتوانند از آن بازدید کنند.
دود کش جن
یکی از عجیبترین دیدنیهای ایران، پدیدهای طبیعی به نام دودکش جن است. این جاذبه در منطقه ماهنشان در استان زنجان قرار دارد.
دودکشهای جن، کوه یا منارههای سنگی نازک و بلندی هستند که از زیر یک حوضچه خشک یا زمین سنگلاخی بیرون آمدهاند. این دودکشهای زمینشناختی ممکن است از ۱٫۵ تا ۴۵ متر بلندی داشته باشند؛ جنس خود این سنگها معمولا سنگهای نرم (خاک سفت شده) است و تخته سنگی صاف در بالای آنها قرار دارد. اساس نامگذاری این پدیدههای طبیعی مشخص نیست، ولی برخی آنرا مرتبط به اعتقادات مردم کهن این شهر میدانند.
این پدیدها در ۳۵ کیلومتری زنجان، شهر ماهنشان قرار دارند.
غارکتله خور
غار کتله خور یکی از زیباترین غارهای آهکی جهان است و از نظر قدمت، وسعت، تعداد طبقات و تنوع در تشکیل قندیلها، از غارهای منحصربهفرد دنیا محسوب میشود. این غار قبل از سال ۱۳۰۰ کشف و ۳۰ سال بعد توسط سید اسدالله جمالی به ثبت رسید. مهمترین و گستردهترین بازدید از کتله خور که باعث شد بیشتر شناخته شود، به سال ۱۳۶۵ برمیگردد که تیمی متشکل از غارنوردان زبده، غار را کنکاش و نادیدههای بسیاری را کشف کردند.
خانه ذوالفقاری
خانه ذوالفقاریهای زنجان که قریب صد سال از احداث آن میگذرد یکی از آثار ارزشمند زنجان است که در یاد و خاطره مردمان این شهر همواره جایگاه مهمی داشته است. خاندان ذوالفقاری از قدیمیترین و سرشناسترین خانوادههای زنجان هستند که در گذشته از قدرت و نفوذ زیادی برخوردار بودهاند. این بنا در یکی از محلات قدیمی شهر زنجان به نام موسوم به محله "دالان آلتی"در ضلع شمالی سبزه میدان و مسجد جامع قرار دارد. این بنا ساختمان مسکونی و اداری حکمران زنجان بوده و از مجموعه بناهای اندرونی و بیرونی و بخشهای مختلفی تشکیل یافته بود. از این مجموعه در حال حاضر فقط عمارت بیرونی باقی مانده که به نام "عمارت محمود خان ذوالفقاری" معروف است. بنا به روایاتی این خانه توسط سردار اسعدالدوله (پدر محمود خان) در اواخر حکومت قاجار بنا شده و پس از وی محمودخان در آن اقامت داشته است.
آبشارشارشار
آبشار شارشار از جاهای دیدنی زنجان در شمال شرقی شهر، در منطقه تهم است و در فاصله پنج کیلومتری از دریاچه سد تهم قرار دارد. از این آبشار بهعنوان تنها آبشار شناختهشده در زنجان یاد میکنند و هر ساله در بهار و تابستان میزبان گردشگران زیادی میشود. دسترسی به آبشار شارشار که از میان سنگهای صخرهای فرومیریزد، با یک ساعت کوهنوردی ممکن است.
باغ عمارت معین
باغ و عمارت تاریخی معین در ضلع جنوب غربی شهر زنجان، از شمال در مجاورت رودخانه زنجان رود و در غرب پل سردار قرار دارد. این بنای زیبا از دیدنیهای زنجان به شمار میرود و توسط یکی از متمولان شهر در دوره قاجاریه ساخته شده است.
بنای داخل باغ با معماری قاجاری و الهام گرفته از قصرهای آن دوران، ولی در ابعاد کوچکتر احداث شده است. بنا دارای طرح محوری تقارن بوده و به جای حیاط در وسط باغ بزرگ زیبایی قرار گرفته است. دو اتاق این بنا از همه زوایا به باغ اشراف دارند. ایوان سرتاسر ضلع جنوبی را در بر گرفته و از طریق پلهای شرقی و غربی به کف حیاط مرتبط میشوند. بالای پله دو ستون بزرگ آجری قرار دارد که تا ارتفاع ۵۰ سانتی متر از سنگ در ساختار این ستونها استفاده شده است. این ستونها دارای سرستونهای تزئین شده با آجر و قالبهای گچی هستند. چهار ستون چوبی نیز حدفاصل دو ستون آجری قرار گرفته است که فاصله آنها را با نردههای چوبی آراسته اند. درها و پنجرهها از جنس چوب گردو و با قاب بندی چوبی هستند که شیشههای شفافی درون قابهایشان کار گذاشته شده است. اطراف نمای خارجی درها و پنجرهها تزئینات آجری منحصر بفردی به چشم میآید. سقف بنا شیروانی بوده که با نقش گل و بوته نقاشی شده است. این بنا زیرزمینی سرتاسری دارد که دو درب چوبی برایش در نظر گرفته شده است و دو پنجره مشبک آبی رنگ روشنایی فضا را تأمین میکند.
پیست اسکی پاپایی
پیست اسکی پاپایی از مهیجترین جاهای دیدنی زنجان است و در ۴۵ کیلومتری جنوب غربی زنجان، در منطقهای کوهستانی و در ۳ کیلومتری مرکز شهرستان ایجرود قرار دارد. این پیست، با وسعت ۸۰ هکتار تنها پیست اسکی استاندارد در استان زنجان است. پیست پاپایی به دلیل داشتن شیب نه چندان تند برای استفاده مردم عادی نیز مناسب است و از طرفی با استفاده از قسمت شرقی پیست میشود جهت استفاده مردم عادی و اسکیبازان مبتدی و آماتور از آن بهره برد.
کاروان سرای سنگی
کاروانسرای سنگی به ترکی (داش کاروانسراسی) در جاده کمربندی زنجان-میانه روبروی ایستگاه قطار زنجان واقع شده است. قدمت این کاروانسرا به دوره صفویه باز میگردد و هم اکنون به عنوان رستوران سنتی مورد استفاده است. پلان این کاروانسرا به سبک چهار ایوانی است، حجرههای آن در یک طبقه قرار گرفتهاند و سقفها از نوع قوسی هستند. استفاده از سنگ به عنوان مصالح اصلی در ساخت کاروانسرا باعث شده است که این بنا با عنوان کاروانسرای سنگی و در زبان محاورهای داش کاروانسرا معروف شود. این بنا بهعنوان تنها بنای باقی مانده از کاروانسراهای زنجان، دارای اهمیت فراوانی است. این کاروانسرا در سال ۱۳۷۷ توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره ۲۱۲۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چشم آبگرم ابدال
چشمه آبگرم روستای ابدال در ۳۰ کیلومتری جنوب شرقی جاده زنجان – تبریز و در محدوده شهرستان زنجان واقع شده است. این چشمه که در ارتفاعات ابدال قرار گرفته، دارای خاصیتهای درمانی و دارویی است و مورد استقبال اهالی و مسافران عبوری منطقه قرار میگیرد.
چشمه آبگرم وننق
چشمه آبگرم معدنی وننق در حومه روستای وننق دهستان قره پشتلو، بین دو روستای و ننق و لگاهی واقع شده است. چشمه آبگرم وننق خاصیت درمانی داشته و نوع آن، آبگرم گوگردی است و وجه تسمیه چشمه وننق نیز به دلیل واقع شدن در محدوده روستای وننق از دهستان قره پشتلو است.
این چشمه دارای دو مظهر است که مظهر نخست در حوضچهای بسیار عمیق و با ابعاد دو در یک متر بوده که آب از شمال غربی به حوضچه خارج شده و در جویباری سرازیر میشود و آب آن در حدود ۷ لیتر در دقیقه است. مظهر دوم چشمه آبگرم که بزرگتر است شامل حوضچهای به ابعاد ۲٫۶۵ در ۲٫۶۰ متر است و عمق آن در حدود ۱۲۰ سانتی متر برآورد شده که اطراف آن توسط افراد محلی به صورت سنگ چین در آمده است.
مسجد جامع
مسجد و مدرسه جامع زنجان معروف به مسجد سید، در قرن سیزدهم هجری قمری (سال ۱۲۴۲) در دوره قاجاریه توسط یکی از پسران فتحعلیشاه قاجار به نام عبدالله میرزا دارا که مرید آیتالله سیدمحمد مجتهد سردانی بود، ساخته شد تا مرکز تدریس، اقامه نماز و مراجعات مردمی این مجتهد زنجانی باشد. خاندان حسینی زنجانی از آن زمان تاکنون تولیت مسجد را به عهده دارند. این مسجد که در قلب بافت قدیمی شهر و در مکان مناسبی از نظر دسترسی قرار گرفته است، از سمت غرب با بازار قیصریه، از سمت شرق با کوچه مسجد سید و از سوی شمال با خیابان امام خمینی و سبزهمیدان در ارتباط است.
