- اسلام شهر نام یکی از شهر‌های جنوبی تهران است که جزو پر جمعیت‌ترین شهر‌های این استان نیز محسوب می‌شود.

 

یکی از دلالیل اهمیت این شهر، وجود تپه‌های باستانی است که برخی از مورخان قدمت آن‌ها را به بیش از هفت هزار سال تخمین زده‌اند.

 

اسلام شهر به دلیل آب و هوا، رود خانه‌های پرآب و نزدیکی به تهران در زمان قاجار مورد اهمیت بوده و یکی از تفرجگاه‌های شاه محسوب می‌شده است.

 

تپه باستانی مافین‌آباد با قدمت هزاره چهارم (پیش از میلاد)، هزاره پنجم (پیش از میلاد) به شماره‌ی ثبت ۲۲۳۵ در تاریخ ۱۳۷۷/۱۲/۰۳ به ثبت آثار ملی ایران رسید. این تپه در شهرستان اسلامشهر، بخش مرکزی و در جنوب شهرک قائمیه قرار دارد.

 

تپه باستانی چیچکلو با قدمتی تاریخی-اسلامی به شماره‌ی ثبت ۱۰۸۰۲ در تاریخ ۱۳۸۲/۱۱/۰۲ به ثبت آثار ملی ایران رسید. این تپه در شهرستان اسلامشهر، بخش مرکزی، دهستان ده عباس، دو کیلومتری جنوب روستای چیچکلو قرار دارد.

 

تپه واوان مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان اسلام‌شهر، شهرک واوان واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۶ آذر ۱۳۷۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

 

این تپه در کنار «شهرک واوان» قرار دارد. طبق مطالعات انجام شده تپه واوان جزو غار تهران بود و دروازه غار تهران به این تپه منتهی می‌شد. آنچه در این تپه کشف شده بنایی است که ۱۴ اتاق منظم دارد. شکل اتاق‌ها نشان می‌دهد که این بنا به مردم عادی تعلق نداشته و به احتمال زیاد بنایی نظامی یا دولتی بوده است. در‌های ورودی اتاق‌های بنا از یک جهت باز می‌شود. اتاق‌ها دارای دیوار مشترک هستند و اندازه آن‌ها نیز یکسان است.

 

در تپه واوان آثار مُهری به دست آمده که احتمالاً برای ممهور کردن بسته‌هایی که به این محل ارسال می‌شد، به کار می‌رفت. از دیگر آثار یافت شده در تپه واوان، آثار گچبری و اشیاء فلزی است که ۹۵% این اشیا خاص جنگ افزارهایی، چون سر پیکان، شمشیر و خنجر است. کشف این اشیا بر گمان نظامی بودن بنا می‌افزاید. در این منطقه همچنین سکه‌های مسی (فلوس) باقی مانده از دوران صفویه یافت شده است.

 

 

در روستای علی آباد مجموعه‌ای تاسیسات تاریخی و فرهنگی وجود دارد که یخچال علی آباد یکی از آثار تاریخی آن به شمار می‌رود. علاوه بر بنای خود یخچال این مجموعه شامل آب انبار و دیواری برای انبار کردن آب در پشت آن و یخ بستن و سپس انتقال یخ به درون یخچال است.

 

این اثر در تاریخی ۱۳۸۲/۱۱/۲ به شماره ۱۰۸۰۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

 

در فاصله ۱۵۰۰ متری جنوب غرب روستای جعفرآباد جنگل شهرستان اسلامشهر مجموعه‌ای از سازه‌های معماری، خدماتی در کنار یکدیگر و به فاصله بسیار نزدیک قرار گرفته اند. شاید کمتر نقطه‌ای از نظر باستان شناسی یافت شود که چنین ویژگی داشته باشد.

 

آسیاب منبع آب و یخچال تشکیل دهنده این سازه‌های معماری اند و قدمت آن‌ها به دوره قاجار باز می‌گردد.

 

یخچال قدیمی ترشنبه مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اسلامشهر، بخش چهار دانگه، روستای ترشنبه واقع شده و این اثر در تاریخ ۲ بهمن ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۱۰۸۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در گذشته به دلیل شرایط خاص جغرافیایی در مناطق کویری و کمبود آب و گرمای شدید عموما از این یخچال‌ها استفاده می‌شده است.

 

آستان امامزاده سیدرضا (علیه السلام) در شرق اسلامشهر واقع می‌باشد، که از شمال به روستای علی آباد قاجار و کمربندی آزادگان، و از شرق به روستای مرتضی گرد، و از غرب به روستای حسین آباد مفرح، و از جنوب به روستای عباس آباد محدود می‌باشد. ۱۵۵۷۷ متر مربع مساحت عرصه، و ۲۰۰ متر مربع مساحت بقعه، گنبد خانه‌ای به شکل شمسه‌ی هشت ضلعی، پیش فضای ورودی، درب ۳ متری ورودی به صحن، و کف صحن از سنگ و شن ریزه. صحن قبرستانی است برای دفن اموات ساکنین روستا‌های اطراف. گنبد به صورت رک اجرا شده است و در حال حاضر سیمانی است و دارای ساقه، در صورتی که قبلاً کاهگلی بوده است. ضریح فلزی و مشبک و سبز رنگ آن جایگزین ضریح چوبی و مشبک پیشین شده است. بنا به گفته‌ی راویان پیش‌تر در داخل حرم، سنگی شبیه سنگ مرمر وجود داشته است که بلند کردن آن به معنای برآورده شدن حاجت می‌بوده است. همچنین در قسمتی از امامزاده، دوازده کاشی بوده است که تمثال دوازده امام بر روی آن نقاشی شده بوده، و پشت آن خطوط منحنی نقشه بسته بود، مع الأسف آن نیز به سرقت رفته است.